Οι γιατροί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τον αυξανόμενο αριθμό νέων που στρέφονται σε chatbots τεχνητής νοημοσύνης για συναισθηματική υποστήριξη.
Ερευνητές του University College London προειδοποιούν ότι οι νέοι διατρέχουν τον κίνδυνο να δυσκολευτούν να δημιουργήσουν σταθερούς και ουσιαστικούς συναισθηματικούς δεσμούς, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε.
Παράλληλα, ζητούν τα chatbots να προγραμματίζονται με τρόπο που να ενισχύει τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις – και όχι να τις αντικαθιστά – μετά από περιπτώσεις όπου άτομα έχουν αναπτύξει υπερβολική εξάρτηση από «συντρόφους» τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, περίπου 810 εκατομμύρια χρήστες χρησιμοποιούν το ChatGPT — ένα chatbot που χρηματοδοτείται από την OpenAI — κάθε εβδομάδα. Αναφορές δείχνουν ότι η ψυχολογική υποστήριξη και η «συντροφιά» συγκαταλέγονται στους βασικούς λόγους χρήσης του.
Η κατάθλιψη είναι σοβαρό πρόβλημα στην Ελλάδα
Η προειδοποίηση έρχεται σε μια περίοδο όπου ειδικοί επισημαίνουν ότι η κατάθλιψη στην Ελλάδα αποτελεί σημαντικό πρόβλημα, με τη χώρα να κατατάσσεται ψηλά σε παγκόσμιες λίστες, κάτι που αποδίδεται στην οικονομική ανασφάλεια, την ακρίβεια, την εργασιακή πίεση και το κοινωνικό στίγμα, ενώ πλήττει περισσότερο γυναίκες και εργαζόμενους, και συνδέεται με ψυχοσωματικά και αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονίας. Η κατάθλιψη είναι κύρια αιτία αναπηρίας στην Ευρώπη.
Προγενέστερη έρευνα φέτος έδειξε ότι η «επιδημία μοναξιάς» στη Βρετανία τροφοδοτεί την αύξηση ανθρώπων που δημιουργούν εικονικούς «συντρόφους».
Γράφοντας στο British Medical Journal, οι επιστήμονες αναφέρουν:
«Σε αντίθεση με τις πραγματικές ανθρώπινες αλληλεπιδράσεις, τα chatbots προσφέρουν απεριόριστη διαθεσιμότητα και υπομονή και είναι απίθανο να εκθέσουν τους χρήστες σε δύσκολες ή αντικρουόμενες αφηγήσεις».
Η μοναξιά έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου, άγχους και κατάθλιψης.
Οι ερευνητές προσθέτουν:
«Μια ανησυχητική πιθανότητα είναι ότι ενδέχεται να βλέπουμε μια γενιά να μαθαίνει να δημιουργεί συναισθηματικούς δεσμούς με οντότητες που, παρά τις φαινομενικά συνειδητές απαντήσεις τους, στερούνται ανθρώπινης ενσυναίσθησης, φροντίδας και συναισθηματικού συντονισμού».
Σημειώνουν επίσης ότι τα μελλοντικά συστήματα θα μπορούσαν να ωφελήσουν περισσότερο τους χρήστες, εφόσον αναγνωρίζουν αναφορές στη μοναξιά και ενθαρρύνουν την αναζήτηση υποστήριξης από φίλους ή οικογένεια ή παρέχουν εξατομικευμένες πληροφορίες για τοπικές υπηρεσίες βοήθειας.
Οι επιστήμονες πραγματοποίησαν μετα-ανάλυση μελετών σχετικών με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, προκειμένου να εντοπίσουν πιθανούς ψυχολογικούς και κοινωνικούς κινδύνους.
Μία μελέτη της OpenAI, που περιλάμβανε περισσότερους από 980 χρήστες του ChatGPT, διαπίστωσε ότι όσοι περνούσαν τον περισσότερο χρόνο στην πλατφόρμα μέσα σε διάστημα ενός μήνα εμφάνιζαν υψηλότερα επίπεδα μοναξιάς και κοινωνικοποιούνταν λιγότερο.
Τα σημάδια μοναξιάς και συναισθηματικής εξάρτησης ήταν πιο έντονα σε άτομα που δήλωναν ότι εμπιστεύονταν το chatbot.
Άλλη έρευνα, που δημοσιεύθηκε από τον οργανισμό Common Sense Media, έδειξε ότι ένας στους δέκα νέους θεωρεί τις συνομιλίες με τεχνητή νοημοσύνη πιο ικανοποιητικές από τις ανθρώπινες αλληλεπιδράσεις. Ένας στους τρεις δήλωσε ότι θα επέλεγε έναν «σύντροφο» AI αντί για άνθρωπο για σοβαρές συζητήσεις.
Παρότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να καθοριστούν οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις αυτού του είδους συντροφικότητας, οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι επαγγελματίες υγείας θα πρέπει να συζητούν τη χρήση chatbots με τους ασθενείς τους.
Σύμφωνα με την OpenAI, περισσότερα από 500.000 άτομα που χρησιμοποιούν το ChatGPT κάθε εβδομάδα εμφανίζουν ενδείξεις μανίας, ψύχωσης ή αυτοκτονικού ιδεασμού. Επιπλέον, 1,2 εκατομμύρια χρήστες στέλνουν εβδομαδιαίως μηνύματα που περιέχουν «σαφείς ενδείξεις πιθανής αυτοκτονικής πρόθεσης ή σχεδιασμού».
Οι ειδικοί αναφέρουν:
«Αυτό θα πρέπει να ακολουθείται από πιο στοχευμένες ερωτήσεις, ώστε να αξιολογούνται μοτίβα καταναγκαστικής χρήσης και εξάρτησης, συναισθηματικοί δεσμοί — όπως η αναφορά στο chatbot ως φίλο — και η ανάθεση σημαντικών αποφάσεων σε αυτό».
Σημάδια ανησυχίας μπορεί να περιλαμβάνουν την πεποίθηση ότι το άτομο έχει μια «ειδική σχέση» με το chatbot, η οποία τροφοδοτεί αυτή τη συμπεριφορά ή οδηγεί σε αυξημένη κοινωνική απομόνωση.
Η προειδοποίηση έρχεται καθώς η εξάρτηση από την τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη συνδεθεί με θανάτους νέων ανθρώπων.
Τον Φεβρουάριο, ο 14χρονος Σιούελ Σέτζε έδωσε τέλος στη ζωή του αφού είχε αναπτύξει, σύμφωνα με τη μητέρα του, στενή σχέση με ένα παραμετροποιήσιμο chatbot ρόλων. Η οικογένεια έχει πλέον καταθέσει αγωγή κατά της εταιρείας Character AI, υποστηρίζοντας ότι το chatbot ενθάρρυνε τον αυτοτραυματισμό και τελικά την αυτοκτονία.