Με κάθε επισημότητα και θρησκευτική κατάνυξη τελείται σήμερα στη Θεσσαλονίκη ο διπλός εορτασμός του Πολιούχου Αγίου Δημητρίου και της 113ης επετείου από την απελευθέρωση της πόλης από τον οθωμανικό ζυγό. Η 26η Οκτωβρίου αποτελεί ημέρα-ορόσημο για τη συμπρωτεύουσα, καθώς συνδέει την πνευματική της παράδοση με μία από τις σημαντικότερες ιστορικές στιγμές του Νεότερου Ελληνισμού.
Ο Άγιος Δημήτριος – ιστορικά στοιχεία
Ο Άγιος Δημήτριος γεννήθηκε το 280 μ.Χ. και μαρτύρησε το 306 μ.Χ., όταν καταδικάστηκε σε λογχισμό από τον Γαλέριο. Η κρύπτη του βρίσκεται κάτω από τον ομώνυμο ναό, όπου σύμφωνα με την παράδοση φυλακίστηκε και μαρτύρησε.
Η ορθόδοξη παράδοση τον θεωρεί θαυματουργό και προστάτη της Θεσσαλονίκης, ιδίως για την υπεράσπιση της πόλης σε περιόδους πολιορκιών. Τα ιερά λείψανά του επέστρεψαν στη Θεσσαλονίκη το 1980, μετά από αιώνες που φυλάσσονταν στο Σαν Λορέντζο της Ιταλίας.
26 Οκτωβρίου 1912 – Η απελευθέρωση της πόλης
Η απελευθέρωση συνέπεσε με την ημέρα της εορτής του Αγίου Δημητρίου, ενισχύοντας τη σχέση του με την πόλη. Μετά από διαπραγματεύσεις στο Τόψιν (σημερινή Γέφυρα Χαλκηδόνος), ο αρχιστράτηγος Χασάν Ταχσίν Πασάς υπέγραψε την παράδοση της Θεσσαλονίκης στον Ελληνικό Στρατό στις 11 το βράδυ της 26ης Οκτωβρίου 1912.
Το Πρωτόκολλο Παράδοσης υπέγραψαν από ελληνικής πλευράς ο αντισυνταγματάρχης Βίκτωρ Δούσμανης και ο λοχαγός Ιωάννης Μεταξάς. Τότε παραδόθηκαν:
-
25.000 Τούρκοι οπλίτες
-
περίπου 1.000 αξιωματικοί
-
70 πυροβόλα
-
30 πολυβόλα
-
1.200 ίπποι και μεγάλο πολεμικό υλικό
Η είσοδος του στρατού στη Θεσσαλονίκη
-
Στις 27 Οκτωβρίου, το Απόσπασμα Ευζώνων Κωνσταντινόπουλου εισήλθε πρώτο στην πόλη.
-
Στις 28 Οκτωβρίου, έφτασε θριαμβευτικά ο διάδοχος Κωνσταντίνος, επικεφαλής της Ι Μεραρχίας, όπου και τελέστηκε δοξολογία στον Άγιο Μηνά.
-
Στις 29 Οκτωβρίου, εισήλθε ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ και έγινε έπαρση σημαίας στον Λευκό Πύργο με 21 χαιρετιστήριες βολές.
Το στρατηγείο και το Μουσείο Τόψιν
Το στρατηγείο του Ελληνικού Στρατού είχε στηθεί στο Τόψιν, όπου σήμερα λειτουργεί το Στρατιωτικό Μουσείο Βαλκανικών Πολέμων. Το κτίριο, που χτίστηκε το 1905 ως εξοχική κατοικία του Ιταλοεβραίου επιχειρηματία Γιάκο Μοδιάνο, αγοράστηκε από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας το 1999 και μετατράπηκε σε μουσείο. Εκεί εκτίθενται στολές, όπλα, μετάλλια και προσωπικά αντικείμενα των εμπλεκόμενων αξιωματικών, ενώ στον προαύλιο χώρο βρίσκεται το ταφικό μνημείο του Χασάν Ταχσίν Πασά και του γιου του Κενάν Μεσαρέ.