Το νέο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» ανοίγει τον δρόμο για την ανακαίνιση χιλιάδων κατοικιών, είτε πρόκειται για κλειστά σπίτια που θα επιστρέψουν στην αγορά είτε για κύριες κατοικίες που χρειάζονται επισκευές.
Πριν όμως ανοίξει η πλατφόρμα των αιτήσεων, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να εκδώσουν Βεβαίωση Επιλεξιμότητας, χωρίς την οποία δεν θα μπορούν να υποβάλουν αίτηση χρηματοδότησης.
Όπως αποκάλυψε η υπουργός Δόμνα Μιχαηλίδου, έχουν ήδη εκδοθεί 41.000 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας, εκ των οποίων περίπου 1.500 αφορούν κλειστά ακίνητα, γεγονός που, όπως είπε, καταδεικνύει την ανάγκη περαιτέρω διευκόλυνσης των ιδιοκτητών ώστε να επιστρέψουν περισσότερες κατοικίες στην αγορά.
Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται δύο αλλαγές: η μείωση του ελάχιστου απαιτούμενου ποσοστού ιδιοκτησίας από 50% σε 20% για περιπτώσεις συνιδιοκτησίας και η αύξηση του ορίου επιτρεπόμενης κατανάλωσης ρεύματος για τα κλειστά ακίνητα, ώστε να μην αποκλείονται κατοικίες που παραμένουν ουσιαστικά κενές αλλά εμφανίζουν μικρή κατανάλωση λόγω βασικής συντήρησης.
«Μας ενδιαφέρει να ανοίξουν τα κλειστά ακίνητα και να μπουν περισσότερα σπίτια στην αγορά», τόνισε η υπουργός.
O «ΧΤΥΠΟΣ» έφτιαξε αναλυτικό οδηγό με όσα πρέπει να γνωρίζετε βήμα-βήμα, δίνοντας, παράλληλα, απαντήσεις στις πιο συχνές ερωτήσεις των ενδιαφερομένων.
Αρχικά, το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» με λίγα λόγια:
Το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» αποτελεί νέα δράση του ΕΣΠΑ 2021-2027 και στοχεύει στην αναβάθμιση παλαιών κατοικιών, είτε αυτές χρησιμοποιούνται ήδη ως κύρια κατοικία είτε παραμένουν κλειστές και μπορούν να επιστρέψουν στην αγορά με μακροχρόνια μίσθωση ή ιδιοκατοίκηση.
Η δράση απευθύνεται σε νοικοκυριά χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων και χρηματοδοτεί εργασίες ανακαίνισης και ήπιας ενεργειακής αναβάθμισης.
Πόση είναι η επιδότηση
Η επιχορήγηση κυμαίνεται από 70% έως 95%, ανάλογα με την εισοδηματική κατηγορία και τις ειδικές προϋποθέσεις του δικαιούχου.
Για την Εισοδηματική Κατηγορία Ι το βασικό ποσοστό είναι 80%, ενώ για την Εισοδηματική Κατηγορία ΙΙ είναι 70%.
Τα ποσοστά μπορούν να αυξηθούν κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες για ορεινές ή νησιωτικές περιοχές, μονογονεϊκές οικογένειες με αποκλειστική επιμέλεια, τρίτεκνους, πολύτεκνους και περιπτώσεις αναπηρίας.
Το ανώτατο ποσό επιδότησης για τις παρεμβάσεις είναι 36.000 ευρώ, με όριο τα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο κύριων χώρων, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ. Επιπλέον, προβλέπεται κάλυψη 100% έως 2.500 ευρώ για μελέτες, άδειες και ελέγχους.
Ποιες κατοικίες μπορούν να ενταχθούν
Επιλέξιμες είναι κατοικίες που
- υφίστανται νόμιμα, δεν έχουν κριθεί κατεδαφιστέες,
- έχουν οικοδομική άδεια έως 31 Δεκεμβρίου 1990,
- επιφάνεια κύριων χώρων έως 120 τ.μ. και
- ενεργειακή κλάση Γ ή χαμηλότερη.
