Στις αρχές του καλοκαιριού και όχι νωρίτερα αναμένονται, σύμφωνα με νομικούς κύκλους, οι πρώτες εκτελέσεις διαταγών απόδοσης μισθίου με βάση τη νέα διαδικασία που τέθηκε σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου. Παρά τις ανησυχίες που διατυπώθηκαν περί «εξώσεων εξπρές», το θεσμικό πλαίσιο ενσωματώνει υποχρεωτικές προθεσμίες που καθιστούν χρονικά αδύνατη οποιαδήποτε άμεση απομάκρυνση ενοικιαστή.
Η ρύθμιση αφορά τη δυνατότητα έκδοσης διαταγής απόδοσης μισθίου και λόγω λήξης της διάρκειας της μίσθωσης, ως διαδικασία που λειτουργεί παράλληλα με την κλασική αγωγή απόδοσης μισθίου, αλλά με συντομότερους χρόνους. Ωστόσο, η ταχύτερη αυτή οδός δεν καταργεί ούτε συμπτύσσει τα δικαιώματα των μισθωτών, καθώς προβλέπει συγκεκριμένες εγγυήσεις και χρονικά «φρένα» υπέρ τους.
Καθοριστικό πρώτο στάδιο είναι η υποχρεωτική εξώδικη πρόσκληση του εκμισθωτή προς τον ενοικιαστή, με την οποία δηλώνεται ότι δεν επιθυμείται η περαιτέρω συνέχιση της μίσθωσης και ζητείται η απόδοση του ακινήτου. Η πρόσκληση επιδίδεται μέσω δικαστικού επιμελητή και συνοδεύεται από ελάχιστη τρίμηνη προθεσμία, στη διάρκεια της οποίας ο ενοικιαστής διατηρεί ακέραια τη χρήση του ακινήτου. Χωρίς την παρέλευση αυτού του τριμήνου δεν μπορεί να κινηθεί καμία περαιτέρω διαδικασία.
Μετά την πάροδο του τριμήνου και εφόσον το μίσθιο δεν αποδοθεί, ο εκμισθωτής μπορεί να καταθέσει αίτηση για έκδοση διαταγής απόδοσης μισθίου. Η αίτηση εξετάζεται από πιστοποιημένο δικηγόρο που ορίζεται απρόσωπα από τη Γραμματεία του αρμόδιου Δικαστηρίου και όχι κατ’ επιλογή του ιδιοκτήτη. Ο δικηγόρος ελέγχει την πληρότητα και τη νομιμότητα των εγγράφων, καθώς και τη συνδρομή όλων των νόμιμων προϋποθέσεων, μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο.
Ακόμη όμως και μετά την έκδοση και τη δημοσίευση της διαταγής, η εκτέλεσή της δεν είναι άμεση. Ο νόμος προβλέπει ρητά ότι μπορεί να εκτελεστεί μόνο μετά την πάροδο δύο μηνών από την κοινοποίησή της στον ενοικιαστή. Στο μεσοδιάστημα, ο μισθωτής έχει δικαίωμα να ασκήσει ανακοπή και να ζητήσει προσωρινή δικαστική προστασία, εφόσον επικαλείται βάσιμους λόγους.
Συνυπολογίζοντας όλα τα στάδια, νομικοί εκτιμούν ότι ακόμη και στις ταχύτερες και απολύτως «καθαρές» υποθέσεις, χωρίς ενστάσεις και ένδικα μέσα, απαιτείται τουλάχιστον ένα εξάμηνο μέχρι να φτάσει μια υπόθεση στο στάδιο της εκτέλεσης. Αυτό μεταφράζεται χρονικά στο ότι για διαδικασίες που ξεκίνησαν μετά την 1η Ιανουαρίου, οι πρώτες εκτελέσεις δεν μπορούν να τοποθετηθούν πριν από τα τέλη Ιουνίου ή τις αρχές Ιουλίου.
Η εικόνα αυτή διαψεύδει τα σενάρια περί μαζικών και αιφνιδιαστικών εξώσεων στις αρχές του έτους και δείχνει ότι ο στόχος του νομοθέτη δεν είναι η αποδυνάμωση της προστασίας της κατοικίας, αλλά η εξισορρόπηση των δικαιωμάτων εκμισθωτών και μισθωτών και η αποφυγή πολυετών δικαστικών εκκρεμοτήτων για περιπτώσεις όπου η μίσθωση έχει λήξει.