Ο καύσωνας δεν επιβαρύνει μόνο την καρδιά και το αναπνευστικό σύστημα, αλλά μπορεί να επηρεάσει σοβαρά και τον εγκέφαλο. Η παρατεταμένη έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες δυσκολεύει τη φυσική διαδικασία αποβολής θερμότητας από τον οργανισμό, με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο κίνδυνος βλάβης στα εγκεφαλικά κύτταρα, οιδήματος και έλλειψης οξυγόνου.
Ο εγκέφαλος παράγει τη δική του θερμότητα, η οποία φυσιολογικά απομακρύνεται μέσω της κυκλοφορίας του αίματος. Όταν όμως το σώμα υπερθερμαίνεται, αυτή η λειτουργία διαταράσσεται, με πιθανές σοβαρές συνέπειες για το κεντρικό νευρικό σύστημα.
Τι συμβαίνει όταν το σώμα υπερθερμαίνεται
Σύμφωνα με τον νευρολόγο Nguyen Huu Khanh, το ανθρώπινο σώμα διατηρεί φυσιολογικά σταθερή θερμοκρασία γύρω στους 37 βαθμούς Κελσίου μέσω του συστήματος θερμορρύθμισης.
Όταν ο οργανισμός εκτίθεται σε υψηλές θερμοκρασίες, αντιδρά με εφίδρωση και διαστολή των αιμοφόρων αγγείων, ώστε να αποβάλει θερμότητα. Αν όμως η θερμότητα που απορροφάται είναι μεγαλύτερη από τη δυνατότητα ψύξης του σώματος, η εσωτερική θερμοκρασία μπορεί να ξεπεράσει γρήγορα τους 40 βαθμούς Κελσίου.
Σε αυτό το σημείο μπορεί να επηρεαστεί η λειτουργία των νευρικών κυττάρων και να διαταραχθεί ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός, δηλαδή ο προστατευτικός μηχανισμός που εμποδίζει την είσοδο επιβλαβών ουσιών στον εγκέφαλο.
Αυξημένος κίνδυνος θρόμβων και εγκεφαλικού
Η ζέστη προκαλεί απώλεια νερού και ηλεκτρολυτών μέσω της εφίδρωσης. Όταν ο οργανισμός αφυδατώνεται, ο όγκος του αίματος μειώνεται, το αίμα γίνεται πιο παχύρρευστο και η κυκλοφορία επιβραδύνεται.
Αυτές οι συνθήκες ευνοούν τον σχηματισμό θρόμβων, οι οποίοι μπορεί να αποφράξουν αγγεία στον εγκέφαλο και να προκαλέσουν ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο ή να επιδεινώσουν ήδη υπάρχουσες αγγειακές παθήσεις.
Ο εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος στις μεταβολές της θερμοκρασίας. Όταν η θερμοκρασία αυξάνεται υπερβολικά, οι ανάγκες του σε ενέργεια και οξυγόνο μεγαλώνουν, ενώ η κυκλοφορία του αίματος μπορεί να μειώνεται λόγω αφυδάτωσης.
Ποια συμπτώματα χρειάζονται προσοχή
Η σοβαρή υπερθέρμανση μπορεί να προκαλέσει φλεγμονώδη αντίδραση στον οργανισμό, βλάβες στα αγγεία, αυξημένη διαπερατότητα και εγκεφαλικό οίδημα.
Σε βαριές περιπτώσεις, η θερμοπληξία μπορεί να οδηγήσει σε κώμα, σπασμούς ή πολυοργανική ανεπάρκεια. Συμπτώματα όπως σύγχυση, αποπροσανατολισμός, αδυναμία στα άκρα, σπασμοί ή απώλεια συνείδησης μπορεί να αποτελούν ένδειξη σοβαρής εγκεφαλικής επιβάρυνσης και απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Η θερμοπληξία μπορεί επίσης να αφήσει μόνιμες συνέπειες, όπως διαταραχές μνήμης, δυσκολία συγκέντρωσης, κινητικά προβλήματα, κακό συντονισμό και αλλαγές στη συμπεριφορά ή στη συναισθηματική κατάσταση.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχουν οι ηλικιωμένοι, καθώς και τα άτομα με καρδιαγγειακά νοσήματα, υπέρταση, διαβήτη, παχυσαρκία ή ιστορικό εγκεφαλικού.
Οι ειδικοί συνιστούν αποφυγή έκθεσης στον ήλιο από τις 10:00 έως τις 16:00, επαρκή ενυδάτωση, παραμονή σε δροσερούς χώρους και άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας σε περίπτωση ζάλης, έντονης εξάντλησης ή διαταραχών συνείδησης.