Προ των πυλών βρίσκεται το νέο «Ανακαινίζω», με την κυβέρνηση να ευελπιστεί ότι θα συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του οξύτατου προβλήματος στέγασης.
Αντώνης Κατωπόδης
Το ζήτημα της κατοικίας δεν είναι πλέον μια δευτερεύουσα παράμετρος, αλλά μια από τις πιο πιεστικές προκλήσεις της εποχής, ιδίως για τα νέα ζευγάρια που δυσκολεύονται να βρουν προσιτή και αξιοπρεπή στέγη.
Παράλληλα, ουδείς παραγνωρίζει ότι η κατάσταση πολλών κατοικιών χαρακτηρίζεται από παλαιότητα και λειτουργικές ελλείψεις, με αποτέλεσμα να είναι προβληματική είτε η ενοικίαση, είτε η ιδιοκατοίκηση, είτε η πώλησή τους.
Στο πλαίσιο αυτό, κάθε πρωτοβουλία που στοχεύει στη βελτίωση του υπάρχοντος οικιστικού αποθέματος αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς είναι βέβαιο ότι θα δώσει σημαντικές ανάσες στην αγορά.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, το νέο «Ανακαινίζω» που έρχεται μέσα στον Ιούνιο, φιλοδοξεί να συνδυάσει την ενεργειακή αναβάθμιση με μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση ανακαίνισης παλαιών ακινήτων.
Παράγοντες της αγοράς τονίζουν ότι το νέο πρόγραμμα αποσκοπεί στο να λειτουργήσει ως μηχανισμός επανεκκίνησης για χιλιάδες κατοικίες που σήμερα παραμένουν παλιές, ανενεργές ή απλώς μη λειτουργικές.
Όπως εξηγούν δεν πρόκειται μόνο για ακόμη μία επιδότηση, καθώς η στόχευση, είναι:
- να δοθεί ώθηση στην ανακαίνιση και την αξιοποίηση του υπάρχοντος στεγαστικού αποθέματος και
- να αυξήσει την προσφορά κατοικιών και να βελτιώσει την ποιότητά τους.
Η συζήτηση γύρω από το νέο πρόγραμμα «Ανακαινίζω» έχει ήδη αρχίσει να κερδίζει έδαφος, πολύ πριν ακόμη δημοσιευθεί η τελική προκήρυξη, κάτι που μόνο τυχαίο δεν θεωρείται.
Πραγματική εικόνα
Σε αντίθεση με προηγούμενα προγράμματα που είχαν πιο περιορισμένο χαρακτήρα, το νέο σχήμα δείχνει να κινείται σε μια τελείως διαφορετική λογική που έχει πιο ευέλικτη κατεύθυνση.
Κι αυτό γιατί, δεν περιορίζεται μόνο σε τεχνικές παρεμβάσεις, οι οποίες αφορούν στην εξοικονόμησης ενέργειας, αλλά φαίνεται να αναγνωρίζει την πραγματική εικόνα των ελληνικών κατοικιών.
Τι σημαίνει αυτό; Ότι έμφαση δίνεται σε σπίτια που συχνά χρειάζονται συνολική ανανέωση για να γίνουν ξανά λειτουργικά, ασφαλή και ελκυστικά είτε για ιδιοκατοίκηση είτε για ενοικίαση.
Συνολική αναβάθμιση
Σύμφωνα με πληροφορίες, το νέο πρόγραμμα που ενδέχεται να ανοίξει τις αιτήσεις προς τα τέλη Μαΐου ή στις αρχές Ιουνίου, θα έχει υψηλά ποσοστά επιδότησης και σημαντικά ποσά ενίσχυσης.
Το γεγονός αυτό από μόνο του δημιουργεί έντονο ενδιαφέρον, καθώς πολλοί ιδιοκτήτες βλέπουν για πρώτη φορά μια ουσιαστική ευκαιρία να προχωρήσουν σε εργασίες που μέχρι σήμερα ανέβαλλαν λόγω κόστους.
Σε κάθε περίπτωση, η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στα ποσά, αλλά και στο εύρος και τη φιλοσοφία του προγράμματος, που φαίνεται να δίνει έμφαση στη συνολική αναβάθμιση της κατοικίας.
Ευρύ φάσμα
Παράγοντες της αγοράς τονίζουν ότι το νέο «Ανακαινίζω» φαίνεται να απευθύνεται σε ένα αρκετά ευρύ φάσμα ιδιοκτητών, κάτι που αποτελεί και ένα από τα βασικά του πλεονεκτήματα.
Σε αντίθεση με παλαιότερα σχήματα που στόχευαν σε συγκεκριμένες κατηγορίες ακινήτων ή δικαιούχων, εδώ η εικόνα που διαμορφώνεται είναι πιο ανοιχτή και προσαρμοσμένη στις πραγματικές ανάγκες.
