«Τσουχτερά» πρόστιμα για ακαθάριστα οικόπεδα: Τα 6 βήματα και οι προθεσμίες

• Προθεσμίες και υποχρεώσεις για την αντιπυρική περίοδο

Αντίστροφα μετρά ο χρόνος για τη λήξη της προθεσμίας καθαρισμού οικοπέδων και υποβολής της σχετικής δήλωσης για την αντιπυρική περίοδο του 2026 από τους ιδιοκτήτες, νομείς, μισθωτές ή επικαρπωτές.

Αικατερίνη Στάμου

Μέχρι τις 15 Ιουνίου πρέπει να έχει ολοκληρωθεί τόσο ο καθαρισμός οικοπέδων όσο και η υποβολή της δήλωσης που γνωστοποιεί στις αρχές ότι ο υπόχρεος έχει ολοκληρώσει τις προβλεπόμενες ενέργειες. Σε αντίθετη περίπτωση κινδυνεύει με «τσουχτερά» πρόστιμα τα οποία αγγίζουν έως και τα 2000 ευρώ, ενώ, μπορεί να επωμιστεί και το κόστος αυτεπάγγελτου καθαρισμού από τον εκάστοτε Δήμο.

Ενδεικτικά, οι εργασίες καθαρισμού περιλαμβάνουν την απομάκρυνση ξερής βλάστησης, την αποψίλωση και τη διατήρηση των χώρων σε κατάσταση που δεν ευνοεί την εκδήλωση ή την εξάπλωση πυρκαγιάς. Επίσης, ο υπόχρεος καλείται να συντηρεί το οικόπεδό του προκειμένου να παραμένει «ελεύθερο» από αγριόχορτα μέχρι το πέρας της αντιπυρικής περιόδου (31η Οκτωβρίου).

Ποιοι κινδυνεύουν με πρόστιμα έως 2.000 ευρώ

Η ρύθμιση, σύμφωνα με την ΚΕΔΕ, εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο πολιτικών για την πρόληψη φυσικών καταστροφών και την ενίσχυση της Πολιτικής Προστασίας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο των πολιτών και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, και λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη ότι η έγκαιρη συμμόρφωση με τις προβλέψεις της ΚΥΑ αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη μείωση του κινδύνου πυρκαγιών, ειδικά σε περιοχές με αυξημένη επικινδυνότητα.

Σε αυτό το κλίμα, μετά τη λήξη της περιόδου καθαρισμού οι έλεγχοι αναμένεται να είναι αυξημένοι. Να σημειωθεί  ότι οι Δήμοι αναλαμβάνουν την ενημέρωση των ιδιοκτητών και τους δειγματοληπτικούς ελέγχους, έχοντας το δικαίωμα να καθαρίζουν αυτεπάγγελτα τους χώρους αν εντοπίσουν παραβάσεις. Ο κάθε υπόχρεος έχει τη δυνατότητα ένστασης. Σε περίπτωση που απορριφθεί, σε διάστημα εντός πέντε ημερών ο δήμος προβαίνει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό των χώρων που δεν έχουν καθαριστεί.

Από την άλλη, η Πυροσβεστική επεμβαίνει ύστερα από καταγγελίες, επιβάλλοντας πρόστιμα και κυρώσεις σε όσους δεν συμμορφώνονται ή δεν υποβάλλουν δήλωση.

Εφέτος εισάγεται η αναλογική κλιμάκωση, διαχωρίζοντας την  παράλειψη δήλωσης  από την απουσία καθαρισμού: Αρχικά, θεσπίζεται ανώτατο όριο 2.000 ευρώ στο πρόστιμο για τον μη καθαρισμό, που ανέρχεται στο 1 ευρώ/τ.μ., με ελάχιστο ποσό προστίμου τα 200 ευρώ. Σε περίπτωση που υπόχρεος δεν καθαρίσει το οικόπεδο ούτε υποβάλει δήλωση, τότε μπορεί να έρθει αντιμέτωπος με πρόστιμο ύψους 500 ευρώ. Το πρόστιμο για καθαρισμό χωρίς υποβολή δήλωσης ανέρχεται στα 100 ευρώ, ενώ, για ψευδή δήλωση προβλέπεται 5.000 ευρώ χρηματική ποινή και φυλάκιση για τουλάχιστον 6 μήνες – από δύο έτη που ίσχυε πέρυσι.

Εάν μετά τη διαπίστωση της παράβασης και εντός της προθεσμίας άσκησης ένστασής του, ο υπόχρεος προβεί στις απαραίτητες εργασίες το πρόστιμο μειώνεται κατά 50%.

