Στη χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης της ελληνικής ναυτιλίας και των λιμενικών υποδομών αναμένεται να αξιοποιηθούν τα έσοδα που θα προκύπτουν από την εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού FuelEU Maritime.
Η σχετική πρόβλεψη περιλαμβάνεται στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση και θα παραμείνει ανοικτό έως τις 29 Ιουνίου 2026.
Τι προβλέπει ο Κανονισμός FuelEU Maritime
Ο Κανονισμός FuelEU Maritime αποτελεί βασικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τη ναυτιλία.
Σε αντίθεση με το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο επιβάλλει κόστος με βάση τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, ο συγκεκριμένος κανονισμός αξιολογεί το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των καυσίμων και της ενέργειας που χρησιμοποιεί κάθε πλοίο.
Εφαρμόζεται ήδη σε όλα τα εμπορικά πλοία άνω των 5.000 κόρων ολικής χωρητικότητας που προσεγγίζουν λιμένες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανεξαρτήτως σημαίας, ενώ η συμμόρφωση αξιολογείται με βάση τον συνολικό κύκλο ζωής του καυσίμου.
Πού θα κατευθύνονται τα έσοδα
Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, τα έσοδα από τα πρόστιμα του FuelEU Maritime θα αποδίδονται στο Πράσινο Ταμείο ως ειδικοί «πράσινοι πόροι».
Τα ποσά θα αξιοποιούνται αποκλειστικά για δράσεις που σχετίζονται με την ενεργειακή μετάβαση της ναυτιλίας και των λιμένων μέσω ειδικών χρηματοδοτικών προγραμμάτων του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.
Οι ναυτιλιακές εταιρείες θα καταβάλλουν τα σχετικά πρόστιμα μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια στη Θάλασσα, ενώ η εξόφλησή τους θα αποτελεί προϋπόθεση για την έκδοση του Εγγράφου Συμμόρφωσης FuelEU.
Ποιες δράσεις θα χρηματοδοτηθούν
Οι διαθέσιμοι πόροι θα κατευθυνθούν σε πέντε βασικούς άξονες:
- ενίσχυση της χρήσης ανανεώσιμων και χαμηλών εκπομπών ναυτιλιακών καυσίμων,
- ανάπτυξη και πιλοτική εφαρμογή καινοτόμων τεχνολογιών μείωσης εκπομπών,
- δημιουργία και αναβάθμιση υποδομών ανεφοδιασμού με εναλλακτικά καύσιμα και ηλεκτροδότησης πλοίων από την ξηρά,
- βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των πλοίων,
- εκπόνηση τεχνικών, περιβαλλοντικών και οικονομικών μελετών, καθώς και παροχή εξειδικευμένων συμβουλευτικών υπηρεσιών.
Δικαιούχοι θα μπορούν να είναι ναυτιλιακές εταιρείες, φορείς διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένων, δημόσιοι και ιδιωτικοί οργανισμοί, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα.
Πρόστιμα και υποχρεώσεις
Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης διοικητικά πρόστιμα από 5.000 έως 50.000 ευρώ για εταιρείες που δεν συμμορφώνονται με τις διαδικαστικές υποχρεώσεις του Κανονισμού FuelEU Maritime.
Παράλληλα, το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής θα υποχρεούται να δημοσιεύει έως τις 30 Ιουνίου 2030 και στη συνέχεια ανά πενταετία αναλυτική έκθεση για τη διάθεση των εσόδων, τους δικαιούχους και τα έργα που χρηματοδοτήθηκαν, με στόχο τη διασφάλιση της διαφάνειας.