Σε κλίμα ακραίας πολιτικής έντασης ψηφίστηκε από τη Βουλή, αποκλειστικά με τις ψήφους της Νέας Δημοκρατίας, το νομοσχέδιο για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης που ανατρέπει τα μέχρι τώρα δεδομένα στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές.
Η κοινοβουλευτική διαδικασία σημαδεύτηκε από σφοδρή αντιπαράθεση ανάμεσα στην κυβέρνηση και το ΠΑΣΟΚ, με το πολιτικό θερμόμετρο να χτυπάει κόκκινο γύρω από το πρόσωπο και τη δημαρχία του Χάρη Δούκα.
Οι επικριτές κάνουν λόγο για μετακίνηση κρίσιμων αρμοδιοτήτων των ΟΤΑ στο κεντρικό κράτος (όπως για παράδειγμα οι πολεοδομίες, και η διαχείριση των λαϊκών αγορών) πλήττοντας την αυτοτέλειά τους.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης άσκησε έντονη κριτική στον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, υποστηρίζοντας ότι ενισχύει τη συγκέντρωση εξουσίας στο κεντρικό κράτος και αποδυναμώνει την αυτοδιοίκηση. Κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι μεταφέρει περισσότερες αρμοδιότητες στους δήμους χωρίς τους αναγκαίους πόρους και προσωπικό, περιορίζει τον ρόλο των Δημοτικών Συμβουλίων και των τοπικών κοινοτήτων και διατηρεί τους δήμους σε οικονομική εξάρτηση από το κράτος.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι «το στοίχημά σας δεν είναι η καταπολέμηση της διαφθοράς, αλλά να κρατάτε τα ηνία της», παρουσιάζοντας τις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ για μεγαλύτερη αποκέντρωση, οικονομική αυτοτέλεια και ενίσχυση της δημοκρατικής λειτουργίας της αυτοδιοίκησης.
Ανέφερε ότι, σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς δείκτες αποκέντρωσης, η χώρα μας βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ ως προς τη δημοσιονομική αποκέντρωση, ενώ με βάση τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, ανάμεσα σε 153 χώρες η Ελλάδα παραμένει στην ουρά της κατάταξης. Πρόσθεσε ότι περισσότερες από 21.500 αρμοδιότητες εξακολουθούν να παραμένουν συγκεντρωμένες στο κεντρικό κράτος. Σχολίασε ότι η κυβέρνηση ζητά από τους δήμους να ανταποκριθούν στις ανάγκες του 2026, με προσωπικό που αντιστοιχεί στο 2012, και με αυξανόμενες αρμοδιότητες.
Σημείωσε ότι το ΠΑΣΟΚ εξέφρασε μια διαφορετική αντίληψη για την ίδια τη δημοκρατία, με την αιρετή Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, τον «Καποδίστρια», τον «Καλλικράτη», με περισσότερες αρμοδιότητες και πόρους.
«Λίγους υποστηρίζετε και έτσι εκφράζεται και κάθε νομοθετική πρωτοβουλίας σας. Αλήθεια, το εννοεί το ΠΑΣΟΚ αυτό που λέει για απαξίωση των κοινοτήτων; ρώτησε ο κ. Λιβάνιος και συνέχισε: Να σας θυμίσω τι έλεγε ο Καλλικράτης; Να σας θυμίσω ότι οι αρμοδιότητες, αυτή τη στιγμή, είναι ακριβώς ίδιες με τις αρμοδιότητες του Καλλικράτη; [. . .] Δεν μπορεί να έρχεστε και να λέτε, ότι το ΠΑΣΟΚ είμαστε το κόμμα των μεγάλων αλλαγών, “κάναμε τον Καποδίστρια, κάναμε τον Καλλικράτη” και την ίδια στιγμή, να ξαναφέρνετε τις κοινότητες από το “πίσω παράθυρο”. [. . .] Και τα δύο δεν γίνονται, είπε ο κ. Λιβάνιος..
Ο υπουργός Εσωτερικών αντέκρουσε επίσης τα όσα ακούστηκαν, ότι «φέρνουμε “εν κρυπτώ” και στη μέση της περιόδου, και λαθραία, ένα εκλογικό σύστημα» όταν, «εγώ προσωπικά στο (αυτοδιοικητικό) συνέδριο της Ρόδου παρουσίασα τις γενικές αρχές». Δεν έχει συζητηθεί νομοσχέδιο, ποτέ άλλοτε, περισσότερο τα τελευταία χρόνια. Αυτό τουλάχιστον μπορείτε να το αναγνωρίσετε. Και ειλικρινά, δεν έχω ακούσει μία πρόταση. Να πείτε θέλω αυτή η αρμοδιότητα να φύγει από το Κράτος και να πάει στην Αυτοδιοίκηση. Μία..» παρατήρησε ο κ. Λιβάνιος