«Φάτε άφοβα μπλε καβούρι»
Ο λαγοκέφαλος μπορεί να είναι εξαιρετικά τοξικός και να απαγορεύεται η κατανάλωσή του, αλλά ένα άλλο ξενικό είδος, το μπλε καβούρι Ατλαντικού είναι βρώσιμο, νόστιμο και με την κατανάλωσή του, η προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων …μπαίνει στο πιάτο μας εξηγεί η iSea.
Tο μπλε καβούρι θεωρείται γκουρμέ λυχουδιά και οι τιμή του στην Αμερική αγγίζει τα 25-30 δολάρια/κιλό.
Η επιστημονική του ονομασία Callinectes sapidus προέρχεται από τις λέξεις κάλλος και νήκτης (από το ρήμα νήχω): αυτός που κολυμπά, ο κολυμβητής. Το λατινικό sapidus σημαίνει νόστιμο, εύγευστο.
Η ίδια η ονομασία αυτού του καβουριού από τον Ατλαντικό σημαίνει «όμορφος κολυμβητής που είναι νόστιμος»!
Το μπλε καβούρι Callinectes sapidus δεν είναι το μόνο που υπάρχει στα ελληνικά νερά. Άλλο ένα μπλε καβούρι κυκλοφορεί στις θάλασσες. Πρόκεται για το Portunus segnis που ήρθε στη χώρα μας ως «Λεσσεψιανός μετανάστης» κολυμπώντας μέσα από την Διώρυγα του Σουέζ από τον Ινδικό Ωκεανό και την Ερυθρά Θάλασσα.
Το Portunus segnis προτιμά τα πιο ζεστά και αλμυρά νερά, γι’ αυτό στην Ελλάδα εμφανίζεται κυρίως στα Νότια και Ανατολικά νησιά του Αιγαίου, που είναι πιο κοντά στο τροπικό κλίμα που έχει συνηθίσει. Από την άλλη, το Callinectes sapidus λατρεύει τα υφάλμυρα νερά (τεράστιοι πληθυσμοί υπάρχουν σε εκβολές ποταμών, λιμνοθάλασσες και ρηχούς κόλπους στη Βόρεια Ελλάδα, στον Θερμαϊκό και τι Δέλτα Νέστου.
Το κοινό τους στοιχείο; Η νοστιμιά τους, που τα βάζει πρώτα στη λίστα με τα πιάτα των ελληνικών ταβερνών.
Ίσως τώρα αναρωτιέστε γιατί οι οργανώσεις μας προτρέπουν να τα φάμε; Η απάντηση είναι απλή: Ειδικά το Callinectes sapidus, θεωρείται εξαιρετικά επιθετικό και χωροκρατικό είδος. Έχει απίστευτα δυνατές δαγκάνες που μπορούν εύκολα να σκίσουν τα δίχτυα ψαράδων.
Το Portunus segnis, η ονομασία του οποίο σημαίνει μπλε καβούρι κολυμβητής, είναι επίσης γρήγορος και ικανός κολυμβητής, αλλά λιγότερο καταστροφικός για τα αλιευτικά εργαλεία σε σχέση με τον Ατλαντικό «συγγενή» του.
Ο πληθυσμός των καβουριών παρουσιάζει επικίνδυνα εκθετικη απόψη εν μέρει λόγω της απουσίας φυσικών θηρευτών.Τα καβούρια βρέθηκαν ξαφνικά στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας, αφού τα χταπόδια και τα μεγάλα ψάρια (όπως ορισμένοι καρχαρίες ή μεγάλοι ροφοί που επίσης τρώνε καβούρια) έχουν μειωθεί στο ελάχιστο εξαιτίας του ανθρώπου.
Οι 4 μεγαλύτεροι εισβολείς στη Μεσόγειο
«Όπως συμβαίνει με πολλά εισβολικά είδη, ο πολλαπλασιασμός του μπλε καβουριού έχει ενταθεί λόγω της θέρμανσης των επιφανειακών υδάτων εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, καθώς και λόγω της αύξησης της θαλάσσιας κυκλοφορίας», αναφέρει η Τζαμίλα Μπεν Σουίσι (Jamila Ben Souissi), ερευνήτρια για τη βιοποικιλότητα και την κλιματική αλλαγή στη Μεσόγειο και μέλος της Μεσογειακής Επιστημονικής Επιτροπής (Mediterranean Science Commission).
Η εξάπλωση των νέων ειδών οδηγεί στην αποψίλωση του θαλάσσιου «δάσους» από φύκια και άλγη, μετατρέπωντας τον βυθό σε μια γυμνή, νεκρή πέτρα (barren reef), στην οποία τα ντόπια ψάρια δεν μπορούν να επιβιώσουν. Το γεγονός, για παράδειγμα, ότι στο Κας της Τουρκίας (το οποίο βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το Καστελλόριζο, στην «καρδιά» της θερμής ζώνης της Ανατολικής Μεσογείου) οι γερμανοί αποτελούν πλέον το 80% των αλιευμάτων, είναι σοκαριστικό.
Γερμανός – αγριόσαλπα
Το μπλε καβούρι κάθε άλλο παρά μόνο του είναι στο ταξίδι του προς τη Μεσόγειο. Ο γερμανός (αγριόσαλπα / Siganus rivulatus και Siganus luridus) είναι ένας ακόμη ιδιαίτερα επιτυχημένος νέος εισβολέας.
