Η σχολική αίθουσα εξελίσσεται σε ένα από τα νέα, λιγότερο ορατά μέτωπα της κλιματικής κρίσης, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες δεν περιορίζονται πλέον στους καλοκαιρινούς μήνες, όταν τα σχολεία είναι κλειστά.
Η ζέστη εμφανίζεται όλο και συχνότερα από τον Μάιο και τον Ιούνιο, ενώ διαρκεί έως τον Σεπτέμβριο, περίοδο κατά την οποία οι μαθητές επιστρέφουν στα θρανία. Έτσι, η υψηλή θερμοκρασία στις τάξεις μετατρέπεται σε ζήτημα δημόσιας υγείας, εκπαιδευτικής ισότητας και ανθεκτικότητας των σχολικών υποδομών.
Πώς επηρεάζεται ο εγκέφαλος των παιδιών
Ο δρ Ανδρέας Φλουρής, καθηγητής Φυσιολογίας και διευθυντής του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας FAME Lab του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, εξηγεί ότι η ζέστη μέσα στην τάξη δεν αποτελεί απλώς ενόχληση.
Όπως τονίζει, λειτουργεί ως βιολογικός και εκπαιδευτικός παράγοντας που περιορίζει την ικανότητα του παιδιού να συγκεντρωθεί, να θυμηθεί, να κάνει μαθηματικούς υπολογισμούς και να συμμετέχει ενεργά στο μάθημα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν πολύ πριν υπάρξει άμεσος κίνδυνος θερμοπληξίας. Ένα παιδί μπορεί να νιώθει κόπωση, δίψα, υπνηλία, πονοκέφαλο και μειωμένη ικανότητα μάθησης, ακόμη κι αν δεν βρίσκεται σε κατάσταση άμεσου κινδύνου.
Η ζέστη ως παράγοντας εκπαιδευτικής ανισότητας
Ο δρ Φλουρής επισημαίνει ότι η διεθνής βιβλιογραφία δείχνει πλέον ξεκάθαρα τη σύνδεση θερμοκρασίας και μαθησιακής απόδοσης. Μελέτες σε σχολικές τάξεις δείχνουν ότι όταν η θερμοκρασία μειώνεται από περίπου 30 στους 20 βαθμούς Κελσίου, η απόδοση των μαθητών μπορεί να βελτιωθεί περίπου κατά 20%.
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν αφορά όλα τα σχολεία με τον ίδιο τρόπο. Αίθουσες στον τελευταίο όροφο, χωρίς σκίαση, με κακή μόνωση ή μεταλλική στέγη μπορεί να λειτουργούν σαν θερμοκήπια, ενώ άλλες αίθουσες με σκιά, καλό αερισμό και σωστή ψύξη προσφέρουν σαφώς καλύτερες συνθήκες.
Έτσι, η ζέστη μετατρέπεται και σε ζήτημα εκπαιδευτικής ανισότητας, καθώς τα παιδιά που φοιτούν στις πιο θερμές αίθουσες ενδέχεται να χάνουν περισσότερο χρόνο μάθησης και να εμφανίζουν χαμηλότερες επιδόσεις.
Τι πρέπει να αλλάξει στα σχολεία
Η λύση, σύμφωνα με τον δρ Φλουρή, δεν μπορεί να είναι μόνο το κλείσιμο των σχολείων σε περιόδους καύσωνα. Αντίθετα, απαιτείται μόνιμο σχέδιο προσαρμογής των σχολικών υποδομών στις νέες κλιματικές συνθήκες.
Σε αυτό το πλαίσιο περιλαμβάνονται η μέτρηση θερμοκρασίας και υγρασίας μέσα στις αίθουσες, η σκίαση, η φύτευση δέντρων, οι ψυχρές στέγες, η μόνωση, ο φυσικός αερισμός όπου είναι ασφαλής, η αποδοτική ψύξη όπου απαιτείται και η επαρκής πρόσβαση των μαθητών σε νερό.
Παράλληλα, χρειάζεται προσαρμογή του σχολικού προγράμματος, των διαλειμμάτων και της γυμναστικής στις πιο ζεστές ώρες της ημέρας.
Όπως προειδοποιεί ο δρ Φλουρής, αν τα σχολεία δεν γίνουν πιο ανθεκτικά στη ζέστη, η κλιματική κρίση θα μπαίνει κάθε χρόνο όλο και πιο βαθιά στην τάξη, αφαιρώντας από τα παιδιά υγεία, συγκέντρωση και ευκαιρίες.