Η διαδικασία μετάβασης στο Ιράν μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ ξεκινά άμεσα, όπως ανακοίνωσε ο Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και πρώην σύμβουλος του εκλιπόντος.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε στην ιρανική κρατική τηλεόραση, θα συγκροτηθεί το συντομότερο δυνατό προσωρινό τριμελές συμβούλιο, το οποίο θα ασκεί τα καθήκοντα του ανώτατου ηγέτη έως την εκλογή διαδόχου. Στο όργανο αυτό θα συμμετέχουν ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν, ο επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας και ένας νομικός του ισχυρού Συμβουλίου των Φρουρών.
Η επιλογή του νέου ηγέτη αποτελεί αρμοδιότητα της Συνέλευση των Ειδικών, σώματος 88 κληρικών που –τυπικά– εκλέγονται κάθε οκτώ χρόνια. Το ίδιο όργανο είχε αναδείξει τον Χαμενεΐ το 1989.
Πώς προβλέπει το Σύνταγμα τη διαδοχή
Το Σύνταγμα ορίζει ότι η Συνέλευση των Ειδικών οφείλει να επιλέξει νέο Ανώτατο Ηγέτη το συντομότερο δυνατό. Ωστόσο, η άμεση σύγκληση των μελών ενδέχεται να δυσκολευτεί, καθώς η χώρα βρίσκεται σε συνθήκες στρατιωτικής έντασης με ΗΠΑ και Ισραήλ.
Αν υπάρχει πρόσωπο που συγκεντρώνει συναίνεση, η διαδικασία μπορεί να ολοκληρωθεί γρήγορα. Σε διαφορετική περίπτωση, δεν αποκλείονται παρασκηνιακές διαβουλεύσεις ανάμεσα στο ιερατείο, τους Φρουροί της Επανάστασης και τις διαφορετικές ιδεολογικές τάσεις του καθεστώτος.
Τα φαβορί για τη διαδοχή
1. Μοτζτάμπα Χαμενεΐ
Ο 56χρονος δεύτερος γιος του Αλί Χαμενεΐ θεωρείται εδώ και χρόνια πιθανός διάδοχος, κυρίως λόγω των στενών σχέσεών του με τους Φρουρούς της Επανάστασης και την παραστρατιωτική Basij. Δεν έχει αναλάβει κυβερνητικό αξίωμα ούτε διαθέτει τα ανώτατα θρησκευτικά διαπιστευτήρια, στοιχείο που περιορίζει τη θεσμική του νομιμοποίηση.
2. Σαντέγκ Λαριτζανί
Πρώην επικεφαλής της Δικαιοσύνης, με ισχυρό θεολογικό υπόβαθρο και βαθιά γνώση των μηχανισμών εξουσίας. Διαθέτει ισχυρό κύρος εντός του ιερατείου και θεωρείται πιο «θεσμική» επιλογή.
3. Μοχσέν Αρακί
Ανώτερος κληρικός και στενός συνεργάτης του εκλιπόντος ηγέτη. Έχει αναφερθεί σε εμπιστευτικές λίστες υποψηφίων, αν και παραμένει λιγότερο προβεβλημένος.
4. Χασάν Χομεϊνί
Εγγονός του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Ρουχολάχ Χομεϊνί. Διαθέτει συμβολικό κύρος, αλλά θεωρείται λιγότερο σκληροπυρηνικός και εκτός των βασικών δομών ισχύος.
Το κρίσιμο επόμενο βήμα
Η επιλογή του νέου Ανώτατου Ηγέτη δεν αφορά μόνο το πρόσωπο που θα αναλάβει την εξουσία, αλλά και την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει το ιρανικό καθεστώς σε μια περίοδο πρωτοφανούς κρίσης.
Η διαδικασία που ενεργοποιείται θεωρείται κομβική για τη διατήρηση της θεσμικής συνέχειας και της εσωτερικής σταθερότητας, σε μια συγκυρία όπου η Ισλαμική Δημοκρατία καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα εσωτερικές πιέσεις και εξωτερική στρατιωτική ένταση.