Σύμφωνα με τις προσομοιώσεις που βασίζονται σε σενάρια ενεργοποίησης του υποθαλάσσιου ηφαιστείου Κολούμπο, το οποίο βρίσκεται περίπου έξι χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Σαντορίνη, τα λιμάνια και οι παράκτιες περιοχές στο εσωτερικό της καλντέρας δεν διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο από τσουνάμι. Αντίθετα, αυξημένη επικινδυνότητα καταγράφεται στις ανατολικές και κυρίως νοτιοανατολικές παραλίες του νησιού.
Οι χρόνοι άφιξης και τα ύψη των κυμάτων
Όπως εξηγεί ο Κώστας Παπαζάχος, στα δυσμενή σενάρια το θαλάσσιο κύμα βαρύτητας μπορεί να φτάσει στις βορειοανατολικές ακτές της Σαντορίνης μέσα σε 2 έως 3 λεπτά, ενώ στις νοτιοανατολικές ακτές –όπως η Περίσσα– σε έως και 10 λεπτά. Η ταχύτητα εισχώρησης των κυμάτων στη στεριά μπορεί να κυμανθεί από 7 έως και 45 χιλιόμετρα την ώρα, αφήνοντας μικρό αλλά κρίσιμο χρόνο αντίδρασης.
Στο σενάριο κατολίσθησης στις πλαγιές του ηφαιστείου, τα κύματα δεν προκαλούν σοβαρά προβλήματα. Ωστόσο, σε περίπτωση κατολίσθησης εντός της καλντέρας του Κολούμπο –και ιδιαίτερα στο ακραίο σενάριο συνολικής κατάρρευσης– το ύψος των κυμάτων μπορεί να ξεπεράσει τα 10 μέτρα στις βορειοανατολικές ακτές και τα 5 μέτρα σε περιοχές όπως ο Μονόλιθος, το Καμάρι και η Περίσσα.
Παρόμοιο με το τσουνάμι του 1650
Σύμφωνα με τον καθηγητή, στο δυσμενέστερο σενάριο τα χαρακτηριστικά του τσουνάμι που προκύπτουν από τα μοντέλα είναι παρόμοια με εκείνα που είχαν καταγραφεί κατά την ιστορική έκρηξη του 1650 μ.Χ. «Δεν πρόκειται για απόδειξη, αλλά για ισχυρή ένδειξη ότι το τσουνάμι του 1650 πιθανότατα προκλήθηκε από γενική κατάρρευση της καλντέρας του τότε ηφαιστείου», σημειώνει.
Αντίθετα, στο εσωτερικό της καλντέρας της Σαντορίνης –σε περιοχές όπως ο Γυαλός, ο Αθηνιός και ο Κόρφος Θηρασιάς– το τσουνάμι φτάνει σε 6 έως 8 λεπτά, αλλά με μικρά ύψη, της τάξης του ενός μέτρου.
«Tsunami safe» η Σαντορίνη με σωστό σχεδιασμό
Ο κ. Παπαζάχος τονίζει ότι τα σενάρια αυτά δεν εκπονούνται επειδή υπάρχει άμεσος κίνδυνος, αλλά για να υπάρξει προετοιμασία απέναντι σε ένα ακραίο, αλλά υπαρκτό, ενδεχόμενο. «Δεν υπάρχει συνήθως χρόνος για προειδοποίηση, γι’ αυτό είναι κρίσιμη η ενημέρωση του πληθυσμού, ώστε να γνωρίζει εκ των προτέρων πού πρέπει να κινηθεί με ψυχραιμία», υπογραμμίζει.
Όπως διευκρινίζει, όλες οι καταρρεύσεις αφορούν αποκλειστικά την καλντέρα του Κολούμπο και όχι τη Σαντορίνη. Το τσουνάμι προκαλείται από τη μετακίνηση μεγάλων ποσοτήτων νερού λόγω υποθαλάσσιας κατάρρευσης, με επιπτώσεις κυρίως στις ανατολικές και νοτιοανατολικές ακτές του νησιού.
Καταλήγοντας, ο καθηγητής επισημαίνει ότι τα διαθέσιμα δεδομένα μπορούν να συμβάλουν στην επικαιροποίηση των σχεδίων διαχείρισης του ηφαιστειακού κινδύνου, στον σαφή καθορισμό «ασφαλών ζωνών» και στη λήψη μέτρων προστασίας τόσο για τους κατοίκους όσο και για τους επισκέπτες της Σαντορίνης.