«Πυρετός» διαβουλεύσεων επικρατεί στην Αθήνα και την Άγκυρα, για τη συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, με τον Τούρκο Πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν.
Αντώνης Κατωπόδης
Το τετ α τετ των δύο ηγετών, πραγματοποιείται σε μια πολύ κρίσιμη συγκυρία τόσο για τις σχέσεις των δύο χωρών, όσο και για τις ισορροπίες που διαμορφώνονται στην ευρύτερη περιοχή της Αν. Μεσογείου.
Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, στο ραντεβού που θα πραγματοποιηθεί στις αρχές του επόμενου μήνα στην Άγκυρα, βασική επιδίωξη της Αθήνας είναι η αποσυμπίεση της έντασης μεταξύ Ελλάδας – Τουρκίας.
Η συνάντηση θα γίνει στο πλαίσιο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας και τα επιτελεία των δύο ηγετών βρίσκονται σε διαδικασία συντονισμού, ενόψει των επίσημων ανακοινώσεων.
Κυβερνητικά στελέχη, αναγνωρίζουν ότι ο πρωθυπουργός θα έχει απέναντί του έναν δύσκολο συνομιλητή, ξεκαθαρίζουν όμως σε όλους τους, ότι οι πάγιες ελληνικές θέσεις είναι αδιαπραγμάτευτες.
Στο πλαίσιο αυτό επισημαίνουν μεταξύ άλλων τα εξής:
- η μόνη διαφορά με την Τουρκία είναι η οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και υφαλοκρηπίδας, η οποία θα επιλυθεί στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.
- Οποιαδήποτε συζήτηση περί διευρυμένης ατζέντας ή ενός «πακέτου» θεμάτων απορρίπτεται κατηγορηματικά.
Επίσης, σταθερή και πάγια είναι η θέση της Αθήνας, περί άρσης του casusbelli, μιας απειλής πολέμου την οποία η χώρα μας θεωρεί αντίθετη με το Διεθνές Δίκαιο.
Έμμεσο μήνυμα
Ο πρωθυπουργός με αφορμή τις πρωτοφανείς διεθνείς γεωπολιτικές και γεωοικονομικές προκλήσεις λόγω του Ντόναλντ Τραμπ, έστειλε έμμεσο μήνυμα στην Άγκυρα για σεβασμό στο διεθνές δίκαιο.
«Αμφισβητούνται βασικές σταθερές στις οποίες οικοδομήθηκε η μεταπολεμική ειρήνη και ευημερία», είπε ο κ. Μητσοτάκης στη συνάντηση του με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κώστα Τασούλα.
Δύο ήταν οι φράσεις κλειδιά που χρησιμοποίησε:
- «Η Ελλάδα έχει αγωνιστεί για την υπεράσπιση του Διεθνούς Δικαίου».
- «Σε αυτό το περιβάλλον εθνική προτεραιότητα είναι η ενίσχυση των ΕΔ και η αποτρεπτική μας ικανότητα».
Θετική ατζέντα
Η Αθήνα προσέρχεται στη συζήτηση με τις συγκεκριμένες «κόκκινες» γραμμές, κάτι που σημαίνει ότι στο «τραπέζι» θα μπουν συγκεκριμένα θέματα, που είναι χαμηλότερης πολιτικής βαρύτητας.
Κοινό μυστικό είναι άλλωστε ότι ο πρωθυπουργός επιμένει στη στρατηγική των «ήρεμων νερών στο Αιγαίο», τα οποία συμβάλουν στη βελτίωση του κλίματος και στην αποφυγή εντάσεων.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται τόσο ο Πολιτικός Διάλογος όσο και η λεγόμενη Θετική Ατζέντα, κάτι που έγινε από τις συναντήσεις οι οποίες έγιναν στην Αθήνα πριν από λίγες ημέρες.
Ειδικότερα, την Τρίτη πραγματοποιήθηκε ο νέος γύρος Πολιτικού Διαλόγου σε επίπεδο υφυπουργών Εξωτερικών, ενώ την Τετάρτη έγινε ο 9ος γύρος συνομιλιών για τη Θετική Ατζέντα.
