Σύγχρονο κοινωνικό δράμα για τις αξίες, την οικογένεια και τα όρια της ηθικής
Με το έργο «Το στέρεο βήμα της Αντιγόνης», ο Τάσος Μακράτος καταθέτει μια σύγχρονη δραματική ιστορία που τοποθετείται στο Σικάγο και φωτίζει τις εύθραυστες ισορροπίες μιας μεσοαστικής οικογένειας όταν ένα τραγικό γεγονός φέρνει στην επιφάνεια μυστικά, προδοσίες και βαθιές συγκρούσεις.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η Κάθρην, μια μορφή εμπνευσμένη από την Αντιγόνη, που καλείται να υπερασπιστεί μέχρι τέλους ό,τι θεωρεί δίκαιο, ακόμη κι αν το κόστος είναι βαρύ. Όπως αναφέρει ο ίδιος ο συγγραφέας στη συνέντευξή του, το έργο γεννήθηκε από την πίστη του στις διαχρονικές ανθρώπινες αξίες και στην αγάπη, ιδιαίτερα την αδελφική, ως θεμέλιο αντοχής μέσα στην κατάρρευση της εμπιστοσύνης.
Μέσα από ένα σύμπαν όπου η αλήθεια συχνά αποφεύγεται και η προδοσία καραδοκεί, η παράσταση επιχειρεί να υπενθυμίσει ότι η ηθική ακεραιότητα και η προσήλωση στα ιδανικά, ακόμη και με τίμημα, παραμένουν ο μόνος δρόμος προς μια ουσιαστική ζωή.
Τί σας ώθησε να γράψετε «Tο στέρεο βήμα της Αντιγόνης»;
Ένα αίσθημα αγκαλιάς του κόσμου, μία απέραντη αγάπη για τους ανθρώπους και την οικογένεια, η πίστη μου ότι οι πανανθρώπινες αξίες δεν χάνονται.
Ποιο είναι το βασικό ερώτημα που θέλετε να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας;
Ότι τα ιδανικά και οι αξίες της ανθρώπινης ζωής και της κοινωνίας υπάρχουν, και αρκεί να πιάσουμε το χέρι τους και να πορευτούμε μαζί τους, παρ’ όλες τις τυχόν δυσκολίες και κινδύνους.
Εκεί θα βρούμε την ευτυχία, τον πραγματικό σκοπό της ζωής.
Πιστεύετε ότι οι αξίες δοκιμάζονται περισσότερο σήμερα ή απλώς αποκαλύπτονται;
Όλες οι αξίες και οι μεγάλες ιδέες, όπως φερειπείν οι αρχές της ελευθερίας και της δικαιοσύνης, υπάρχουν διαχρονικά στις ανθρώπινες κοινωνίες, σε όλα τα μέρη της γης. Η απομάκρυνση των ανθρώπων, των κοινωνιών ή των πολιτικών συστημάτων από αυτές δημιουργούν ανισορροπίες στο κοινωνικό σώμα, και δυστυχία στην πλειοψηφία των ανθρώπων.
Μέχρι πού μπορεί να φτάσει κανείς για να υπερασπιστεί αυτό που θεωρεί δίκαιο;
Αγωνιζόμενος ο άνθρωπος για να υπερασπισθεί και να περιφρουρήσει τα ιδανικά του και τις αρχές ζωής του, και για να προστατεύσει την ψυχική και ιδεολογική του ακεραιότητα, μπορεί να φτάσει σε ανώτερα επίπεδα θυσίας, να προσφέρει και την ίδια τη ζωή του.
Η οικογένεια λειτουργεί τελικά ως στήριγμα ή ως πεδίο σύγκρουσης;
Η οικογένεια αποτελεί μία ομάδα, ένα συλλογικό υποκείμενο, και ως τέτοιο ενέχει τόσο το στοιχείο της σύγκρουσης, όσο και την συνιστώσα της αρμονίας.
Όταν επικρατεί ομόνοια και σύμπνοια, όταν η αγάπη απλώνεται ανάμεσα στα μέλη μιας οικογένειας, τότε μπορούμε να παρομοιάσουμε την οικογένεια σαν μία μεγάλη τρυφερή μάνα που αγκαλιάζει και χαϊδεύει τα παιδιά της, που τους προσφέρει πάντα προστασία, παρηγοριά, ελπίδα, δύναμη.
Υπάρχει κάποιος χαρακτήρας που θεωρείτε πιο κοντά στη δική σας οπτική;
Η βασική ηρωίδα του έργου, η Κάθρην, η σύγχρονη Αντιγόνη, είναι όχι πιο κοντά, αλλά στο κέντρο της οπτικής μου και απόλυτα ταυτισμένη με την πίστη μου για την υπεράσπιση των ιδανικών του ανθρώπου. Άλλωστε, αυτή η προσήλωσή μου στις αξίες της ζωής και την προάσπισή τους γέννησαν το παρόν έργο.