Αυτά τα φυτοφάγα ψάρια καταβροχθίζουν όλη τη βλάστηση στο πέρασμά τους. Επιστημονική μελέτη που κάλυψε πάνω από 1.000 χιλιόμετρα ελληνικής και τουρκικής ακτογραμμής έδειξε ότι στις περιοχές όπου αφθονούν οι γερμανοί, καταγράφηκε μείωση 65% στα μεγάλα φύκη, 60% μείωση στα υπόλοιπα άλγη και ασπόνδυλα, και 40% μείωση στη συνολική βιοποικιλότητα (αριθμό ειδών).
«Δεδομένου ότι οι γερμανοί είναι ένα τροπικό είδος που γενικά περιορίζεται σε ζεστά νερά, πιστεύουμε ότι η εξάπλωσή τους συνδέεται με τη θέρμανση [των ωκεανών]», λέει η Αντριάνα Βερζές (Adrianna Verges), ερευνήτρια για τις οικολογικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στο Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας στο Σίδνεϊ και μία εκ των συγγραφέων της έρευνας σε Ελλάδα και Τουρκία. «Στη μελέτη μας, διαπιστώσαμε ότι οι μεγάλοι πληθυσμοί της γερμανίτικης σάλπας περιορίζονται στα θερμότερα ανατολικά τμήματα της Μεσογείου».
Λεοντόψαρο
Ένας άλλος νέος εισβολέας στη Μεσόγειο προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία. Το λεοντόψαρο (Pterois miles), το οποίο θεωρείται μερικές φορές ως το πιο καταστροφικό εισβολικό είδος που γνωρίζει η επιστήμη, είναι ένα εξαιρετικά επιθετικό ψάρι που φέρει άγρια, δηλητηριώδη αγκάθια.
Έχοντας εδραιωθεί καλά στις νότιες και ανατολικές περιοχές της Μεσογείου Θάλασσας, κατευθύνεται τώρα δυτικά και βόρεια προς το Αιγαίο και το Ιόνιο Πέλαγος. Το λεοντόψαρο τρέφεται με μεγάλες ποσότητες μικρών αυτόχθονων ψαριών και καρκινοειδών (οστρακόδερμων), και το στομάχι του μπορεί να διογκωθεί έως και 30 φορές σε σχέση με τον αρχικό του όγκο για να τα χωρέσει.
Οι εμπειρίες από άλλα μέρη του κόσμου δείχνουν πόση ζημιά μπορεί να προκαλέσει: στις Μπαχάμες, ήταν υπεύθυνο για τη μείωση της βιομάζας των θηραμάτων του κατά 65% μέσα σε μόλις δύο χρόνια.
Στις Γαλλικές Δυτικές Ινδίες, το κόστος αυτής της εισβολής υπολογίζεται σε περισσότερα από 10 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, λόγω των ζημιών που προκαλούνται στις βιομηχανίες της αλιείας και του τουρισμού. Μια πρόσφατη ανάλυση του περιεχομένου του στομάχου σε λεοντόψαρα της Μεσογείου αποκάλυψε ότι το 95% των θηραμάτων τους ήταν αυτόχθονα ψάρια με μεγάλη οικολογική και οικονομική σημασία.
Λαγοκέφαλοι
Tη μεγαλύτερη και πιο επικίνδυνη «πληγή» της Μεσογείου σήμερα αποτελούν ίσως oi Λαγοκέφαλοι (επιστημονική ονομασία: Lagocephalus sceleratus, αγγλικά: silver-cheeked toadfish ή pufferfish), ξεπερνώντας σε επίπεδο επικινδυνότητας για τον άνθρωπο ακόμα και το λεοντόψαρο ή το μπλε καβούρι.
Όπως και το καβούρι Portunus segnis ή ο γερμανός (Siganus), ο λαγοκέφαλος είναι Λεσσεψιανός μετανάστης – μπήκε δηλαδή στη Μεσόγειο από την Ερυθρά Θάλασσα μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Στην Ελλάδα εμφανίστηκε έντονα μετά το 2003-2005 και πλέον έχει γεμίσει το Αιγαίο, το Ιόνιο και την Κρήτη.
5ο Φεστιβάλ Μπλε Καβουριού
Την ευκαιρία να δοκιμάσουν το Μπλε Καβούρι, έχουν σήμερα οι επισκέπτες στο 5ο Φεστιβάλ Μπλε Καβουριού στη Θεσσαλονίκη, που διοργανώνεται από την iSea μπροστά στις «Ομπρέλες» του Ζογγολόπουλου, στη Νέα Παραλία.
Από τις 19:00 έως τις 23:00, σεφ και πρεσβευτές της προώθησης κατανάλωσης θαλάσσιων ξενικών ειδών, σε συνεργασία με το Σωματείο Street Foods in Greece, θα ετοιμάσουν και θα προσφέρουν δωρεάν, μοναδικά street food πιάτα με βασικό συστατικό το μπλε καβούρι Ατλαντικού που έχει διαθέσει η Forkys Foods.
Σύμφωνα με την Ολυμπία Κουκουβέτσιου από την iSea, θα διατεθούν 30 κιλά καβουρόψιχα για να παρασκευαστούν 3 πιάτα με βασικό υλικό το καβούρι: ένα βρώσιμο μπολάκι με σαλάτα, μια τορτίγια και μια τραγανή πίτα.