Πρωτομαγιά – μια ημέρα που τιμάται η προσφορά των εργαζομένων στην οικονομία και στην ανάπτυξη της κοινωνίας. Η ημέρα είναι συνδεδεμένη με τους αγώνες των εργαζομένων να κατακτήσουν δικαιώματα και να βελτιώσουν τη θέση τους και τη ζωή τους.
Το Ε.Ε.Α.
Πάγια θέση του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών απέναντι στους εργαζόμενους ήταν, όπως διαβάζουμε στον απολογισμό δράσης του Ε.Ε.Α. 2018-2024, ότι οι εργαζόμενοι, παρά τη διαφορετική θέση τους από τους εργοδότες, ήταν εξίσου συστατικό στοιχείο στην επιχείρηση και τους ενδιέφερε εξ ίσου η καλή πορεία της και γενικότερα η καλή πορεία της οικονομίας.
Η θέση αυτή παρήγαγε σειρά από ανάλογες θέσεις των επαγγελματιών, και των μικρομεσαίων, απέναντι στους εργαζόμενους, οι οποίες αφορούσαν στην αρμονική συνεργασία, στον αξιοπρεπή και δίκαιο εργατικό μισθό, στην κοινωνική ασφάλιση, στην προστασία των εργαζομένων με μέτρα υγιεινής και ασφάλειας, στην εκπαίδευση, στο ανθρώπινο ωράριο εργασίας κ.α.
Το 1925 το Ε.Ε.Α. αποφασίζει: Δώρο Πάσχα και Χριστούγεννων για τους εργαζόμενους στο Επιμελητήριο
Στις πρώτες συνεδριάσεις της ΔΕ από την ίδρυσή του ΕΕΑ το 1925, τέθηκε και το θέμα της οικοδόμησης καλών σχέσεων με τους εργαζόμενους σε αυτό. Από τότε τηρήθηκε η αρχή της συνεργατικής σχέσης, της αξιολόγησης και της αμοιβής με βάση την κάλυψη των αναγκών της εποχής. Στο πλαίσιο αυτό καθιερώθηκε από το 1925, ο διπλός μισθός κάθε Πάσχα και Χριστούγεννα (Πρακτικά ΔΕ 23/12/1925). Εκτός αυτού καθιερώθηκε η χορήγηση έκτακτων αμοιβών ανάλογα με τα προκύπτοντα προβλήματα και η χορήγηση άτοκων δανείων διευκόλυνσης σε εργαζόμενους. Η πρακτική αυτή συνεχίστηκε και στις πλέον δύσκολες συνθήκες, όπως της Κατοχής. Τότε η διοίκηση με χρηστή διαχείριση είχε καταφέρει να είναι το Επιμελητήριο αυτοσυντηρούμενο και να δύναται να καταβάλει κανονικά μισθούς και έκτακτες ενισχύσεις με συνεχή αναπροσαρμογή, λόγω του πληθωρισμού. Μέχρι και σήμερα αυτή η πολιτική του ΕΕΑ έναντι των εργαζομένων δεν άλλαξε. Αντιθέτως έχει θεσπίσει και νέες παροχές όπως πρόσθετες ασφαλίσεις, οικονομική στήριξη σε μητέρες που φέρνουν παιδιά στη ζωή, υποτροφίες σε παιδιά εργαζομένων κ.α.
Οι επαγγελματοβιοτέχνες ενώ κάποιες φορές δυσφορούσαν ατομικά έναντι του μισθολογικού κόστους των εργαζομένων, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις τους συμπορεύονταν με το εργατικό κίνημα σε μια σειρά διεκδικήσεων για ζητήματα που αφορούσαν το σύνολο των αδικημένων τάξεων (φορολογικό, στεγαστικό, τιμές αγοράς, μονοπωλιακές επιβαρύνσεις κ.ά.), χωρίς ωστόσο να προσχωρούν σε ανατρεπτικές αντιλήψεις του κοινωνικού καθεστώτος. Αυτό το φαινόμενο ακολούθησε όλα αυτά τα 100 χρόνια το συνδικαλιστικό κίνημα και τον επιμελητηριακό θεσμό, ο οποίος εκ των πραγμάτων συμμετείχε πάντα ενεργά στις πολιτικές και κοινωνικές διεργασίες.