Για τρίτεκνους και πολύτεκνους, το όριο επιφάνειας μπορεί να φτάσει τα 150 τ.μ., χωρίς όμως αύξηση του ανώτατου ποσού επιχορήγησης.
Η δράση αφορά δύο βασικές κατηγορίες:
- τις κλειστές κατοικίες, που δεν χρησιμοποιούνταν ή ήταν κενές κατά την περίοδο αναφοράς,
- και τις ανοικτές κατοικίες, που χρησιμοποιούνται ήδη ως κύρια κατοικία και χρειάζονται ανακαίνιση.
Τι ισχύει για τις κλειστές κατοικίες
Για να ενταχθεί μια κλειστή κατοικία, ο αιτών πρέπει να διαθέτει τουλάχιστον 50% πλήρη κυριότητα ή επικαρπία.
Μετά την ολοκλήρωση της δράσης, η κατοικία πρέπει είτε να χρησιμοποιηθεί ως κύρια κατοικία του ίδιου είτε να δοθεί σε τρίτο πρόσωπο με μακροχρόνια μίσθωση για κύρια κατοικία, για τουλάχιστον 5 έτη.
Αν μισθωθεί, το ενοίκιο πρέπει να παραμείνει σταθερό για τα πρώτα 3 έτη.
Για να χαρακτηριστεί ένα ακίνητο «κλειστό», πρέπει να έχει δηλωθεί ως «ΚΕΝΟ» στο Ε2 του 2025. Αν έχει δηλωθεί με άλλη χρήση έστω και για έναν μήνα, ή δεν έχει δηλωθεί καθόλου στο Ε2, το σύστημα μπορεί να το απορρίψει.
Τι ισχύει για την κύρια κατοικία
Για τις ανοικτές κατοικίες, δηλαδή αυτές που ήδη χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία, ο αιτών μπορεί να έχει
- πλήρη κυριότητα,
- ψιλή κυριότητα ή
- επικαρπία, ανεξαρτήτως ποσοστού.
Η υποχρέωση είναι να συνεχίσει να κατοικεί στο ακίνητο ως κύρια κατοικία για τουλάχιστον 5 έτη από την ολοκλήρωση της δράσης.
Απαγορεύεται το Airbnb
Για κάθε κατοικία που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα, είτε είναι κλειστή είτε ανοικτή, απαγορεύεται η βραχυχρόνια μίσθωση για τουλάχιστον 5 έτη από την ολοκλήρωση της δράσης.
Εισοδηματικά όρια
Τα εισοδηματικά όρια (με βάση το φορολογικό έτος 2025 ή τον μέσο όρο των ετών 2023, 2024, 2025 αν το εισόδημα του 2025 τα ξεπερνάει) διαμορφώνονται ως εξής:
| Σύνθεση Νοικοκυριού | Εισοδηματική Κατηγορία Ι (Βασική επιδότηση 80%) | Εισοδηματική Κατηγορία ΙΙ (Βασική επιδότηση 70%) |
| Άγαμος (μονοπρόσωπο νοικοκυριό) | Έως 18.000€ | Έως 25.000€ |
| Έγγαμος / ΜΣΣ* χωρίς παιδιά | Έως 25.000€ | Έως 35.000€ |
| Έγγαμος / ΜΣΣ* με 1 παιδί | Έως 30.000€ | Έως 40.000€ |
| Έγγαμος / ΜΣΣ* με 2 παιδιά | Έως 35.000€ | Έως 45.000€ |
| Μονογονεϊκή με 1 παιδί | Έως 28.000€ | Έως 39.000€ |
| Για κάθε επιπλέον παιδί | +5.000€ | +5.000€ |
*ΜΣΣ: Μέρη Συμφώνου Συμβίωσης
Ποσοστά επιχορήγησης
Το βασικό ποσοστό επιδότησης είναι 80% για την Κατηγορία Ι και 70% για την Κατηγορία ΙΙ.
