-
Τι ισχύει με τον διαχωρισμό α’ κατοικίας
-
Πόσο μειώνεται το ελάχιστο όριο για χρέη
-
Αλλαγές στην κατάσχεση τραπεζικού λογαριασμού
-
Ποιοι και πώς μπαίνουν στις 72 δόσεις
Ανάσα σε χιλιάδες οφειλέτες επιχειρεί να δώσει η κυβέρνηση με ρυθμίσεις μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, προκειμένου να ρυθμίσουν τα χρέη τους και να κάνουν μια νέα αρχή.
Αντώνης Κατωπόδης
Η προσπάθεια αντιμετώπισης του ιδιωτικού χρέους αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα που απασχολούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις τα τελευταία χρόνια. Η συσσώρευση οφειλών προς τράπεζες, Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία, σε συνδυασμό με την ακρίβεια, το αυξημένο κόστος ζωής και τις οικονομικές δυσκολίες που προκάλεσαν οι διαδοχικές κρίσεις, έχει οδηγήσει χιλιάδες πολίτες σε οικονομικό αδιέξοδο.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι νέες παρεμβάσεις που προωθούνται στον εξωδικαστικό μηχανισμό φιλοδοξούν να προσφέρουν ουσιαστικές λύσεις και να ενισχύσουν τη δυνατότητα βιώσιμης αποπληρωμής των χρεών.
Οι αλλαγές που σχεδιάζονται κινούνται σε τέσσερις βασικούς άξονες
- την προστασία της πρώτης κατοικίας μέσω του διαχωρισμού της από την υπόλοιπη περιουσία,
- τη διεύρυνση της πρόσβασης στον εξωδικαστικό μηχανισμό με χαμηλότερο όριο οφειλών,
- την άρση κατάσχεσης τραπεζικών λογαριασμών για συνεπείς οφειλέτες και
- τη δημιουργία νέας ρύθμισης έως 72 δόσεων για παλαιές οφειλές.
Οι παρεμβάσεις αυτές θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς δίνουν τη δυνατότητα σε περισσότερους πολίτες να επανενταχθούν οικονομικά και να αποκτήσουν ξανά πρόσβαση σε βασικές τραπεζικές υπηρεσίες.
Σταθερό περιβάλλον
Σε κάθε περίπτωση, στόχος των μέτρων είναι να δημιουργηθεί ένα πιο ευέλικτο και κοινωνικά δίκαιο πλαίσιο ρυθμίσεων, που θα λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες των οφειλετών.
Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση επιδιώκει να μειώσει τον κίνδυνο απώλειας της πρώτης κατοικίας και κυρίως, να περιορίσει την πίεση από τις κατασχέσεις.
Στελέχη του υπουργείου Οικονομικών σημειώνουν ότι μέσω των νέων ρυθμίσεων θα διαμορφωθεί ένα σταθερό περιβάλλον αποπληρωμής, με περισσότερες δόσεις και ευνοϊκότερους όρους.
Διαχωρισμός α’ κατοικίας
Η πρώτη από τις αλλαγές αφορά στη δυνατότητα διαχωρισμού της α’ κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία του οφειλέτη κατά την ένταξή του στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Για πρώτη φορά, οι πολίτες που θα ρυθμίσουν τα χρέη τους θα μπορούν να προστατεύουν την κύρια κατοικία τους, χωρίς να επηρεάζονται από την αξία άλλων περιουσιακών στοιχείων που διαθέτουν.
Μέχρι σήμερα, ο υπολογισμός της ρύθμισης γινόταν με βάση το σύνολο της περιουσιακής κατάστασης του οφειλέτη. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολλοί δανειολήπτες να λαμβάνουν δυσμενείς προτάσεις ρύθμισης, ακόμη κι αν η οικονομική τους κατάσταση δεν επέτρεπε την αποπληρωμή υψηλών δόσεων.