Πόσο δύσκολο είναι να γράφετε ρόλους που δεν “χαρίζονται” στο κοινό;
Όταν, ως συγγραφέας, δημιουργώ ένα έργο – ποιητικό, πεζογραφικό, θεατρικό, μεταφραστικό – δεν εργάζομαι σκεπτόμενος την αποδοχή ή την μή αποδοχή του.
Συγγράφω με βάση την έμπνευσή μου, τα συναισθήματά μου, τις πεποιθήσεις μου, τις εμπειρίες και τα βιώματα μου, την δημιουργική φαντασία μου. Συμπλέκονται, δηλαδή, πάντα το συνειδητό με το ασυνείδητο.
Γιατί επιλέξατε ένα περιβάλλον εκτός Ελλάδος;
Το συναίσθημα της αδελφικής αγάπης, όπως και η απαίσια πράξη της προδοσίας, αγγίζουν το πανανθρώπινο. Γι’ αυτό ακριβώς τοποθετώ τη δράση στο σύγχρονο Σικάγο, μία εμβληματική αμερικανική πόλη, μέσα στην μεγάλη κοινωνία των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.
Πόσο παγκόσμια είναι τελικά τα ζητήματα που θίγει το έργο;
Η εμπιστοσύνη του ατόμου στους συνανθρώπους του, και δη στα μέλη της οικογένειάς του και τους συγγενείς του, στις φίλες και τους φίλους, στους συναδέλφους και τις συναδέλφισσες, αποτελεί το θεμέλιο, την απαραίτητη προϋπόθεση μιας ήρεμης και ευτυχισμένης ζωής.
Αυτό ισχύει σε όλα τα μέρη του κόσμου, σε όλη την διάρκεια της ανθρώπινης Ιστορίας, από την αρχαιότητα έως σήμερα, και θα κυριαρχεί και στο μέλλον. Διότι , καταργεί την προδοσία και γεννάει αισθήματα χαράς και αγάπης.
Ειδικότερα, η αδελφική αγάπη είναι ένα από τα θεμέλια της οικογένειας.
Θεωρείτε ότι η σύγχρονη κοινωνία αντέχει την αλήθεια ή την αποφεύγει;
Η αλήθεια, πολλές φορές, είναι αβάσταχτο βάρος, ένα άχθος που πιέζει αφόρητα την ανθρώπινη ψυχή. Πολλές και πολλοί καταρρέουν κάτω από το φορτίο της πραγματικότητας.
Η σύγχρονη ιδεολογική σκοπιμότητα και στόχευση ωθεί τον άνθρωπο στο να παραβλέπει την αλήθεια, στο να ζει σ’ ένα σύννεφο εικονικής χαράς και ευτυχίας, που οδηγούν τελικά τον άνθρωπο στο αδιέξοδο και την ήττα.
Εμείς, όμως, όσοι θέλουμε να διατηρήσουμε την ψυχική ακεραιότητά μας, επιβάλλεται να αντέξουμε. Να προχωρήσουμε ακλόνητες και ακλόνητοι, παρέα και μ’ ένα μικρό μειδίαμα.
Η ζωή απαιτεί να την συνεχίσουμε.
Πώς ήταν η συνεργασία σας με τον σκηνοθέτη;
Ο Δημήτρης Κοντοδήμος είναι ένας έμπειρος και εμπνευσμένος σκηνοθέτης.
Η συνεργασία μου μαζί του ήταν και είναι άψογη και δημιουργική, και έτσι το δισδιάστατο κείμενό μου μετουσιώθηκε με επιτυχία σε τρισδιάστατη θεατρική πράξη.
Τι θεωρείτε πιο σημαντικό: η πιστότητα στο κείμενο ή η σκηνική ελευθερία;
Η πιστότητα στο κείμενο και η σκηνική ελευθερία χορεύουν το θεατρικό-δραματικό τανγκό. Ο αρμονικός χορός τους θα δώσει το βέλτιστο αποτέλεσμα.
Αν το έργο σας προκαλέσει διχασμό στο κοινό, θα το θεωρήσετε επιτυχία;
Επιτυχία του έργου θα είναι να συγκινήσει δημιουργικά τον θεατή, να τον κάνει να στοχασθεί πάνω στα ιδανικά της ζωής, να του παρέχει κουράγιο και δύναμη.
Ποια είναι η πιο “άβολη” αλήθεια που λέει αυτή η παράσταση;
Είναι η προδοσία, που δυστυχώς εμφανίζεται σε μεγάλη κλίμακα στην ανθρώπινη κοινωνία. Ο άνθρωπος παρασυρμένος είτε από τα πάθη του, είτε από τα συμφέροντά του, είτε από τους φόβους του, προδίδει πολλές φορές τους συνανθρώπους του. Αυτό είναι πολύ λυπηρό, γιατί τελικά και δράστες και παθόντες απομένουν αδύναμοι και ηττημένοι.
Τελικά, η Αντιγόνη του σήμερα δικαιώνεται ή πληρώνει το τίμημα;
Οι Αντιγόνες κάθε τόπου και κάθε εποχής, με την θυσιαστική προσφορά τους, πληρώνουν ακριβό τίμημα, σώζοντας όμως τη γνησιότητα των αισθημάτων τους και την ηθική τους ακεραιότητα.