ΠΟΙΟΙ ΕΧΟΥΝ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟ 2026

Η υποχρέωση αφορά ιδιοκτήτες, νομείς, μισθωτές ή επικαρπωτές σε:

• Οικόπεδα α) περιοχών εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων ή β) περιοχών εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο.
• Χώρους εντός ακτίνας 100 μέτρων από τα ανωτέρω όρια (κατόπιν ενημέρωσης της αρμόδιας δασικής υπηρεσίας).
• Εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα. Εξαιρούνται οι εκτάσεις που υπάγονται στη δασική νομοθεσία.

Να σημειωθεί, ότι η υποχρέωση δεν αφορά δια μορφωμένους κήπους – φυτεμένες επιφάνειες στην οικία ή σε πολυκατοικίες, παρά μόνο ακαθάριστα οικόπεδα.

Υπεύθυνος για τον καθαρισμό ορίζεται εν αρχή ο νομέας, μισθωτής ή αν δεν υπάρχει αυτός, ο επικαρπωτής. Σε κάθε άλλη περίπτωση, η υποχρέωση βαρύνει τον ιδιοκτήτη του ακινήτου.

ΠΟΙΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ

Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο πυροπροστασίας, ο καθαρισμός ενός οικοπέδου δεν ορίζεται ως μια απλή κοπή χόρτων, αλλά ως μια σειρά από παρεμβάσεις.

Ακολουθούν αναλυτικά τα 6 βήματα που προβλέπει η νομοθεσία για έναν σωστό και νόμιμο καθαρισμό:

1. Διαχείριση δέντρων & κλαδιών: Πρέπει να κοπούν και να απομακρυνθούν όλα τα ξερά ή σπασμένα δέντρα και κλαδιά. Ακόμη, πρέπει να κοπούν όλα τα κλαδιά που ακουμπούν άμεσα σε σπίτια ή αποθήκες.
2. Καθαρισμός εδάφους: Η νομοθεσία ορίζει ως αναγκαία την απομάκρυνση κάθε καύσιμης ύλης από την επιφάνεια του εδάφους, όπως: Ξερά χόρτα, φυλλόστρωμα (πεσμένα φύλλα, πευκοβελόνες), ξερά κλαδιά που βρίσκονται πεσμένα κάτω.
3. Αποκλάδωση (Ύψος κόμης): Πρέπει να «καθαριστεί» η βάση των δέντρων από τα χαμηλά κλαδιά (ανάλογα με την ηλικία και το είδος του δέντρου). Στόχος είναι να αυξηθεί το ύψος από το έδαφος μέχρι το πρώτο κλαδί , ώστε η φωτιά να μην μπορεί να «σκαρφαλώσει» εύκολα από τα χόρτα στο δέντρο.
4. Αραίωση θάμνων: Η θαμνώδης βλάστηση δεν πρέπει να είναι πυκνή και να καλύπτει όλο το έδαφος. Χρειάζεται να γίνεται αραίωση ώστε να μην δημιουργείται ενιαίο «στρώμα» καύσιμης ύλης.
5. Απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών & απορριμμάτων: Επιβάλλεται να απομακρυνθούν από το οικόπεδο, όπως εγκαταλελειμμένα αντικείμενα, σκουπίδια, εύφλεκτα, αναφλέξιμα ή εκρηκτικά υλικά.
6. Μεταφορά υπολειμμάτων: Ο καθαρισμός θεωρείται ολοκληρωμένος μόνο όταν όλα τα παραπάνω υπολείμματα (κλαδιά, χόρτα κ.λπ.) έχουν συλλεχθεί και μεταφερθεί με ασφάλεια εκτός του οικοπέδου. Δεν επιτρέπεται η συσσώρευσή τους στην άκρη του οικοπέδου ή στο πεζοδρόμιο.

Στους περισσότερους Δήμους υπάρχει μέριμνα για τη δωρεάν μεταφορά υπολειμμάτων, μέσω της δημοτικής υπηρεσίας καθαριότητας ή περιβάλλοντος. Για το λόγο αυτό, καλείστε να κλείσετε εγκαίρως ραντεβού, τηλεφωνώντας στην εκάστοτε αρμόδια υπηρεσία.

ΠΟΥ ΚΑΙ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΔΗΛΩΣΗ

Οι υπόχρεοι, έως τη 15η Ιουνίου, οφείλουν να προβούν στην υποβολή υπεύθυνης δήλωσης στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών, στο οποίο θα δηλώσουν τις εργασίες που πραγματοποίησαν για τον καθαρισμό των οικοπέδων τους.

1. Ηλεκτρονικά: Στην πλατφόρμα akatharista.apps.gov.gr (Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας).
2. Χειρόγραφα: Για όσους αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν την ηλεκτρονική οδό, η δήλωση μπορεί να υποβληθεί στην οικεία Πυροσβεστική Υπηρεσία.

