Η προγραμματισμένη υπογραφή της συμφωνίας-πλαισίου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν την Παρασκευή στη Γενεύη δημιουργεί προσδοκίες για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με τον Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει ότι τα Στενά του Ορμούζ θα είναι «εντελώς ανοικτά» για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε μέσω της πλατφόρμας Truth Social ότι πλοία, μεταξύ των οποίων και δεξαμενόπλοια μεταφοράς πετρελαίου, έχουν ήδη αρχίσει να διέρχονται από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό. Είχε προηγηθεί δημόσια προτροπή του προς τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα να επαναφέρει τις μεταφορές πετρελαίου μέσω της περιοχής.
Παράλληλα, ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι τρία δεξαμενόπλοια αργού πετρελαίου και δύο εμπορικά πλοία διέσχισαν τη θαλάσσια περιοχή που βρισκόταν μέχρι πρόσφατα υπό αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο, η συμφωνία έχει ήδη υπογραφεί ηλεκτρονικά από τον Ντόναλντ Τραμπ, τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ο οποίος ηγείται της διαπραγματευτικής ομάδας της Τεχεράνης.
Το πλήρες κείμενο δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, ενώ παραμένουν ασαφή αρκετά κρίσιμα σημεία στα οποία οι δύο πλευρές είχαν σημαντικές διαφωνίες κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η συμφωνία «θα φέρει ειρήνη στην περιοχή» και άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο να ανακοινώσει προσωπικά την έναρξη μιας περιόδου διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών, η οποία θα οδηγήσει σε οριστική συμφωνία.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικός, τονίζοντας ότι η Τεχεράνη γνωρίζει το ιστορικό ανεκπλήρωτων δεσμεύσεων, αλλά επιδιώκει να αξιοποιήσει τη συμφωνία για τη δημιουργία οικονομικών ευκαιριών για τη χώρα.
Οι διαφωνίες και η έλλειψη εμπιστοσύνης
Οι πρώτες πληροφορίες από ιρανικές πηγές αναφέρουν ότι η συμφωνία προβλέπει τον άμεσο τερματισμό των πολεμικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Η Τεχεράνη επιμένει επίσης στην αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων στο εξωτερικό και στην καταβολή αποζημιώσεων για τις ζημιές του πολέμου. Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει καμία αποδέσμευση κεφαλαίων.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ δήλωσε ότι η χώρα του δεν έχει «καμία εμπιστοσύνη» ούτε στις ΗΠΑ ούτε στο Ισραήλ, ζητώντας εγγυήσεις για τον τερματισμό των συγκρούσεων και στον Λίβανο.
Συνεχίζεται η ένταση στον Λίβανο
Παρά τις προσδοκίες για αποκλιμάκωση, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη. Ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στον νότιο Λίβανο προκάλεσε τον θάνατο ενός ανθρώπου, ενώ η Χεζμπολάχ ανακοίνωσε ότι απώθησε ισραηλινές δυνάμεις με ρουκέτες και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Την ίδια στιγμή, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι ο ισραηλινός στρατός θα παραμείνει σε Λίβανο, Συρία και Λωρίδα της Γάζας για όσο διάστημα κριθεί απαραίτητο.
Θετική αντίδραση των αγορών
Η ανακοίνωση της συμφωνίας προκάλεσε θετική αντίδραση στις διεθνείς αγορές, με τις τιμές του πετρελαίου να υποχωρούν σχεδόν κατά 5%. Το πετρέλαιο Μπρεντ διαμορφώθηκε στα 83,17 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι επενδυτές εκτιμούν ότι μειώνεται ο κίνδυνος διαταραχής της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.
Ωστόσο, πολλοί πολίτες στην περιοχή εμφανίζονται επιφυλακτικοί. Στο Ιράν, αρκετοί θεωρούν ότι η συμφωνία δεν αποκαθιστά τις απώλειες που προκάλεσε ο πόλεμος, ενώ στον Λίβανο εκτοπισμένοι κάτοικοι εξετάζουν την επιστροφή στις εστίες τους παρά τις εκτεταμένες καταστροφές.
Οι τέσσερις άξονες των νέων διαπραγματεύσεων
Οι συνομιλίες των επόμενων 60 ημερών αναμένεται να επικεντρωθούν σε τέσσερα βασικά ζητήματα:
- Την άρση των κυρώσεων σε βάρος του Ιράν.
- Το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.
- Την ανοικοδόμηση και οικονομική ανάπτυξη.
- Τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή των συμφωνηθέντων.
Η Τεχεράνη επιδιώκει επίσης η τελική συμφωνία να λάβει τη στήριξη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ενώ παραμένει ανοιχτό το ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου, με τον Τραμπ να ζητά μορατόριουμ έως και 30 ετών.