«Ο διάλογος πρέπει να επιδιώκεται σταθερά, με συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις. Δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα από αυτόν», είναι το μήνυμα που εκπέμπει η Αθήνα.
Ναι μεν αλλά
Ζητούμενο σ’ αυτή την κρίσιμη συγκυρία, είναι η στρατηγική την οποία θα ακολουθήσει η Άγκυρα, για την οποία ουδείς στην Αθήνα βάζει το… χέρι του στη φωτιά, ότι δεν θα αλλάξει θέση.
Επισήμως βέβαια, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, είπε πρόσφατα ότι στόχος της συνάντησης είναι «να λύσουμε μόνιμά το πρόβλημα του Αιγαίου, θέματα όπως χωρικά ύδατα υφαλοκρηπίδα, να βάλουμε σε παρένθεση τα θέματα της εξωτερικής πολιτικής».
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση ναι μεν είναι πιο ήπια, σε σχέση με όλες τις προηγούμενες, αλλά αυτή η ανάγνωση σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να ερμηνευτεί ως αλλαγή στρατηγικής.
Κοινό μυστικό είναι άλλωστε ότι η Άγκυρα δεν αλλάζει τις θέσεις της σε όλα τα ανοιχτά ζητήματα τα οποία κατά καιρούς επαναφέρει στον δημόσιο διάλογο. Η Αθήνα πάντως συνεχίζει να κρατά «μικρό καλάθι», με το σκεπτικό ότι παρά τις διεργασίες σε διπλωματικό επίπεδο, οι τουρκικές παραβιάσεις και παραβάσεις στο Αιγαίο συνεχίζονται.
Κυβερνητικά στελέχη υπενθυμίζουν σε όλους τους τόνους, ότι ο δρόμος προς μια ουσιαστική αποκλιμάκωση με την Άγκυρα είναι ακόμη μακρύς, με ότι αυτό συνεπάγεται για τις σχέσεις των δύο χωρών.
Δυσφορία
Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να ερμηνευτεί και η στρατηγική της Άγκυρας, με το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας το οποίο μετατίθεται ολοένα και… αργότερα εδώ και ένα χρόνο, από τον Ιανουάριο του 2025.
Η εξέλιξη αυτή δεν είναι τυχαία και συνδέεται με την ενόχληση την οποία έβγαζε η Άγκυρα για την Αθήνα, σχεδόν καθ’ όλη τη διάρκεια της περσινής χρονιάς.
Η Τουρκία άλλωστε, δεν έκρυψε τη δυσφορία της για τις ελληνικές πρωτοβουλίες που έχουν σχέση με:
- τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό,
- τα θαλάσσια πάρκα και,
- το ενδιαφέρον της Chevron για έρευνες στα νότια της Κρήτης.
Κρίσιμος παράγοντας
Μέσα σ’ όλα αυτά, ουδείς πρέπει να ξεχνά και τον πλέον κρίσιμο παράγοντα, που είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Η αμερικανική κινητικότητα είναι πιο έντονη από ποτέ, καθώς καλεί σε συγκλίσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Στο διπλωματικό παρασκήνιο λέγεται ότι οι πιέσεις για σταθερότητα στην περιοχή θα λειτουργήσουν ως καταλύτης για τη συνέχιση των επαφών των δύο χωρών.
Καμία έκπτωση
Σ’ αυτό το νέο περιβάλλον που τείνει να δημιουργηθεί, η ελληνική πλευρά διαμηνύει σε όλους τους τόνους ότι ο διάλογος δε σημαίνει και εκπτώσεις σε θέματα εθνικής ασφάλειας.
Κυβερνητικά στελέχη τονίζουν ότι η άφιξη της φρεγάτας Belhara, επιβεβαιώνει τη βούληση για ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων, εξηγούν όμως ότι δεν υπάρχει πρόθεση για ανατροπή ισορροπιών.
«Στόχος είναι η Αθήνα να διατηρεί ισχυρή αποτρεπτική ικανότητα, ώστε να προσέρχεται σε κάθε διαπραγμάτευση χωρίς πιέσεις ή εκβιασμούς», τονίζουν κυβερνητικά στελέχη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Διακοπές στο φεγγάρι: Υπό κατασκευή το πρώτο ξενοδοχείο στη Σελήνη