Βήμα‑βήμα η διαδικασία της δήλωσης:

1.Για την είσοδό σας στην ψηφιακή πλατφόρμα θα πρέπει να εισάγετε τους προσωπικούς σας κωδικούς TaxisNet. Αφού συμπληρώσετε τους κωδικούς σας, πατάτε την επιλογή Σύνδεση. Και στη συνέχεια πατάτε Αποστολή.

2. Μετά την επιτυχημένη αυθεντικοποίηση συνδέεστε στην Αρχική σελίδα της εφαρμογής όπου μπορείτε να επιλέξετε: Δηλώσεις Καθα ρισμού με επιλογές Προβολή Δηλώσεων και Υπο βολή Δήλωσης.
3. Για να εισάγετε μία δήλωση καθαρισμού του οικοπέδου σας επιλέγετε «Υποβολή Δήλωσης». Στην εισαγωγή δήλωσης επιλέγεται αρχικά αν είστε α) ιδιοκτήτης ή β) επικαρπωτής / μισθωτής / υπομισθωτής.

Στη συνέχεια, εάν το οικόπεδο διαθέτει ΚΑΕΚ που βρίσκεται σε ανάρτηση, τότε εισάγετε τον ΚΑΕΚ και πατάτε Αναζήτηση. Για την εύρεση του ΚΑΕΚ μπορείτε να συνδεθείτε στην ψηφιακή υπηρεσία του Ελληνικού Κτηματολογίου ή να ανατρέξετε στο φυσικό φάκελο του οικοπεδικού χώρου που διατηρείτε.

• Αν ο ΚΑΕΚ είναι έγκυρος, η ψηφιακή υπηρεσία θα συμπληρώσει αυτόματα τα στοιχεία του οικοπέδου.
• Διαφορετικά, εάν το οικόπεδο βρίσκεται σε περιοχή που το Κτηματολόγιο δε βρίσκεται σε λειτουργία (δη λαδή η κτηματογράφηση βρίσκεται σε εξέλιξη ή είναι υπό ανάρτηση), τότε επιλέγετε Συντεταγμένες (πρότυπο ΕΓΣΑ’87).

Μπορείτε να εισάγετε τις συντεταγμένες Χ και Υ ενός σημείο. Στη συνέχεια πατάτε Αναζήτηση. Θα σας εμφανιστεί το παρακάτω ενημερωτικό μήνυμα: «Οι συντεταγμένες που εισάγατε ανήκουν σε οικόπεδο που δεν έχει ακόμα καταχωρηθεί στο Ελληνικό Κτηματολόγιο». Το μήνυμα αυτό είναι απλά ενημερωτικό και σημαίνει ότι τα υπόλοιπα στοιχεία του οικοπέδου (Νομός, Δήμος κλπ.) δεν μπορούν να συμπληρωθούν αυτόματα από το Ελληνικό Κτηματολόγιο και για αυτό θα πρέπει να τα συμπληρώσετε εσείς.

Εάν η δήλωση καθαρισμού αφορά όλο το οικόπεδο τότε στο πεδίο «Η Δήλωση αφορά» επιλέγετε Όλο το οικόπεδο. Διαφορετικά, επιλέγετε Κάθετες ιδιοκτησίες και εισάγετε τις κάθετες ιδιοκτησίες σας. Στο επόμενο βήμα, Στοιχεία Δηλούντος, συμπληρώνονται αυτόματα τα στοιχεία σας. Σε περίπτωση που κάποια από τα στοιχεία λείπουν μπορείτε να τα εισάγετε.

4. Στο επόμενο βήμα δηλώνετε τις ενέργειες πυρασφάλειας που έχετε εκτελέσει. Θα πρέπει να συμπληρώσετε όλες τις ενέργειες πυρασφάλειας επιλέγοντας ΝΑΙ ή ΟΧΙ/ΔΕΝ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ. Επίσης θα πρέπει να συναινέσετε στο κείμενο «Δηλώνω υπεύθυνα ότι προέβην ….» καθώς η υποβολή επέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης.
5. Τέλος επιλέξτε Υποβολή. Θα εμφανιστεί οθόνη επιτυχούς υποβολής με τον κωδικό της δήλωσης. Ταυτόχρονα με την επιτυχή υποβολή, η δήλωση αφού λάβει ηλεκτρονική σφραγίδα από τις υπηρεσίες του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης αποστέλλεται στη θυρίδα του πολίτη. Κάθε έτος επιτρέπεται η υποβολή μίας μόνο δήλωσης ανά οικόπεδο. Μπορείτε να προβάλετε τη δήλωσή σας. Στη σελίδα της Δήλωσης Καθαρισμού και στο πεδίο «Αρχείο Δήλωσης» μπορείτε να προβάλετε τη δήλωση σε μορφή PDF όπως ακριβώς είναι αποθηκευμένη στη θυρίδα του πολίτη.