Ωστόσο, το ποσοστό αυτό μπορεί να προσαυξηθεί κατά 5% (σωρευτικά, δηλαδή προστίθενται αν ισχύουν παραπάνω από ένα) στις εξής περιπτώσεις:
-
Αν η κατοικία βρίσκεται σε ορεινή ή νησιωτική περιοχή.
-
Αν ο ωφελούμενος ανήκει σε μονογονεϊκή οικογένεια (με αποκλειστική επιμέλεια), ή είναι τρίτεκνος / πολύτεκνος.
-
Αν ο αιτών, ο/η σύζυγος ή εξαρτώμενο μέλος έχει αναπηρία (ισχύει αποκλειστικά εφόσον η κατοικία προορίζεται για ιδιοκατοίκηση).
Το τελικό ποσοστό επιχορήγησης (μαζί με τις προσαυξήσεις) δεν μπορεί να ξεπεράσει το 95% για την Κατηγορία Ι και το 85% για την Κατηγορία ΙΙ. Το μέγιστο συνολικό ποσό επιδότησης αγγίζει τα 36.000 ευρώ (για σπίτι 120 τ.μ.).
Τι είναι η Βεβαίωση Επιλεξιμότητας
Η Βεβαίωση Επιλεξιμότητας είναι το πρώτο απαραίτητο βήμα.
Πιστοποιεί ότι ο αιτών και το συγκεκριμένο ακίνητο πληρούν τις βασικές προϋποθέσεις της δράσης και είναι απαραίτητη για να μπορέσει να υποβληθεί στη συνέχεια αίτηση χρηματοδότησης. Δεν αποτελεί, όμως, τελική έγκριση επιδότησης.
Η τελική έγκριση δίνεται μόνο μετά την υποβολή της Αίτησης Χρηματοδότησης, την εξέταση της αίτησης και την προσκόμιση των απαιτούμενων δικαιολογητικών.
Επίσης, ο χρόνος έκδοσης της Βεβαίωσης δεν δίνει προτεραιότητα στο στάδιο της ένταξης.
Μπορεί κάποιος να βγάλει βεβαίωση για περισσότερα ακίνητα;
Ναι. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να εκδώσει Βεβαίωση Επιλεξιμότητας για όλα τα ακίνητα που ενδέχεται να πληρούν τις προϋποθέσεις.
Ωστόσο, μπορεί να υποβάλει αίτηση χρηματοδότησης μόνο για μία κλειστή κατοικία ή/και για την κύρια κατοικία του, εφόσον είναι επιλέξιμη.
Γιατί αποκλείονται ακίνητα που αποκτήθηκαν μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2025
Η επιλεξιμότητα ελέγχεται αυτοματοποιημένα με διασταύρωση στοιχείων από τα έντυπα Ε1, Ε2 και Ε9.
Για ακίνητα που αποκτήθηκαν μέσα στο 2026, δεν υπάρχουν ακόμη τα απαραίτητα φορολογικά δεδομένα για το 2026, ενώ για τις κλειστές κατοικίες η κενότητα αποδεικνύεται μέσω του Ε2 του αιτούντος. Για αυτό, προϋπόθεση είναι το ακίνητο να έχει αποκτηθεί πριν από το τέλος του 2025.
Τι πρέπει να έχει ελέγξει ο ενδιαφερόμενος
Πριν ξεκινήσει τη διαδικασία, ο αιτών πρέπει:
- να έχει εκκαθαρισμένη φορολογική δήλωση για τα εισοδήματα του 2025,
- σωστά συμπληρωμένο τον ΑΤΑΚ και τον αριθμό παροχής ρεύματος στα έντυπα Ε1, Ε2 και Ε9,
- καθώς και επικαιροποιημένα στοιχεία στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας.
- Για τα κλειστά ακίνητα, πρέπει υποχρεωτικά το ακίνητο να έχει δηλωθεί ως «κενό» στο Ε2 του 2025.