Η αλληλεγγύη εργαζομένων και μικρομεσαίων ήταν συχνή. Κάποιες φορές έφτασε σε επίπεδο αυτοθυσίας. Αρκεί εδώ να αναφέρουμε ότι στην μεγάλη απεργία των επαγγελματοβιοτεχνών και εμπόρων, στις 10 Μαρτίου 1927, οι εργάτες που κάθε πρωί είχαν στέκι εύρεσης εργασίας την πλατεία Κοτζιά, όταν είδαν την μεγάλη συγκέντρωση των μικρομεσαίων, αποφάσισαν να απεργήσουν επί τόπου και να προσχωρήσουν στους συγκεντρωμένους σε ένδειξη αλληλεγγύης!
Στην αλληλεγγύη κατατάσσουμε και την έκφραση συμπαράστασης σε αιτήματα της εργατικής τάξης στον μεσοπόλεμο. Το κράτος τιμώρησε με εξορία (!) τον Πρόεδρο του Επιμελητηρίου Καβάλας γιατί στήριξε τα αιτήματα των καπνεργατών της πόλης, εξόρισε τη διοίκηση της ομοσπονδίας επαγγελματοβιοτεχνών Βόλου γιατί στήριξαν τους εργάτες απεργούς της Θεσσαλονίκης, τον Μάη του ’36, και εδώ, στη Γλυφάδα, όργανα του κράτους χτύπησαν βάναυσα επαγγελματίες που απέργησαν σε ένδειξη συμπαράστασης αλλά και διαμαρτυρίας για τις δολοφονίες εργατών στη Θεσσαλονίκη στις 9 Μαΐου 1936!
Στη σύγχρονη εποχή οι ΕΒΕ βρίσκονται τακτικά σε κοινούς αγώνες αλληλεγγύης απέναντι σε μέτρα που θίγουν και τις δύο τάξεις.
Ιστορία: Η Εργατική Πρωτομαγιά
Η πρώτη Μαΐου καθιερώθηκε ως η μέρα των εργατών. Είναι στην πραγματικότητα η καθιερωμένη γιορτή της εξέγερσης των εργατών του Σικάγου, η οποία αποτέλεσε μια από τις κορυφαίες στιγμές της εργατικής τάξης. Τον Μάιο του 1886 τα εργατικά συνδικάτα στο Σικάγο ξεσηκώθηκαν διεκδικώντας ωράριο εργασίας στις 8 ώρες και καλύτερες συνθήκες εργασίας. Η μέρα έχει θεσπιστεί ως εργατική απεργία και όλες οι υπηρεσίες και οι επιχειρήσεις παραμένουν κλειστές.
Η πρώτη Μαΐου είναι μέρα ορόσημο για τους αγώνες του εργάτη.
Την 1η Μαΐου του 1886, μετά από απόφαση της Αμερικανικής Ομοσπονδίας Εργασίας, 600.000 άνθρωποι συμμετείχαν στις απεργίες που γίνονταν σε όλη τη χώρα, και πάνω από 80.000 στο Σικάγο. Αυτό το Σάββατο του 1886, μια εργάσιμη μέρα, οι εργάτες ξεκίνησαν με τις γυναίκες και τα παιδιά τους για να διαδηλώσουν ειρηνικά στον χώρο της συγκέντρωσης, στην πλατεία Haymarket. Στη γύρω περιοχή είχαν παραταχθεί αστυνομικές δυνάμεις αποτελούμενες από 1350 άτομα, οπλισμένα με οπλοπολυβόλα και περίστροφα. Κι ενώ το πλήθος παρακολουθούσε τις ομιλίες, ο επικεφαλής της αστυνομικής δύναμης διατάσσει να διαλυθεί η συγκέντρωση. Μια χειροβομβίδα εκτοξεύτηκε από την πλευρά των διαδηλωτών εναντίον των ένστολων και επί τόπου σκοτώθηκαν 7 αστυνομικοί. Στη συνέχεια, οι αστυνομικοί άρχισαν να πυροβολούν αδιακρίτως. Είναι ακόμα άγνωστος ο αριθμός των θυμάτων αφού πολλοί τραυματισμένοι κατέληξαν τις επόμενες ημέρες. Επίσημα 16 νεκροί αστυνομικοί και τέσσερις διαδηλωτές έχουν επαληθευτεί.