Με το νέο πλαίσιο, το «κούρεμα» της οφειλής και οι μηνιαίες δόσεις θα υπολογίζονται κυρίως με βάση την αξία της πρώτης κατοικίας και το διαθέσιμο εισόδημα του οφειλέτη.
Για παράδειγμα, ένας πολίτης που διαθέτει κύρια κατοικία αξίας 120.000 ευρώ και ένα μικρό εξοχικό χαμηλής αξίας, θα μπορεί να ζητήσει ρύθμιση που θα λαμβάνει υπόψη κυρίως το σπίτι στο οποίο κατοικεί.
Το εξοχικό ή άλλο περιουσιακό στοιχείο θα μπορεί να ρευστοποιηθεί μέσω ηλεκτρονικού πλειστηριασμού, ώστε να καλυφθεί μέρος των οφειλών και να διατηρηθεί η πρώτη κατοικία.
Ας δούμε το παράδειγμα ελεύθερου επαγγελματία που έχει οφειλές προς τράπεζες και εφορία, με χαμηλό εισόδημα που διαθέτει ένα μικρό αγροτεμάχιο. Ο συγκεκριμένος οφειλέτης, θα μπορεί να εντάξει το συγκεκριμένο ακίνητο στη διαδικασία ρευστοποίησης και να πετύχει καλύτερους όρους αποπληρωμής για το στεγαστικό του δάνειο.
Με τον τρόπο αυτό, το κράτος επιχειρεί να προσφέρει μια επί της ουσίας «δεύτερη ευκαιρία» σε όσους έχουν οφειλές και αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα.
Η νέα δυνατότητα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική και για τις οικογένειες με παιδιά, καθώς μειώνει τον κίνδυνο απώλειας της κύριας κατοικίας. Επίσης, αναμένεται να αυξήσει και το ενδιαφέρον για ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό, αφού πολλοί οφειλέτες απέφευγαν έως σήμερα τη διαδικασία λόγω φόβου για την τύχη της περιουσίας τους.
Το νέο μοντέλο αναμένεται να λειτουργήσει πιο ρεαλιστικά και κοινωνικά, καθώς προσαρμόζεται στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες του κάθε πολίτη. Οι δόσεις θα διαμορφώνονται σε επίπεδα που θα μπορούν να εξυπηρετηθούν, μειώνοντας τον κίνδυνο νέας αδυναμίας πληρωμής και δημιουργώντας πιο βιώσιμες ρυθμίσεις σε βάθος χρόνου.
Ελάχιστο όριο
Ιδιαιτέρως σημαντική θεωρείται και η απόφαση για μείωση του ελάχιστου ορίου οφειλών που απαιτείται για την ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Το όριο υποχωρεί από τις 10.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ, γεγονός που είναι βέβαιο ότι θα ανοίξει τον δρόμο για τη συμμετοχή περισσότερων οφειλετών στη διαδικασία ρύθμισης χρεών.
Η αλλαγή αφορά κυρίως μικροοφειλέτες, οι οποίοι δεν μπορούσαν να αξιοποιήσουν τα «εργαλεία» του εξωδικαστικού παρά το γεγονός ότι είχανμεγάλες δυσκολίες στην εξυπηρέτηση των υποχρεώσεών τους.
Πλέον, εργαζόμενοι, συνταξιούχοι, μικρομεσαίοι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι με μικρότερες οφειλές θα έχουν τη δυνατότητα να αποκτήσουν πρόσβαση σε ευνοϊκές ρυθμίσεις.
Ας δούμε το παράδειγμα εργαζόμενου με συνολικές οφειλές 6.000 ευρώ προς την εφορία και τις τράπεζες, ο οποίος μέχρι σήμερα ήταν εκτός διαδικασίας.
Ο συγκεκριμένος οφειλέτης, θα μπορεί πλέον να αιτηθεί ρύθμιση και να εξοφλήσει τις υποχρεώσεις του σε περισσότερες δόσεις με χαμηλότερη μηνιαία επιβάρυνση. Αυτό μπορεί να του επιτρέψει να διαχειριστεί καλύτερα τον οικογενειακό του προϋπολογισμό και να αποφύγει μέτρα αναγκαστικής είσπραξης.
