Ο καύσωνας που πλήττει μεγάλο μέρος της Δυτικής Ευρώπης συνδέεται με ένα ιδιαίτερο καιρικό μοτίβο, γνωστό ως «Εμποδισμός Τύπου Ωμέγα», το οποίο εγκλωβίζει θερμές αέριες μάζες πάνω από συγκεκριμένες περιοχές και οδηγεί σε παρατεταμένες υψηλές θερμοκρασίες.
Το φαινόμενο έχει συμβάλει στην ένταση του κύματος ζέστης στη Γαλλία και την Ισπανία, όπου ο υδράργυρος ξεπέρασε τους 40 βαθμούς Κελσίου, ενώ σε συναγερμό βρίσκονται και άλλες χώρες της Ευρώπης.
Πώς λειτουργεί το φαινόμενο
Ο «Εμποδισμός Ωμέγα» παίρνει το όνομά του από το σχήμα του ελληνικού γράμματος Ω. Δημιουργείται όταν μια «φούσκα» θερμού αέρα, δηλαδή ένας αντικυκλώνας, εγκλωβίζεται ανάμεσα σε δύο συστήματα χαμηλής πίεσης.
Υπό κανονικές συνθήκες, ο αεροχείμαρρος μετακινεί τα καιρικά συστήματα από τα δυτικά προς τα ανατολικά. Όταν όμως διαμορφώνεται το συγκεκριμένο μοτίβο, η ροή αυτή διακόπτεται, με αποτέλεσμα ο θερμός και στάσιμος αέρας να παραμένει πάνω από την ίδια περιοχή.
Οι «Εμποδισμοί Τύπου Ωμέγα» διαρκούν συνήθως από 3 έως 10 ημέρες, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να επιμείνουν για εβδομάδες.
Γιατί ανεβαίνει τόσο η θερμοκρασία
Στο κεντρικό τμήμα του συστήματος επικρατεί υψηλό βαρομετρικό, το οποίο δημιουργεί θερμές και ξηρές συνθήκες. Παράλληλα, εμποδίζεται ο σχηματισμός νεφών, με αποτέλεσμα ο καθαρός ουρανός να επιτρέπει την περαιτέρω άνοδο της θερμοκρασίας.
Αυτός ο μηχανισμός έχει οδηγήσει σε ακραίες συνθήκες σε χώρες όπως η Γαλλία και η Ισπανία, όπου οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 40 βαθμούς Κελσίου.
Αντίθετα, στις περιοχές που επηρεάζονται από τα δύο συστήματα χαμηλής πίεσης στις πλευρές του φαινομένου, ο καιρός μπορεί να είναι πιο ψυχρός και βροχερός. Η Βρετανία βρίσκεται στο όριο μεταξύ του θερμού συστήματος υψηλής πίεσης και ψυχρότερων αέριων μαζών στα βορειοδυτικά, με αποτέλεσμα έντονη ζέστη στα νότια και ανατολικά και πιο υγρές συνθήκες στα βόρεια και δυτικά.
Ο ρόλος της κλιματικής αλλαγής
Οι επιστήμονες δεν έχουν καταλήξει ακόμη στο πώς ακριβώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τη συχνότητα των φαινομένων «Εμποδισμού». Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα συμφωνεί ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση των καυσώνων.
Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν αυξήσει τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη κατά περίπου 1,3 βαθμό Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε νέο κύμα καύσωνα ξεκινά πλέον από υψηλότερη βάση θερμοκρασίας. Στην Ευρώπη, οι καύσωνες εκτιμάται ότι είναι κατά 2 έως 4 βαθμούς Κελσίου θερμότεροι σε σχέση με το πώς θα ήταν χωρίς την ανθρωπογενή υπερθέρμανση, γεγονός που κάνει φαινόμενα όπως ο «Εμποδισμός Ωμέγα» ακόμη πιο επικίνδυνα για τη δημόσια υγεία.