Γιατί μπορεί να μην εμφανίζεται ένα ακίνητο
Το σύστημα δεν εμφανίζει ακίνητα που δεν πληρούν βασικές προϋποθέσεις. Ενδεικτικά, μπορεί να μην εμφανιστεί ακίνητο αν είναι πάνω από 120 τ.μ., αν έχει άδεια κατασκευής μετά τις 31/12/1990, αν δεν έχει δηλωθεί ως «κενό» στο Ε2, ή αν ο πολίτης δεν έχει τουλάχιστον 50% πλήρη κυριότητα ή επικαρπία για κλειστή κατοικία.
Σε περίπτωση λάθους ή παράλειψης, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να απευθυνθεί στον λογιστή του για πιθανή τροποποίηση των δηλώσεων.
Οι συχνότεροι λόγοι απόρριψης
Οι συχνότερες αιτίες για τις οποίες μπορεί να «κοπεί» ένα κλειστό ακίνητο είναι: να μην πληροί την απαιτούμενη περίοδο κενότητας, να είναι το ποσοστό συνιδιοκτησίας μικρότερο από 50%, να εμφανίζεται κατανάλωση ρεύματος πάνω από το όριο, να έχει κατασκευαστεί μετά τις 31/12/1990 ή να υπερβαίνει τα 120 τ.μ.
Για την κατανάλωση ρεύματος, αναφέρεται κανόνας 50 KWh ανά έτος. Αν η παροχή εμφανίζει κατανάλωση που υπερβαίνει το όριο, το ακίνητο δεν πληροί τις προϋποθέσεις για να χαρακτηριστεί «κλειστό».
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτείται έκτακτη καταμέτρηση ή διευκρίνιση στοιχείων από τον ΔΕΔΔΗΕ, οπότε ο πολίτης πρέπει να απευθυνθεί στον Διαχειριστή.
Τι εργασίες καλύπτει
Το πρόγραμμα καλύπτει εργασίες ανακαίνισης και ήπιας ενεργειακής αναβάθμισης. Οι δαπάνες ανακαίνισης πρέπει να καλύπτουν το 60% έως 80% του ποσού της αίτησης χρηματοδότησης, ενώ οι παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας πρέπει να καλύπτουν το 20% έως 40%.
Χρειάζεται μηχανικός;
Στο στάδιο της Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας δεν απαιτείται δαπάνη.
Για το στάδιο της Αίτησης Χρηματοδότησης απαιτείται σχέδιο παρεμβάσεων, για το οποίο συνιστάται η συνδρομή μηχανικού, χωρίς να είναι υποχρεωτική σε αυτή τη φάση.
Η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου και το πρώτο Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης απαιτούνται μετά την ένταξη και καλύπτονται από τη δράση, όχι όμως τυχόν πρόστιμα ή δαπάνες τακτοποίησης.
Τι πρόβλημα υπάρχει με τη διασύνδεση Ε2–Ε9
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΕΣΠΑ, βρίσκεται σε εξέλιξη αναβάθμιση του πληροφοριακού συστήματος για ζητήματα διασταύρωσης δεδομένων μεταξύ Ε2 και Ε9, καθώς και για την επικύρωση δικαιώματος έκδοσης βεβαιώσεων από φυσικά πρόσωπα που διαθέτουν ψιλή κυριότητα. Το πρόβλημα επηρεάζει ορισμένα ακίνητα και εμποδίζει δικαιούχους να προχωρήσουν στην έκδοση βεβαίωσης.
Το συμπέρασμα
Το «Ανακαίνιση Κατοικίας» είναι ένα πρόγραμμα με υψηλή επιδότηση, αλλά και αυστηρές προϋποθέσεις. Η μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται στα φορολογικά στοιχεία του ακινήτου, κυρίως σε Ε1, Ε2 και Ε9, στην παλαιότητα, στα τετραγωνικά, στην ενεργειακή κατηγορία και στην πραγματική χρήση του ακινήτου. Η Βεβαίωση Επιλεξιμότητας είναι απαραίτητη, αλλά δεν εξασφαλίζει από μόνη της την επιδότηση. Αποτελεί τον πρώτο έλεγχο πριν από την κανονική αίτηση χρηματοδότησης.