Θα ρισκάρατε ένα δάνειο 6 φορές πάνω από τον μισθό σας για να αποκτήσετε το σπίτι που θέλετε;
Σε μια προσπάθεια να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ των στάσιμων μισθών και των σταθερά υψηλών τιμών των ακινήτων, οι τράπεζες προχωρούν πλέον σε μια τολμηρή κίνηση: προσφέρουν στεγαστικά δάνεια που φτάνουν έως και το εξαπλάσιο του ετήσιου εισοδήματος των δανειοληπτών.
Ενώ μέχρι πρότινος το όριο δανεισμού βρισκόταν συνήθως στο 4,5 φορές τον μισθό, μεγάλες τράπεζες και πιστωτικά ιδρύματα (όπως οι NatWest, Lloyds, Barclays, HSBC, Nationwide και πρόσφατα η Leeds Building Society) ανεβάζουν τον πήχη. Μάλιστα, η τάση αυτή δεν αφορά πλέον μόνο όσους αγοράζουν το πρώτο τους σπίτι (first-time buyers), αλλά επεκτείνεται και σε όσους θέλουν να μετακομίσουν σε μεγαλύτερη κατοικία ή να προχωρήσουν σε αναχρηματοδότηση.
Τι άλλαξε στην αγορά;
Η αλλαγή αυτή «πυροδοτήθηκε» από το πράσινο φως που έδωσαν οι ρυθμιστικές αρχές στη Βρετανία το περασμένο καλοκαίρι, επιτρέποντας σε περισσότερους ιδιοκτήτες να δανειστούν το εξαπλάσιο του εισοδήματός τους. Για παράδειγμα, η Leeds Building Society άνοιξε το πρόγραμμα “Income Plus” για νοικοκυριά με ελάχιστο εισόδημα 75.000 λιρών, προσφέροντας πλέον το 6πλάσιο αντί για το 5,5πλάσιο του μισθού.
Είναι όμως μια σοφή κίνηση για τον δανειολήπτη ή ένα ρίσκο που πρέπει να αποφευχθεί πάση θυσία; Δύο ειδικοί αναλυτές αντιπαραθέτουν τα επιχειρήματά τους.
Η άποψη του «Ναι»: Μια γέφυρα προς την ιδιοκτησία
- Samuel Mather-Holgate (Managing Director, Mather and Murray Financial)
Για τον Samuel, τα δάνεια υψηλής αναλογίας δανείου-εισοδήματος (LTI) δεν είναι «σύντομος δρόμος προς την καταστροφή», αλλά μια ρεαλιστική απάντηση στη σημερινή αγορά.
Η πραγματικότητα των τιμών: Οι τιμές των σπιτιών αυξάνονται πολύ ταχύτερα από τους μισθούς. Το μεγαλύτερο εμπόδιο δεν είναι η ικανότητα αποπληρωμής, αλλά τα αυστηρά όρια δανεισμού.
Από το ενοίκιο στη δόση: Πολλοί ενοικιαστές πληρώνουν ήδη ποσά ίσα ή μεγαλύτερα από μια δόση στεγαστικού, αλλά παραμένουν «κλειδωμένοι» έξω από την αγορά λόγω άκαμπτων κριτηρίων.
Επένδυση στο μέλλον: Τα δάνεια αυτά απευθύνονται σε επαγγελματίες με σταθερή καριέρα και προοπτική αύξησης αποδοχών. «Είναι προτιμότερο να αγοράσουν τώρα παρά να αναγκάζονται να νοικιάζουν για χρόνια, καταλήγοντας σε χειρότερη οικονομική κατάσταση», τονίζει.
Η άποψη του «Όχι»: Το ρίσκο της «Ομηρίας»
- Nouran Moustafa (Practice Principal, Roxton Wealth)
Η Nouran προειδοποιεί ότι η ικανότητα δανεισμού δεν ταυτίζεται με την οικονομική ανθεκτικότητα σε βάθος χρόνου.
Ο κίνδυνος του εγκλωβισμού: Αν τα επιτόκια ανέβουν ή οι τιμές των ακινήτων πέσουν, οι δανειολήπτες μπορεί να βρεθούν σε κατάσταση “negative equity” (το χρέος να υπερβαίνει την αξία του σπιτιού). Έτσι, γίνονται «όμηροι» του δανείου τους, αδυνατώντας να αναχρηματοδοτήσουν με καλύτερους όρους.
Μικτό vs Καθαρό εισόδημα: Οι τράπεζες υπολογίζουν το δάνειο βάσει του μικτού μισθού, αλλά ο κόσμος ζει με τον καθαρό. Μια δόση που φαίνεται διαχειρίσιμη στα χαρτιά, μπορεί να γίνει ασφυκτική στην πραγματική ζωή, όπου υπάρχουν απρόβλεπτα έξοδα, οικογενειακές υποχρεώσεις και πληθωρισμός.
Ο φαύλος κύκλος του χρέους: Όταν ένα τεράστιο μέρος του εισοδήματος πηγαίνει στο δάνειο, πολλοί καταφεύγουν σε πιστωτικές κάρτες για να διατηρήσουν το βιοτικό τους επίπεδο, δημιουργώντας μια επικίνδυνη οικονομική περιδίνηση.
Συμπέρασμα
Τα στεγαστικά δάνεια του 6πλάσιου μισθού είναι ένα «χειρουργικό εργαλείο». Για έναν πειθαρχημένο δανειολήπτη με υψηλό εισόδημα και σίγουρη επαγγελματική ανέλιξη, μπορεί να είναι το κλειδί για το σπίτι των ονείρων του. Για τον μέσο αγοραστή όμως, η γραμμή μεταξύ της «ευκαιρίας» και της «υπερχρέωσης» παραμένει επικίνδυνα λεπτή.