Σε μαζικές παρεμβάσεις στις αγορές ενέργειας προχωρούν κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο, επιχειρώντας να περιορίσουν τις επιπτώσεις από την εκτίναξη των τιμών, με το δημοσιονομικό κόστος να αυξάνεται αισθητά και τις ανησυχίες για το χρέος να εντείνονται.
Μετά την κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, δεκάδες χώρες έχουν ήδη υιοθετήσει μέτρα όπως μειώσεις φόρων στα καύσιμα, επιδοτήσεις ενέργειας και ενισχύσεις προς τα νοικοκυριά, προκειμένου να συγκρατήσουν τις ανατιμήσεις.
Παρεμβάσεις σε Ευρώπη και διεθνώς
Η Γερμανία προχώρησε σε προσωρινή μείωση φόρων στα καύσιμα, με κόστος περίπου 1,75 δισ. ευρώ, ενώ ο Καναδάς ανακοίνωσε αντίστοιχο σχέδιο στήριξης ύψους 1,56 δισ. ευρώ.
Στην Ιταλία παρατάθηκε η μείωση φόρων έως τον Μάιο, ενώ στην Αυστραλία επεκτάθηκαν μέτρα ενίσχυσης εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Στην Ελλάδα ενεργοποιήθηκαν προγράμματα όπως το fuel pass και επιδοτήσεις για επιχειρήσεις.
Πιέσεις σε δημόσια οικονομικά και ανάπτυξη
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποιεί ότι η ενίσχυση των μέτρων στήριξης αυξάνει την πίεση στα δημόσια οικονομικά, καθώς πολλές χώρες βρίσκονται ήδη αντιμέτωπες με υψηλό ή μη βιώσιμο χρέος.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το παγκόσμιο δημόσιο χρέος ανέρχεται στο 94% του ΑΕΠ και ενδέχεται να φτάσει το 100% έως το 2029, ενώ η αύξηση των επιτοκίων επιβαρύνει περαιτέρω το κόστος εξυπηρέτησης.
Κίνδυνος παρατεταμένων επιπτώσεων
Ακόμη και σε περίπτωση αποκλιμάκωσης της σύγκρουσης, οι επιπτώσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού ενέργειας και βασικών αγαθών αναμένεται να διαρκέσουν, διατηρώντας τις πληθωριστικές πιέσεις και περιορίζοντας την ανάπτυξη.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στην Ασία, όπου χώρες όπως η Ιαπωνία ανακοίνωσαν πακέτα στήριξης για την εξασφάλιση ενεργειακών προμηθειών στην περιοχή.
Προτροπές για στοχευμένα μέτρα
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλούν σε αυτοσυγκράτηση, με την πρόεδρο της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ να τονίζει ότι τα μέτρα πρέπει να είναι προσωρινά και στοχευμένα.
Η βασική πρόκληση για τις κυβερνήσεις είναι να στηρίξουν τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά χωρίς να επιβαρύνουν περαιτέρω τα δημόσια οικονομικά, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων δαπανών και αβεβαιότητας.