Δικαιούχοι αναμένεται να είναι ιδιοκτήτες κατοικιών οι οποίες, που είτε χρησιμοποιούνται είτε παραμένουν ανενεργές, με βασική προϋπόθεση ότι το ακίνητο χρειάζεται παρεμβάσεις για να αναβαθμιστεί.
Το στοιχείο αυτό θεωρείται καθοριστικής σημασίας, καθώς δείχνει ότι το νέο πρόγραμμα δεν αφορά μόνο «ειδικές περιπτώσεις», αλλά αγγίζει ένα μεγάλο μέρος του οικιστικού αποθέματος.
Όσον αφορά τις εργασίες, η κατεύθυνση που έχει δοθεί μέχρι τώρα είναι σαφής, καθώς δεν πρόκειται μόνο για ενεργειακές παρεμβάσεις, αλλά για ένα ευρύτερο φάσμα εργασιών.
Σε αυτές μπορεί να περιλαμβάνονται εργασίες όπως είναι:
- οι αλλαγές κουφωμάτων,
- η θερμομόνωση,
- η αναβάθμιση συστημάτων θέρμανσης και ψύξης,
- οι ηλεκτρολογικές και υδραυλικές εργασίες,
- η ανακαίνιση μπάνιου και κουζίνας και
- οι γενικές εργασίες αισθητικής και λειτουργικής βελτίωσης.
Η δυνατότητα συνδυασμού διαφορετικών παρεμβάσεων δίνει στον ιδιοκτήτη τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει το ακίνητό του συνολικά και όχι αποσπασματικά.
Αυτό αποτελεί μια σημαντική διαφοροποίηση, καθώς ανταποκρίνεται στον τρόπο που σκέφτονται οι περισσότεροι ιδιοκτήτες, δηλαδή όχι μεμονωμένα έργα, αλλά μια συνολική αναβάθμιση.
Ιδιοκατοίκηση
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του νέου προγράμματος έχει σχέση με το γεγονός ότι δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα και στις κατοικίες που χρησιμοποιούνται για ιδιοκατοίκηση. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό στοιχείο, καθώς σε πολλά προηγούμενα σχήματα το βάρος είχε δοθεί κυρίως σε ακίνητα που προορίζονταν για εκμετάλλευση ή ενοικίαση.
Στην ουσία δηλαδή, η ένταξη των κατοικιών ιδιοκατοίκησης στο νέο πρόγραμμα σημαίνει ότι οι ιδιοκτήτες που ζουν στο σπίτι τους μπορούν να επωφεληθούν άμεσα από τις επιδοτήσεις.
Πρόκειται σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, για συνολική αλλαγή στη φιλοσοφία της παρέμβασης, καθώς μετατοπίζει το ενδιαφέρον από την επενδυτική λογική στη βελτίωση της καθημερινής διαβίωσης.
Κοινό μυστικό είναι άλλωστε πως για έναν ιδιοκτήτη που κατοικεί στο δικό του σπίτι, η ανακαίνιση δεν αφορά μόνο την αξία του ακινήτου, αλλά και την ποιότητα της ζωής του.
Θέματα όπως η άνεση, η ασφάλεια, η ενεργειακή απόδοση και η αισθητική αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι περισσότεροι περνάμε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μας στο σπίτι μας.
Το νέο πρόγραμμα φαίνεται να αναγνωρίζει αυτή την πραγματικότητα και να δίνει τη δυνατότητα για άμεσες παρεμβάσεις οι οποίες έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο στην καθημερινότητα.
Κλειστά σπίτια
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το νέο πρόγραμμα διατηρεί ισχυρή στόχευση στα κλειστά ή ανενεργά ακίνητα.
Πρόκειται για μια κατηγορία κατοικιών που αποτελεί σημαντικό μέρος του ελληνικού στεγαστικού αποθέματος, αλλά παραμένει αναξιοποίητη λόγω της κακής κατάστασης των ακινήτων.
Η επαναφορά αυτών των κατοικιών στην αγορά αποτελεί βασικό στόχο της πολιτικής που συνοδεύει το «Ανακαινίζω», καθώς είναι πολύ πιθανό να οδηγήσει μερική λύση του στεγαστικού προβλήματος.
Άλλωστε, η ενεργοποίηση ακόμη και ενός μέρους αυτών των ακινήτων μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο, αυξάνοντας την προσφορά των κατοικιών και συμβάλλοντας στην εξισορρόπηση των τιμών.
Σε κάθε περίπτωση, με την παροχή υψηλών επιδοτήσεων, επιχειρείται να δοθεί ένα σημαντικό κίνητρο στους ιδιοκτήτες, ώστε να προχωρήσουν σε εργασίες που θα καταστήσουν τα ακίνητα κατοικήσιμα και ελκυστικά.
Οι παρεμβάσεις που απαιτούνται σε αυτές τις περιπτώσεις είναι συχνά εκτεταμένες.
