Καμπανάκι για το επίμονο έλλειμμα ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας χτυπά το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια σε δημοσιονομικό και χρηματοπιστωτικό επίπεδο.
Στη νέα έκθεσή του για την Ελλάδα, το ΔΝΤ αναγνωρίζει ότι η χώρα πέτυχε υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης μετά την πανδημία, ωστόσο τονίζει πως οι βαθιές διαρθρωτικές αδυναμίες εξακολουθούν να περιορίζουν την παραγωγικότητα και να διατηρούν σε υψηλά επίπεδα το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
Χαμηλή παραγωγικότητα και επενδυτικό κενό
Πρώτη μεγάλη αδυναμία, σύμφωνα με το Ταμείο, παραμένει η χαμηλή παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Παρά την ανάπτυξη των τελευταίων ετών, η παραγωγή ανά εργαζόμενο εξακολουθεί να υπολείπεται των ευρωπαϊκών επιδόσεων, περιορίζοντας την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Παράλληλα, η Ελλάδα συνεχίζει να εμφανίζει χαμηλό επίπεδο επενδύσεων. Το επενδυτικό κενό παραμένει περίπου τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, κυρίως σε τεχνολογία, έρευνα, λογισμικά και υποδομές.
Δημογραφικό, γραφειοκρατία και ψηφιακή υστέρηση
Το δημογραφικό πρόβλημα αναδεικνύεται σε έναν από τους σοβαρότερους κινδύνους για την αναπτυξιακή προοπτική της χώρας. Η γήρανση του πληθυσμού, η μείωση του ενεργού εργατικού δυναμικού και η χαμηλή συμμετοχή στην αγορά εργασίας, κυρίως για γυναίκες και νέους, πιέζουν τις μακροπρόθεσμες δυνατότητες της οικονομίας.
Το ΔΝΤ επισημαίνει επίσης τις γραφειοκρατικές και διοικητικές δυσκολίες που συνεχίζουν να επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις. Πολύπλοκες αδειοδοτήσεις, αργές δικαστικές διαδικασίες και υψηλό ρυθμιστικό κόστος αποθαρρύνουν νέες επενδύσεις και περιορίζουν την εξωστρέφεια.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα υστερεί στην ψηφιακή μετάβαση, με χαμηλές επενδύσεις σε τεχνολογίες πληροφορικής, λογισμικά, βάσεις δεδομένων και τεχνητή νοημοσύνη, γεγονός που δυσκολεύει τις επιχειρήσεις να αυξήσουν την παραγωγικότητά τους.
Ενεργειακό κόστος και υψηλές εισαγωγές
Το ενεργειακό κόστος παραμένει ακόμη ένας παράγοντας πίεσης για την ανταγωνιστικότητα. Παρότι η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας συμβάλλει στη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να επηρεάζονται από την ενεργειακή αστάθεια και τις γεωπολιτικές κρίσεις.
Παράλληλα, το Ταμείο εκτιμά ότι η εγχώρια παραγωγική βάση δεν επαρκεί για να καλύψει την αυξημένη ζήτηση της οικονομίας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι εισαγωγές να παραμένουν υψηλές και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών να διατηρείται κοντά στο 6% του ΑΕΠ.
Αγορά εργασίας, καινοτομία και μεταρρυθμίσεις
Στις αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας εντάσσονται και οι ελλείψεις δεξιοτήτων στην αγορά εργασίας, η αναντιστοιχία μεταξύ εκπαίδευσης και πραγματικών αναγκών των επιχειρήσεων, αλλά και η χαμηλή κινητικότητα εργαζομένων προς πιο παραγωγικούς τομείς.
Το ΔΝΤ υπογραμμίζει ακόμη το πρόβλημα της χαμηλής καινοτομίας και της περιορισμένης ανάπτυξης δυναμικών επιχειρήσεων, καθώς οι νεότερες και πιο παραγωγικές εταιρείες δυσκολεύονται να μεγαλώσουν λόγω περιορισμένης χρηματοδότησης, υψηλού κόστους κεφαλαίου και εμποδίων στην επιχειρηματικότητα.
Σύμφωνα με το Ταμείο, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας απαιτεί βαθύτερες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, πλήρη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων και επιτάχυνση των αλλαγών που μπορούν να οδηγήσουν την Ελλάδα σε ένα πιο βιώσιμο και εξωστρεφές μοντέλο ανάπτυξης.