Αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι τράπεζες ενεργοποιούν χρεώσεις και πρόσθετες υπηρεσίες εξετάζει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, μετά τη δικαστική νίκη της ΕΚΠΟΙΖΩ απέναντι στην Εθνική Τράπεζα για τους λεγόμενους «προνομιακούς» λογαριασμούς.
Στο επίκεντρο των σχεδιασμών βρίσκεται η εγκατάλειψη του μοντέλου «opt-out», όπου μια υπηρεσία ενεργοποιείται αυτόματα και ο πελάτης πρέπει να την ακυρώσει, και η μετάβαση στο «opt-in», δηλαδή στην προηγούμενη και ρητή συναίνεση του καταναλωτή πριν από οποιαδήποτε χρέωση.
Η υπόθεση της Εθνικής Τράπεζας
Η υπόθεση ξεκίνησε όταν η Εθνική Τράπεζα ενημέρωσε πελάτες με λογαριασμούς «Απλό Ταμιευτήριο» και «Απλός Τρεχούμενος» ότι αυτοί θα μετατρέπονταν σε «προνομιακούς», με πρόσθετες υπηρεσίες και μηνιαία χρέωση 0,80 ευρώ.
Η ενεργοποίηση του πακέτου, ωστόσο, δεν προϋπέθετε ενεργή αποδοχή από τους πελάτες. Αντίθετα, θα εφαρμοζόταν αυτόματα, εκτός εάν οι καταθέτες δήλωναν εντός συγκεκριμένης προθεσμίας ότι δεν επιθυμούσαν τη συμμετοχή τους.
Η πρακτική αυτή θεωρείται χαρακτηριστικό παράδειγμα του μοντέλου «opt-out», στο οποίο η σιωπή του καταναλωτή αντιμετωπίζεται ως συναίνεση.
Τι αλλάζει με το «opt-in»
Με το νέο πλαίσιο που εξετάζεται, καμία χρέωση, προμήθεια ή πρόσθετο πακέτο τραπεζικών υπηρεσιών δεν θα μπορεί να ενεργοποιείται χωρίς προηγούμενη, σαφή και τεκμηριωμένη συγκατάθεση του πελάτη.
Στην πράξη, ο καταθέτης θα πρέπει να επιλέγει ενεργά ότι επιθυμεί την υπηρεσία και να αποδέχεται ρητά το σχετικό κόστος, είτε μέσω e-banking είτε με υπογραφή σε κατάστημα.
Η αλλαγή αυτή αναμένεται να επηρεάσει συνολικά τις τραπεζικές πρακτικές, καθώς το μοντέλο «opt-out» δεν περιορίζεται μόνο στους «προνομιακούς» λογαριασμούς.
Αντίστοιχες πρακτικές έχουν εφαρμοστεί σε πακέτα συναλλαγών μέσω e-banking με μηνιαίες συνδρομές, υπηρεσίες ειδοποιήσεων μέσω SMS, αυτόματες ανανεώσεις τραπεζοασφαλιστικών προϊόντων και καλύψεις καρτών, αλλά και εμπορικές συναινέσεις για προωθητικές ενημερώσεις μέσω digital banking.
Δεν θα επιβάλλονται μαζικά υπηρεσίες
Με τη ρύθμιση που βρίσκεται υπό εξέταση, οι τράπεζες δεν θα μπορούν να επιβάλλουν μαζικά υπηρεσίες και να ζητούν στη συνέχεια από τους πελάτες να τις ακυρώσουν.
Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι η παρέμβαση δεν στοχεύει στον καθορισμό του ύψους των τραπεζικών χρεώσεων, αλλά στον τρόπο με τον οποίο αυτές επιβάλλονται, με βασικό στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας και της προστασίας των καταναλωτών.
Η δικαστική απόφαση υπέρ της ΕΚΠΟΙΖΩ ενίσχυσε τη σχετική συζήτηση, καθώς το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών έκρινε ότι η ενημέρωση της τράπεζας ήταν παραπλανητική.
Σύμφωνα με το δικαστήριο, αρκετές από τις υπηρεσίες που παρουσιάζονταν ως πρόσθετα «προνόμια» παρέχονταν ήδη δωρεάν, όπως οι πληρωμές λογαριασμών, οι μεταφορές μέσω IRIS έως 500 ευρώ ημερησίως και οι πάγιες εντολές. Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στο γεγονός ότι η χρέωση επιβαλλόταν αυτόματα.