Κι αυτό γιατί, δεν πρόκειται μόνο για ενεργειακές βελτιώσεις, αλλά για συνολική ανακαίνιση που μπορεί να περιλαμβάνει:
- δομικές εργασίες,
- αντικατάσταση παλαιών εγκαταστάσεων και
- εκσυγχρονισμό των χώρων.
Η επιδότηση
Ένα από τα στοιχεία που έχουν τραβήξει περισσότερο την προσοχή είναι τα ποσοστά επιδότησης. Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, η επιδότηση μπορεί να φτάνει έως και το 90% του συνολικού κόστους των εργασιών.
Το ανώτατο ποσό φαίνεται να κινείται έως τις 36.000 ευρώ, ενώ έχει αναφερθεί και επιπλέον προσαύξηση για οικογένειες με παιδιά.
Αυτά τα δεδομένα, αν επιβεβαιωθούν, τοποθετούν το πρόγραμμα σε ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο ενίσχυσης σε σχέση με προηγούμενες δράσεις.
Τα ποσοστά επιδότησης αναμένεται να διαμορφώνονται ανάλογα με εισοδηματικά και κοινωνικά κριτήρια. Αυτό σημαίνει ότι οι δικαιούχοι με χαμηλότερα εισοδήματα θα μπορούν να επωφεληθούν περισσότερο, μειώνοντας σημαντικά την ίδια συμμετοχή.
Η υψηλή επιδότηση αποτελεί βασικό κίνητρο, αλλά και καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχία του προγράμματος.
Οι... λεπτομέρειες
Παρά το έντονο ενδιαφέρον, είναι σημαντικό οι ιδιοκτήτες να προσεγγίσουν το πρόγραμμα με προσοχή και ρεαλισμό, προκειμένου να είναι σίγουροι για την επιλογή που θα κάνουν.
Η τελική προκήρυξη θα καθορίσει τις λεπτομέρειες που κάνουν τη διαφορά, κάτι που σημαίνει ότι τον πλέον κρίσιμο ρόλο θα καθορίσουν τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Καλό είναι λοιπόν να μην υπάρχει βιασύνη, καθώς δεν είναι δεδομένο ότι όλοι οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να ενταχθούν, κάτι που σημαίνει ότι είναι σημαντικό να υπάρχει σαφής εικόνα των προϋποθέσεων.
Σωστή προετοιμασία
Επίσης, θα πρέπει να εξεταστούν προσεκτικά οι επιλέξιμες εργασίες στις οποίες μπορεί να προχωρήσουν οι ιδιοκτήτες. Κι αυτό γιατί ναι μεν το πρόγραμμα δείχνει να είναι πιο ευέλικτο, αλλά είναι πιθανό να υπάρχουν περιορισμοί ή συγκεκριμένες προδιαγραφές που θα πρέπει να τηρηθούν.
Κατά συνέπεια, η σωστή προετοιμασία αποτελεί βασικό πλεονέκτημα, για όσους ιδιοκτήτες θέλουν να μπουν στο πρόγραμμα.
Αυτό σημαίνει ότι η συγκέντρωση δικαιολογητικών, η αποτύπωση της κατάστασης του ακινήτου και η συνεργασία με μηχανικούς μπορούν να επιταχύνουν σημαντικά τη διαδικασία ένταξης.
Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί και στους χρόνους υλοποίησης, καθώς τα προγράμματα αυτού του τύπου συνοδεύονται συχνά από αυστηρά χρονοδιαγράμματα. Τι σημαίνει αυτό; Ότι εάν δεν τηρηθούν είναι πολύ πιθανό να οδηγήσουν σε απώλεια της επιδότησης.
Επιπλέον είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει σαφής προϋπολογισμός και ρεαλιστική εκτίμηση του κόστους. Κι αυτό γιατί, ακόμη και με υψηλή επιδότηση, η ίδια συμμετοχή και οι απρόβλεπτες δαπάνες παραμένουν παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη.
Υπέρ και κατά
Το νέο «Ανακαινίζω» παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα, αλλά και ορισμένες προκλήσεις.
Στα θετικά συγκαταλέγονται τα υψηλά ποσοστά επιδότησης, το ευρύ πεδίο εφαρμογής και η δυνατότητα συνολικής ανακαίνισης. Επίσης, η ένταξη τόσο των ιδιοκατοικούμενων όσο και των κλειστών κατοικιών ενισχύει τη δυναμική του προγράμματος.
Από την άλλη πλευρά, η αβεβαιότητα μέχρι την έκδοση της τελικής προκήρυξης, οι πιθανές γραφειοκρατικές διαδικασίες και οι περιορισμοί που ενδέχεται να τεθούν αποτελούν παράγοντες που απαιτούν προσοχή.
Συνολικά, πρόκειται για μια πρωτοβουλία με σημαντικές προοπτικές, η οποία μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση του οικιστικού αποθέματος, εφόσον εφαρμοστεί με σαφήνεια και αποτελεσματικότητα.