Νέα ώθηση στη συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών στον τομέα της ενέργειας έδωσε η υπουργική συνάντηση του σχήματος 3+1 που πραγματοποιήθηκε στο Χιούστον, με βασικά θέματα την ενεργειακή ασφάλεια, τις κρίσιμες υποδομές, τις περιφερειακές διασυνδέσεις και την αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων της Ανατολικής Μεσογείου.
Η συνάντηση επιβεβαίωσε τη βούληση των τεσσάρων χωρών να προσδώσουν πιο συγκεκριμένο περιεχόμενο στη συνεργασία τους, προχωρώντας τους επόμενους μήνες σε τακτικές επαφές και στη διαμόρφωση ενός Οδικού Χάρτη Συνεργασίας, ο οποίος αναμένεται να εγκριθεί εντός του 2026.
Στο επίκεντρο η ενεργειακή ασφάλεια
Σύμφωνα με την κοινή δήλωση, οι τέσσερις πλευρές συζήτησαν ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας, ανάπτυξης υπεράκτιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου, ενεργειακής καινοτομίας, έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και τη βελτίωση των περιφερειακών υποδομών και της διασυνδεσιμότητας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην προστασία των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, με τις χώρες να συμφωνούν στη δημιουργία ειδικής ομάδας εργασίας για την κυβερνοασφάλεια και τη φυσική προστασία των εγκαταστάσεων.
Όπως επισημάνθηκε, η στενότερη συνεργασία σε θέματα ενεργειακής πολιτικής και ασφάλειας μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των υποδομών, να εμβαθύνει τις στρατηγικές σχέσεις μεταξύ των τεσσάρων χωρών και να ενισχύσει τη σταθερότητα στην περιοχή.
Διασυνδέσεις και νέοι ενεργειακοί διάδρομοι
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών υπογραμμίστηκε η σημασία των έργων διασύνδεσης μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, τα οποία θεωρούνται κομβικά για την ενεργειακή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, έγινε αναφορά στον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης, ο οποίος εκτιμάται ότι μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της οικονομικής ανθεκτικότητας και στη δημιουργία ασφαλέστερων αλυσίδων εφοδιασμού.
Οι συμμετέχοντες επισήμαναν ότι οι πρωτοβουλίες αυτές μπορούν να συμβάλουν στη διαφοροποίηση των πηγών ενεργειακού εφοδιασμού και στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της ευρύτερης περιοχής.
Νέο Κέντρο Ενέργειας για την Ανατολική Μεσόγειο
Οι τέσσερις χώρες χαιρέτισαν επίσης την έναρξη λειτουργίας του Κέντρου Ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου στο Ινστιτούτο Δημόσιας Πολιτικής Μπέικερ του Πανεπιστημίου Ράις.
Σύμφωνα με την κοινή δήλωση, το νέο κέντρο αναμένεται να υποστηρίξει την έρευνα, τον διάλογο πολιτικής και τη συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για την ανάπτυξη καινοτόμων ενεργειακών λύσεων.
Επόμενος σταθμός το Ισραήλ
Ο υπό διαμόρφωση Οδικός Χάρτης θα περιλαμβάνει συγκεκριμένους στόχους και δράσεις στους τομείς που συζητήθηκαν στο Χιούστον, ενώ θα αξιοποιεί, όπου κρίνεται αναγκαίο, και τις δυνατότητες του νέου Κέντρου Ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου.
Παράλληλα, συμφωνήθηκε η επόμενη υπουργική συνάντηση του σχήματος 3+1 να πραγματοποιηθεί στο Ισραήλ, σε ημερομηνία που θα καθοριστεί το προσεχές διάστημα.