Ξεκίνησε σήμερα, 28 Απριλίου, στην Κολομβία η πρώτη διεθνής διάσκεψη για τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα, με τη συμμετοχή 18 κρατών και στόχο την αναζήτηση ρεαλιστικών λύσεων εκτός της παραδοσιακής διεθνούς αρχιτεκτονικής για το κλίμα. Η πρωτοβουλία συνδιοργανώνεται από την Κολομβία και την Ολλανδία και φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τις πολιτικές ενέργειας των επόμενων ετών.
Μετάβαση υπό πίεση γεωπολιτικών εξελίξεων
Η συζήτηση για την ενεργειακή μετάβαση διεξάγεται σε ένα περιβάλλον έντονων γεωπολιτικών πιέσεων, με πολέμους στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, αλλά και τη συνεχιζόμενη σύγκρουση στο Ιράν να επηρεάζουν άμεσα τις ενεργειακές ισορροπίες.
Οι εξελίξεις αυτές αναδεικνύουν ότι η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα παραμένει βαθιά ριζωμένη στις παγκόσμιες αγορές και τα χρηματοπιστωτικά συστήματα, καθιστώντας τη μετάβαση μια ιδιαίτερα σύνθετη διαδικασία που δεν μπορεί να υλοποιηθεί μονομερώς.
Διπλή στρατηγική: πράσινη ενέργεια και εξορύξεις
Παρά τις δεσμεύσεις για απανθρακοποίηση, πολλές χώρες φαίνεται να υιοθετούν μια πιο «διπλή» στρατηγική. Από τη μία πλευρά ενισχύουν τις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η ηλιακή και η αιολική, και από την άλλη εξετάζουν την αύξηση της παραγωγής ορυκτών καυσίμων για λόγους ενεργειακής ασφάλειας.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που επιδιώκουν να αξιοποιήσουν τον ορυκτό τους πλούτο, έχοντας εγκρίνει πρόσφατα την πρώτη υπεράκτια εξερεύνηση μετά από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες.
Η προσέγγιση αυτή συνδέεται με τον «ενεργειακό ρεαλισμό» που έχει αναδείξει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ενώ ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου έχει τονίσει ότι η μετάβαση πρέπει να γίνει σταδιακά, χωρίς να διαταραχθεί η οικονομία.
Η στάση της Ευρώπης
Παρόμοιες κινήσεις καταγράφονται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Η Γερμανία σχεδιάζει αύξηση της παραγωγής φυσικού αερίου, ενώ η Δανία εξετάζει την επέκταση αδειών εξόρυξης στη Βόρεια Θάλασσα. Αντίστοιχα, η Γαλλία προχωρά σε νομοθετικές πρωτοβουλίες για γεωτρήσεις σε υπερπόντια εδάφη.
Η Ολλανδία, αν και αποκλείει την επαναλειτουργία μεγάλων κοιτασμάτων, συνεχίζει ενεργειακά έργα, υπογραμμίζοντας ότι η πλήρης απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα απαιτεί χρόνο και συντονισμένη δράση.
Διεθνές δίλημμα και νέες ισορροπίες
Το δίλημμα μεταξύ ενεργειακής ασφάλειας και πράσινης μετάβασης δεν περιορίζεται στην Ευρώπη. Στο Μεξικό, η πρόεδρος Κλαούντια Σάινμπαουμ επανεξετάζει τη στάση της απέναντι στην υδραυλική ρωγμάτωση (fracking), επιδιώκοντας να μειώσει την εξάρτηση από εισαγωγές ενέργειας.
Παράλληλα, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας είχε ήδη προειδοποιήσει ότι η έγκριση νέων πεδίων πετρελαίου και φυσικού αερίου υπονομεύει τους στόχους της Συμφωνία του Παρισιού για τον περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας στον 1,5°C.
Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν ότι περισσότερα από 180 νέα έργα εγκρίθηκαν την περίοδο 2021-2025, αποτυπώνοντας τη δυσκολία εφαρμογής των κλιματικών δεσμεύσεων στην πράξη.