Περίπου 400.000 μη μισθωτοί εμφανίζουν οφειλές στον e-ΕΦΚΑ που σε αρκετές περιπτώσεις εκτείνονται σε βάθος πολλών ετών, με αποτέλεσμα από την 1η Μαρτίου 2026 χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες να κινδυνεύουν να βρεθούν χωρίς πλήρη υγειονομική περίθαλψη. Η προθεσμία που είχαν στη διάθεσή τους για να εξοφλήσουν ή να ρυθμίσουν τις ασφαλιστικές τους υποχρεώσεις έληξε στις 31 Ιανουαρίου και όσοι δεν συμμορφώθηκαν χάνουν την ασφαλιστική τους ικανότητα για το νέο ασφαλιστικό έτος.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία και τις εκτιμήσεις της αγοράς, ήδη περίπου 400.000 μη μισθωτοί έχουν χρέη που σε πολλές περιπτώσεις αφορούν παλαιότερα έτη. Πρόκειται για επαγγελματίες και αγρότες που δεν μπορούν να ανανεώσουν την ασφαλιστική τους ικανότητα, γεγονός που τους στερεί το πλήρες πακέτο παροχών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Στην ίδια κατηγορία αναμένεται να βρεθούν και χιλιάδες ακόμη ασφαλισμένοι που έχουν οφειλή μόνο για το 2025, ακόμη και αν αυτή αφορά έναν και μόνο μήνα.
Ο e-ΕΦΚΑ είχε προειδοποιήσει ότι στις 28 Φεβρουαρίου 2026 λήγει η ασφαλιστική ικανότητα των μη μισθωτών και ανανεώνεται μόνο για όσους έχουν εξοφλήσει ή ρυθμίσει τις οφειλές τους που αφορούν την περίοδο από 1/1/2017 έως 31/12/2025. Για τον λόγο αυτό, οι επαγγελματίες με χρέη όφειλαν να προχωρήσουν σε πλήρη εξόφληση ή σε ρύθμιση έως τις 31/1/2026, ώστε από την 1η Μαρτίου να συνεχίσουν να έχουν πλήρη ασφαλιστική κάλυψη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι μόνο η πλήρης εξόφληση όλων των οφειλών, τόσο αυτών που είναι βεβαιωμένες στο ΚΕΑΟ όσο και εκείνων που δεν έχουν μεταφερθεί, εξασφαλίζει ασφαλιστική ικανότητα έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027. Αν κάποιος κατέβαλε μόνο μέρος της οφειλής χωρίς να την εξοφλήσει ολοκληρωτικά, η ασφαλιστική του ικανότητα δεν ανανεώνεται.
Για όσους έχουν χρέη, η μόνη επιλογή προκειμένου να μην μείνουν εκτός συστήματος είναι η ένταξη σε ρύθμιση. Σε αυτή την περίπτωση, η ασφαλιστική ικανότητα δεν χορηγείται ετήσια, αλλά ανανεώνεται ανά μήνα, υπό την προϋπόθεση ότι ο ασφαλισμένος τηρεί τους όρους της ρύθμισης και καταβάλλει κανονικά τις δόσεις. Εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση όπου οι συνολικές οφειλές προς ΕΦΚΑ και ΚΕΑΟ δεν ξεπερνούν τα 100 ευρώ, οπότε η ασφαλιστική ικανότητα χορηγείται έως τη λήξη του ασφαλιστικού έτους χωρίς πρόσθετες διαδικασίες.
Παρά την απώλεια της ασφαλιστικής ικανότητας, ο e-ΕΦΚΑ διευκρινίζει ότι δεν χάνεται το δικαίωμα πρόσβασης στη δημόσια υγεία. Όλοι οι νόμιμα διαμένοντες πολίτες με ενεργό ΑΜΚΑ διατηρούν το δικαίωμα δωρεάν νοσηλείας και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στο δημόσιο σύστημα υγείας, δηλαδή στα δημόσια νοσοκομεία και στα Κέντρα Υγείας. Ωστόσο, η διαφορά ανάμεσα στο βασικό πακέτο παροχών για ανασφάλιστους και στην πλήρη ασφαλιστική κάλυψη είναι σημαντική στην καθημερινότητα. Ακόμη και για μια απλή συνταγογράφηση, ο πολίτης χωρίς ασφαλιστική ικανότητα θα πρέπει να απευθυνθεί σε δημόσια δομή, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε αναμονές και ταλαιπωρία, ενώ με ενεργή ασφαλιστική ικανότητα η συνταγή μπορεί να εκδοθεί άμεσα από συμβεβλημένους γιατρούς του ΕΟΠΥΥ.
Παράλληλα, ο e-ΕΦΚΑ εφιστά την προσοχή και σε ένα πρακτικό ζήτημα, καθώς οι πληρωμές των εισφορών δεν εμφανίζονται πάντα άμεσα στο πληροφοριακό σύστημα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει στο να εμφανίζονται ως ανασφάλιστοι ασφαλισμένοι που έχουν πληρώσει εμπρόθεσμα μετά την 1η Μαρτίου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να ελέγξουν αν η πληρωμή έχει καταχωριστεί και, αν δεν φαίνεται, να απευθυνθούν σε υποκατάστημα του ΕΦΚΑ ώστε να γίνει επιτόπου η ανανέωση της ασφαλιστικής ικανότητας για την περίοδο από 1/3/2026 έως 28/2/2027.
Τέλος, υπενθυμίζεται ότι οι μισθωτοί ασφαλισμένοι δεν επηρεάζονται με τον ίδιο τρόπο, καθώς η ασφαλιστική τους ικανότητα ανανεώνεται αυτόματα έως τον Φεβρουάριο του 2027, εφόσον έχουν πραγματοποιήσει τουλάχιστον 50 ημέρες ασφάλισης το 2025 ή στο τελευταίο δωδεκάμηνο πριν από την 1η Μαρτίου.