Οκτώ συλληφθέντες διαδηλωτές δικάστηκαν, τέσσερις εξ αυτών καταδικάστηκαν σε θάνατο και άλλος ένας αφαίρεσε μόνος του τη ζωή του στη φυλακή. Η διεθνής προβολή αυτής της δίκης δημιούργησε τα θεμέλια της Εργατικής Πρωτομαγιάς ως Εργατικής Γιορτής.
Εργατική Πρωτομαγιά στην Ελλάδα
Τα πρώτα εργατικά κινήματα στον ελλαδικό χώρο δημιουργήθηκαν ταυτόχρονα με την ανάπτυξη της καπνοκαλλιέργειας τον 19ο αιώνα. Η πρώτη απεργία στον, τότε υπό οθωμανική διοίκηση, ελλαδικό χώρο ξέσπασε την Πρωτομαγιά του 1888 στην πόλη της Δράμας. Οι καπνεργάτες είχαν ως κύριο αίτημα τις δέκα ώρες εργασίας, καθώς εκείνη την εποχή οι εργάτες απασχολούνταν από δώδεκα έως και δεκατρείς ώρες ημερησίως.[2]
Το 1892 έγινε η πρώτη πρωτομαγιάτικη συγκέντρωση στο νεοελληνικό κράτος, από το Σοσιαλιστικό Σύλλογο του Καλλέργη. Το 1893, 2.000 εργάτες διαδήλωσαν ζητώντας οκτάωρο, Κυριακή αργία και κρατική περίθαλψη στα θύματα εργατικών ατυχημάτων. Το 1894 γίνεται μια μεγάλη συγκέντρωση, με τα ίδια αιτήματα, που λήγει με 10 συλλήψεις. Τον Αύγουστο ακολουθεί η σύλληψη του σοσιαλιστή Σταύρου Καλλέργη.
Το 1936 κορυφώνονται οι διαδηλώσεις από τους καπνεργάτες της Θεσσαλονίκης. Τα γεγονότα ξεκίνησαν γύρω στον Φεβρουάριο, με κατάληψη ενός εργοστασίου ύστερα από την απόρριψη των αιτημάτων των εργατών. Αυτή γνώρισε τη συμπαράσταση καπνεργατών από άλλα εργοστάσια. Εναντίον τους χρησιμοποιήθηκε τόσο η αστυνομία όσο και ο στρατός. Δεν υπήρχε κεντρική συγκέντρωση, αλλά μικρές με ομιλητές σε διάφορα μέρη της πόλης.
Οι εργατικές κινητοποιήσεις στην πόλη κορυφώθηκαν τον Μάιο του 1936, με τη μεγάλη απεργία και διαδήλωση των καπνεργατών που πνίγηκε στο αίμα. Υπήρξαν συνολικά δώδεκα νεκροί, ανάμεσα στους οποίους και ο 25χρονος αυτοκινητιστής, Τάσος Τούσης, στη διασταύρωση Εγνατίας και Βενιζέλου. Η φωτογραφία που απαθανάτισε τη μητέρα του να τον θρηνεί μόνη στο μέσον του δρόμου δημοσιεύθηκε στον Τύπο και αποτέλεσε την έμπνευση του Γιάννη Ρίτσου για τη συγγραφή της συλλογής «Επιτάφιος» που μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης.
Την Πρωτομαγιά του 2010, υπήρξαν μεγάλες διαδηλώσεις σε όλη την Ελλάδα, κυρίως στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη και υπήρξαν ορισμένες βίαιες συγκρούσεις με τα ΜΑΤ, τα οποία στάλθηκαν για να περιορίσουν τους διαδηλωτές. Οι διαδηλωτές αντιτάχθηκαν στις οικονομικές μεταρρυθμίσεις, στο τέλος των απωλειών θέσεων εργασίας και στις περικοπές μισθών ενόψει των προτάσεων της κυβέρνησης για μαζικές περικοπές των δημοσίων δαπανών. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις επρόκειτο να ευθυγραμμιστούν με τις προτάσεις των ΔΝΤ-ΕΕ-ΕΚΤ, οι οποίες απαιτούσαν από την Ελλάδα να απελευθερώσει την οικονομία της και να μειώσει τις δημόσιες δαπάνες και τους μισθούς του ιδιωτικού τομέα, κάτι που πολλοί πίστευαν ότι θα μειώσει το βιοτικό επίπεδο, όπως και έγινε στην πραγματικότητα με συνέπεια σήμερα, 2025, να μην έχει φτάσει στο αγοραστικό ύψος του 2009.