Αντίστοιχα, ένας μικρός επαγγελματίας με χρέη 7.500 ευρώ από ασφαλιστικές εισφορές και φορολογικές υποχρεώσεις θα αποφεύγει κατασχέσεις ή δεσμεύσεις λογαριασμών. Η δυνατότητα αυτή θεωρείται κρίσιμη για πολλές μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις οι οποίες προσπαθούν να παραμείνουν βιώσιμες σε ένα δύσκολο οικονομικό περιβάλλον.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η μείωση του ορίου μπορεί να αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των δυνητικών δικαιούχων, ακόμη και κοντά στο ένα εκατομμύριο πολίτες.
Πρόκειται για μια παρέμβαση με κοινωνικό αποτύπωμα, καθώς αφορά όσους βρίσκονται στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα και δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις οικονομικές τους υποχρεώσεις.
Η διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού αναμένεται να συμβάλει στη μείωση του ιδιωτικού χρέους, καθώς περισσότεροι οφειλέτες θα ενταχθούν σε βιώσιμες ρυθμίσεις αντί να παραμένουν εκτός συστήματος.
Με τον τρόπο αυτό, μπορεί να αποτραπεί η διόγκωση των οφειλών στο μέλλον και να βοηθήσει τους πολίτες να επανέλθουν σταδιακά σε οικονομική κανονικότητα.
Άρση κατάσχεσης
Μία ακόμη σημαντική παρέμβαση αφορά τη δυνατότητα άρσης της κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού για όσους οφειλέτες αποδεικνύουν συνέπεια στην αποπληρωμή των χρεών τους.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι ένας δεσμευμένος τραπεζικός λογαριασμός μπορεί να αποδεσμεύεται, εάν ο οφειλέτης καταβάλει τουλάχιστον το 25% της οφειλής του και ρυθμίσει το υπόλοιπο ποσό. Η ρύθμιση αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς χιλιάδες πολίτες αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα στην καθημερινότητά τους εξαιτίας των κατασχέσεων λογαριασμών.
Σε πολλές περιπτώσεις, εργαζόμενοι και επαγγελματίες αδυνατούν να καλύψουν βασικές ανάγκες ή να πραγματοποιήσουν επαγγελματικές συναλλαγές, καθώς οι λογαριασμοί του παραμένουν δεσμευμένοι.
Για παράδειγμα, ελεύθερος επαγγελματίας με χρέος 20.000 ευρώ προς την εφορία, ο οποίος καταβάλλει 5.000 ευρώ και ρυθμίζει το υπόλοιπο ποσό, θα μπορεί να ζητήσει την αποδέσμευση του λογαριασμού του. Με τον τρόπο αυτό θα είναι σε θέση να συνεχίσει κανονικά τη δραστηριότητά του, να εισπράττει πληρωμές από πελάτες και να διατηρήσει τη λειτουργία της επιχείρησής του.
Μισθωτός με δεσμευμένο λογαριασμό λόγω οφειλών προς τράπεζες, εάν καλύψει το απαιτούμενο ποσοστό της οφειλής και ενταχθεί σε ρύθμιση, θα αποκτήσει ξανά πρόσβαση στον λογαριασμό του.
Αυτό σημαίνει ότι θα μπορεί να διαχειρίζεται πιο εύκολα τις καθημερινές οικονομικές του ανάγκες, να πληρώνει λογαριασμούς και να εξυπηρετεί τις συναλλαγές του χωρίς περιορισμούς.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση αποσκοπεί και στην επανένταξη των οφειλετών στο τραπεζικό σύστημα. Πολλοί πολίτες που βρίσκονται αντιμέτωποι με κατασχέσεις επιλέγουν να αποφεύγουν τη χρήση τραπεζικών υπηρεσιών, γεγονός που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την οικονομική τους δραστηριότητα.
