Άμεση μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά: Προϋπόθεση για την αντιμετώπιση της ακρίβειας και τη στήριξη της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας
Άρθρο του Προέδρου Ε.Ε.Α, Επίτιμου Διδάκτορα ΠΑ.ΠΕΙ. & Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιάννη Χατζηθεοδοσίου
Η ακρίβεια εξακολουθεί να αποτελεί το μεγαλύτερο κοινωνικό πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας. Αυτό δεν είναι μία γενική εκτίμηση αλλά αποτυπώνεται σε διάφορες έρευνες που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, μεταξύ των οποίων είναι και πρόσφατη έρευνα του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών. Σύμφωνα με τα ευρήματα της, η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών αναδεικνύει το αυξημένο κόστος ζωής ως την κορυφαία ανησυχία της καθημερινότητάς της. Η άνοδος των τιμών στα βασικά αγαθά, και κυρίως στα τρόφιμα, εξαντλεί τα εισοδήματα των νοικοκυριών και λειτουργεί ως σοβαρός ανασταλτικός παράγοντας για τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα.
Οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα διπλό αδιέξοδο. Από τη μία πλευρά αυξάνονται τα λειτουργικά τους κόστη –ενέργεια, πρώτες ύλες, μεταφορικά– και από την άλλη μειώνεται η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών. Το αποτέλεσμα είναι η συρρίκνωση του τζίρου, η αδυναμία επενδύσεων και, σε πολλές περιπτώσεις, η συσσώρευση νέων οφειλών.
Η Ελλάδα συνεχίζει να διατηρεί από τους υψηλότερους συντελεστές ΦΠΑ στα τρόφιμα στην Ευρώπη
Για τον λόγο αυτό, το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών έχει θέσει με έμφαση το αίτημα για άμεση μείωση του ΦΠΑ, ειδικά στα βασικά αγαθά όπως τα τρόφιμα. Ο ΦΠΑ είναι ένας κατεξοχήν άδικος φόρος. Επιβαρύνει το ίδιο τον πολίτη με χαμηλό εισόδημα και τον οικονομικά ισχυρό, ανεξαρτήτως φοροδοτικής ικανότητας. Σε αντίθεση με τους άμεσους φόρους, που κατανέμονται με βάση το εισόδημα, ο ΦΠΑ πλήττει δυσανάλογα τους πιο ευάλωτους. Επιπλέον, η Ελλάδα συνεχίζει να διατηρεί από τους υψηλότερους συντελεστές ΦΠΑ στα τρόφιμα στην Ευρώπη, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω το ήδη πιεσμένο οικογενειακό εισόδημα.
Η αγορά αυτορρυθμίζεται μέσα από τον ανταγωνισμό
Ακούγεται συχνά το επιχείρημα ότι ενδεχόμενη μείωση του ΦΠΑ δεν θα περάσει στις τελικές τιμές, άρα δεν θα ωφεληθεί ο καταναλωτής. Πρόκειται για μία προσέγγιση που δεν λαμβάνει υπόψη τις βασικές αρχές της ελεύθερης αγοράς. Σε συνθήκες ανταγωνισμού, καμία επιχείρηση δεν έχει συμφέρον να διατηρήσει υψηλές τιμές εάν ο ανταγωνιστής της προχωρήσει σε μείωση. Η αγορά αυτορρυθμίζεται μέσα από τον ανταγωνισμό. Άλλωστε, υπάρχει και το παράδειγμα του καθεστώτος μειωμένου ΦΠΑ στα νησιά, όπου αποδείχθηκε στην πράξη ότι οι χαμηλότεροι συντελεστές λειτουργούν ανακουφιστικά για τις τοπικές κοινωνίες και τις επιχειρήσεις.
Παράλληλα, απαιτείται εντατικοποίηση των ελέγχων και ουσιαστική καταπολέμηση φαινομένων αισχροκέρδειας και καρτελικών πρακτικών, όπου αυτά εντοπίζονται. Η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίζει συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού, ώστε τα οφέλη από οποιαδήποτε φορολογική ελάφρυνση να μεταφέρονται άμεσα στην αγορά.
Την ίδια στιγμή, η στήριξη της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας δεν μπορεί να εξαντλείται σε αποσπασματικά μέτρα. Το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών έχει ήδη ζητήσει από την κυβέρνηση μία νέα ρύθμιση οφειλών σε 120 δόσεις, που θα δώσει πραγματική ανάσα σε χιλιάδες επαγγελματίες. Πρόκειται για μία παρέμβαση χωρίς καμία δημοσιονομική επιβάρυνση, καθώς αφορά τη διευκόλυνση αποπληρωμής υφιστάμενων χρεών και όχι τη δημιουργία νέων δαπανών.
Η αντιμετώπιση της ακρίβειας απαιτεί πολιτική βούληση και στοχευμένες αποφάσεις. Η μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά αποτελεί ένα άμεσο, δίκαιο και αποτελεσματικό μέτρο. Είναι καιρός λοιπόν να στηρίξουμε έμπρακτα την κοινωνία και τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα.