Το νέο κληρονομικό δίκαιο, που αναμένεται να παραδοθεί την ερχόμενη εβδομάδα στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης, εισάγει για πρώτη φορά ένα σύγχρονο και αυστηρά χρονικά οριοθετημένο πλαίσιο για τη διαχείριση κληρονομιών. Στόχος είναι η προστασία των δικαιωμάτων των κληρονόμων, η αποφυγή δικαστικών περιπλοκών και η διατήρηση της συνοχής των περιουσιών.
Η Ομάδα Εργασίας έχει επεξεργαστεί ένα σύνολο προθεσμιών-κλειδιών και νέων θεσμών που αλλάζουν ριζικά το μέχρι σήμερα καθεστώς, με σκοπό την απλούστευση των διαδικασιών και τη διαφάνεια στην υλοποίηση της τελευταίας βούλησης του διαθέτη.
Οι βασικές αλλαγές
Στο επίκεντρο της μεταρρύθμισης βρίσκονται ρυθμίσεις για:
-
Τον χρόνο δημοσίευσης των ιδιόγραφων διαθηκών, οι οποίες πλέον θα πρέπει να εμφανίζονται και να δημοσιεύονται άμεσα μετά τον θάνατο του διαθέτη.
-
Την υποχρέωση γραφολογικής πραγματογνωμοσύνης όταν η διαθήκη εμφανίζεται δύο χρόνια μετά τον θάνατο.
-
Την έγκυρη σύνταξη διαθηκών σε νοσοκομεία ή μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων, ιδίως όταν οι κληρονόμοι είναι μέλη του προσωπικού, ώστε να αποτρέπονται καταχρήσεις.
-
Τη διεκδίκηση δικαιωμάτων από συντρόφους εκτός γάμου, με κατώτατο όριο συμβίωσης τους τρεις μήνες, ή χωρίς χρονικό περιορισμό αν υπάρχουν κοινά παιδιά.
Ο θεσμός των κληρονομικών συμβάσεων
Για πρώτη φορά εισάγεται στην ελληνική έννομη τάξη ο θεσμός των κληρονομικών συμβάσεων, που επιτρέπει στον διαθέτη να ρυθμίζει με νομική ασφάλεια την μελλοντική διαχείριση της περιουσίας του.
Πρόκειται για ένα εργαλείο που στοχεύει:
-
στη διατήρηση της ενότητας των περιουσιών,
-
στην απρόσκοπτη λειτουργία οικογενειακών επιχειρήσεων μετά τον θάνατο του ιδιοκτήτη, και
-
στην πρόληψη συγκρούσεων μεταξύ των κληρονόμων.
Νέες προθεσμίες και προστασία κληρονόμων
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις προθεσμίες αποποίησης κληρονομιάς, που ορίζονται σε:
-
τέσσερις μήνες για κατοίκους Ελλάδας,
-
έναν χρόνο για κατοίκους εξωτερικού.
Παράλληλα, το νέο δίκαιο προβλέπει:
-
Κανόνες για την παραγραφή αξιώσεων νόμιμης μοίρας,
-
Ρυθμίσεις για κληροδοσίες σε φροντιστές, εφόσον παρείχαν τουλάχιστον έξι μήνες ουσιαστικής φροντίδας στον διαθέτη μέσα στα τελευταία τρία έτη της ζωής του,
-
Νέες διαδικασίες για τον διορισμό εκκαθαριστή και την ολοκλήρωση της εκκαθάρισης της κληρονομιάς.
Η μεταρρύθμιση φιλοδοξεί να εκσυγχρονίσει ένα νομικό πλαίσιο που παρέμενε σχεδόν αμετάβλητο για δεκαετίες, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα δικαιοσύνη, σαφήνεια και ταχύτητα στις κληρονομικές διαδικασίες.