Στελέχη του υπουργείου Οικονομικών τονίζουν ότι μέσω της νέας διαδικασίας, δίνεται κίνητρο συνέπειας στους οφειλέτες, προσφέροντας ουσιαστική διευκόλυνση σε όσους τηρούν τις ρυθμίσεις τους.
Η αποδέσμευση λογαριασμών εκτιμάται ότι θα ενισχύσει και την πραγματική οικονομία, καθώς περισσότερες επιχειρήσεις και επαγγελματίες θα μπορούν να λειτουργούν ομαλά.
72 δόσεις
Το τέταρτο βασικό μέτρο αφορά τη δημιουργία νέας ρύθμισης έως 72 δόσεων που απευθύνεται σε φυσικά όσο και νομικά πρόσωπα και αναμένεται να καλύψει περισσότερους από 1,5 εκατομμύριο οφειλέτες.
Η δυνατότητα εξόφλησης χρεών σε έως 72 μηνιαίες δόσεις θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς επιτρέπει τη σημαντική μείωση της μηνιαίας επιβάρυνσης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σε μια περίοδο αυξημένων οικονομικών πιέσεων, πολλοί πολίτες δυσκολεύονται να ανταποκριθούν σε μεγάλες μηνιαίες δόσεις, ακόμη κι όταν επιθυμούν να τακτοποιήσουν τις οφειλές τους.
Ένας φορολογούμενος με χρέος 12.000 ευρώ προς την εφορία θα μπορεί να αποπληρώσει την οφειλή του σε 72 δόσεις, μειώνοντας αισθητά το ποσό που θα χρειάζεται να καταβάλλει κάθε μήνα. Αυτό μπορεί να τον βοηθήσει να διατηρήσει τη ρύθμιση ενεργή και να αποφύγει νέα ληξιπρόθεσμα χρέη.
Σε άλλη περίπτωση, μια μικρή επιχείρηση με συσσωρευμένες ασφαλιστικές οφειλές από την περίοδο της πανδημίας θα μπορεί να κατανείμει την αποπληρωμή σε βάθος χρόνου. Στην ουσία δηλαδή, θα αποκτήσει μεγαλύτερη οικονομική ευελιξία και θα μπορέσει να επενδύσει στη λειτουργία και ανάπτυξή της χωρίς τον κίνδυνο κατασχέσεων ή αναγκαστικών μέτρων.
Η νέα ρύθμιση εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει και ως «γέφυρα» για όσους έχασαν προηγούμενες ρυθμίσεις λόγω οικονομικών δυσκολιών.
Πολλοί οφειλέτες βρέθηκαν εκτός ρυθμίσεων εξαιτίας της αύξησης του κόστους ζωής και της αδυναμίας κάλυψης των δόσεων. Με τις περισσότερες δόσεις, η αποπληρωμή γίνεται πιο ρεαλιστική και προσαρμοσμένη στις σημερινές οικονομικές συνθήκες.
Το μέτρο αναμένεται να ενισχύσει τα δημόσια έσοδα, καθώς όλο και περισσότεροι θα μπορούν να πληρώνουν και έτσι να παραμείνουν συνεπείς στις υποχρεώσεις τους. Η κυβέρνηση επιδιώκει να δημιουργήσει ένα σταθερό πλαίσιο αποπληρωμής που θα διευκολύνει τόσο τους οφειλέτες όσο και τη συνολική εισπραξιμότητα των χρεών.
Επανεκκίνηση
Οι νέες παρεμβάσεις στον εξωδικαστικό μηχανισμό και στις ρυθμίσεις οφειλών αποτελούν μια συνολική προσπάθεια επανεκκίνησης για χιλιάδες πολίτες και επιχειρήσεις.
Μέσα από πιο ευέλικτες διαδικασίες, περισσότερες δόσεις και καλύτερη προστασία της α’ κατοικίας, επιχειρείται να δημιουργηθούν οι όροι για μια ουσιαστική δεύτερη ευκαιρία στην οικονομική ζωή.