Παρά τις αυστηρές αλλαγές που έχουν εφαρμοστεί τα τελευταία χρόνια στο ασφαλιστικό σύστημα, εξακολουθούν να υπάρχουν δυνατότητες πρόωρης συνταξιοδότησης για χιλιάδες γονείς ανηλίκων σε Δημόσιο, ΙΚΑ, ΔΕΚΟ και τράπεζες.
Οι ευνοϊκές διατάξεις αφορούν ασφαλισμένους που είχαν θεμελιώσει ή κατοχυρώσει δικαίωμα έως το 2012 και, υπό προϋποθέσεις, μπορούν να αποχωρήσουν από την εργασία ακόμη και πριν από το γενικό όριο ηλικίας των 62 ετών.
Κρίσιμο σημείο για την αξιοποίηση των ρυθμίσεων είναι η συμπλήρωση των απαιτούμενων ετών ασφάλισης, σε συνδυασμό με την ύπαρξη ανήλικου τέκνου κατά το έτος θεμελίωσης. Καθοριστικό ρόλο παίζει επίσης το πότε συμπληρώνεται το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο, καθώς μετά τον νόμο 4336/2015 τα όρια ηλικίας αυξήθηκαν σταδιακά.
Τι ισχύει για ΙΚΑ, ΔΕΚΟ και τράπεζες
Στο πρώην ΙΚΑ και στα Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών, οι βασικές προϋποθέσεις για μητέρες ανηλίκων, αλλά και για χήρους πατέρες, ήταν η συμπλήρωση 5.500 ημερών ασφάλισης και η ύπαρξη ανήλικου παιδιού.
Οι μητέρες που είχαν συμπληρώσει 5.500 ημέρες ασφάλισης έως το 2010 κατοχύρωσαν δικαίωμα μειωμένης σύνταξης στο 50ό έτος και πλήρους σύνταξης στο 55ο έτος. Εφόσον τα ηλικιακά αυτά όρια συμπληρώθηκαν πριν από τις μεγάλες αλλαγές στο ασφαλιστικό, μπορούν ακόμη και σήμερα να αποχωρήσουν με βάση τα μεταβατικά όρια που προβλέπει η νομοθεσία.
Για όσες θεμελίωσαν δικαίωμα το 2011, προβλέφθηκε μειωμένη σύνταξη στο 52ο έτος, ενώ για το 2012 το όριο διαμορφώθηκε στο 55ο έτος. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, δίνεται η δυνατότητα εξαγοράς πλασματικών ετών, ώστε να συμπληρωθούν οι απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης.
Οι ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση επισημαίνουν ότι πολλές ασφαλισμένες διατηρούν ενεργό δικαίωμα εξόδου, ακόμη κι αν δεν αποχώρησαν αμέσως μόλις συμπλήρωσαν τις προϋποθέσεις.
Δημόσιο: Ευνοϊκές διατάξεις για άνδρες και γυναίκες
Στο Δημόσιο, οι ρυθμίσεις για γονείς ανηλίκων εφαρμόζονται τόσο σε γυναίκες όσο και σε άνδρες υπαλλήλους. Βασική προϋπόθεση είναι η συμπλήρωση 25ετίας έως το 2010, το 2011 ή το 2012, μαζί με την ύπαρξη ανήλικου τέκνου.
Για όσους είχαν συμπληρώσει 25ετία το 2010, προβλεπόταν δυνατότητα εξόδου από το 50ό έτος ηλικίας. Για θεμελίωση το 2011, το όριο μεταφερόταν στο 52ο έτος, ενώ για το 2012 στο 55ο έτος.
Ιδιαίτερα σημαντική παραμένει η δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικών ετών από τα παιδιά, καθώς επιτρέπει σε πολλούς ασφαλισμένους να κλειδώσουν αναδρομικά την απαιτούμενη 25ετία.
Οι μεταβατικές διατάξεις του νόμου 4336/2015 αύξησαν τα όρια ηλικίας, χωρίς όμως να ακυρώσουν τα ήδη κατοχυρωμένα δικαιώματα. Έτσι, όσοι είχαν θεμελιώσει εγκαίρως δικαίωμα μπορούν να αποχωρήσουν με χαμηλότερα όρια από τα γενικά ισχύοντα.
Τι ισχύει για τρίτεκνους και πολύτεκνους
Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν οι τρίτεκνοι και πολύτεκνοι ασφαλισμένοι στο Δημόσιο, καθώς και στα Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών.
Για τρίτεκνες μητέρες που είχαν συμπληρώσει 20ετία έως το 2010, προβλέπεται συνταξιοδότηση χωρίς όριο ηλικίας. Η συγκεκριμένη διάταξη εξακολουθεί να εφαρμόζεται και μπορεί να οδηγήσει σε αποχωρήσεις ακόμη και σήμερα.
Για όσους συμπλήρωσαν 20ετία το 2011 απαιτείται η συμπλήρωση του 52ου έτους ηλικίας, ενώ για το 2012 προβλέπεται όριο 55 ετών.
Οι διατάξεις αυτές αφορούν κυρίως παλαιούς ασφαλισμένους, δηλαδή όσους είχαν πρωτοασφαλιστεί πριν από το 1993. Ωστόσο, κάθε περίπτωση χρειάζεται ξεχωριστό έλεγχο, καθώς καθοριστική σημασία έχουν η ημερομηνία ενηλικίωσης των παιδιών, τα πλασματικά έτη, ο χρόνος ασφάλισης και το πότε συμπληρώθηκαν τα κρίσιμα ηλικιακά όρια.
Το ασφαλιστικό πλαίσιο παραμένει σύνθετο, όμως οι γονείς ανηλίκων που είχαν κατοχυρώσει ή θεμελιώσει δικαιώματα έως το 2012 εξακολουθούν να έχουν σημαντικές δυνατότητες πρόωρης εξόδου, αξιοποιώντας τις μεταβατικές ρυθμίσεις της νομοθεσίας.