Βαρύ κλίμα οικονομικής ανασφάλειας και απαισιοδοξίας καταγράφουν δύο μεγάλες έρευνες που πραγματοποιήθηκαν τις τελευταίες 60 ημέρες από το ΙΟΒΕ και το ΙΕΛΚΑ, αποτυπώνοντας την πίεση που δέχονται τα ελληνικά νοικοκυριά από την ακρίβεια, τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τη συνεχιζόμενη αβεβαιότητα.
Τα ευρήματα συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι οι πολίτες βρίσκονται σε φάση αυξημένης οικονομικής επιφυλακής, περιορίζοντας τις δαπάνες και δίνοντας προτεραιότητα στην κάλυψη βασικών αναγκών. Η κόπωση από τις συνεχείς κρίσεις, σε συνδυασμό με τις ανατιμήσεις σε τρόφιμα, ενέργεια και καύσιμα, διαμορφώνει περιβάλλον χαμηλής καταναλωτικής εμπιστοσύνης.
Η Ελλάδα παραμένει η πιο απαισιόδοξη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Σύμφωνα με την Έρευνα Οικονομικής Συγκυρίας του ΙΟΒΕ για τον Απρίλιο του 2026, ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης υποχώρησε στις -54,7 μονάδες, από -52,5 μονάδες τον Μάρτιο.
Η επίδοση αυτή διατηρεί την Ελλάδα στην τελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την καταναλωτική αισιοδοξία, με τα νοικοκυριά να εμφανίζονται ιδιαίτερα απαισιόδοξα για την προσωπική τους οικονομική κατάσταση αλλά και για την πορεία της χώρας.
Το 71% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι η οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού του χειροτέρεψε το τελευταίο δωδεκάμηνο, ενώ το 69% προβλέπει νέα επιδείνωση μέσα στους επόμενους 12 μήνες. Παράλληλα, το 75% θεωρεί ότι θα επιδεινωθεί και η συνολική οικονομική κατάσταση της χώρας.
Αδυναμία αποταμίευσης και περιορισμός δαπανών
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για την αποταμίευση. Ο δείκτης πρόθεσης αποταμίευσης υποχώρησε στις -74,9 μονάδες, με το 88% των νοικοκυριών να δηλώνει ότι δεν θεωρεί πιθανό να καταφέρει να αποταμιεύσει το επόμενο διάστημα.
Την ίδια ώρα, το 63% δηλώνει ότι “μόλις τα βγάζει πέρα”, ενώ το 12% αναφέρει ότι αναγκάζεται να χρησιμοποιεί χρήματα από τις αποταμιεύσεις του για να καλύψει καθημερινές ανάγκες.
Η οικονομική πίεση επηρεάζει και τις αγορές μεγαλύτερης αξίας. Η πρόθεση για μεγάλες δαπάνες, όπως αγορά επίπλων ή ηλεκτρικών συσκευών, υποχωρεί περαιτέρω, ενώ πολύ χαμηλή παραμένει και η πρόθεση αγοράς ή κατασκευής κατοικίας. Μόλις το 2,7% των νοικοκυριών δηλώνει ότι ενδέχεται να προχωρήσει σε αγορά κατοικίας μέσα στον επόμενο χρόνο.
Φόβος, θυμός και ανησυχία λόγω ακρίβειας
Ανάλογη εικόνα καταγράφει και η πανελλαδική έρευνα του ΙΕΛΚΑ, η οποία πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 800 καταναλωτών από όλη τη χώρα.
Η έρευνα εστιάζει στη στάση των πολιτών απέναντι στις διεθνείς κρίσεις και στην ακρίβεια, αναδεικνύοντας ως κυρίαρχα συναισθήματα τον φόβο, τον θυμό και την ανησυχία.
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις, και ιδιαίτερα ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο, προκαλούν έντονη συναισθηματική επιβάρυνση στα νοικοκυριά, καθώς οι καταναλωτές εκφράζουν αυξημένο άγχος για τις οικονομικές επιπτώσεις των κρίσεων.
Τρόφιμα, ενέργεια και καύσιμα η μεγαλύτερη πίεση
Οι αυξήσεις στις τιμές τροφίμων, ενέργειας και καυσίμων εξακολουθούν να αποτελούν τη βασική πηγή οικονομικής πίεσης για τα νοικοκυριά.
Σύμφωνα με την έρευνα του ΙΕΛΚΑ, το 40% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι επιβαρύνεται περισσότερο από τις τιμές των τροφίμων, το 34% από την ενέργεια και το 21% από τα καύσιμα.
Για το επόμενο εξάμηνο, οι καταναλωτές εκτιμούν ότι οι πιέσεις στα καύσιμα θα ενταθούν ακόμη περισσότερο, ενώ τα τρόφιμα θα συνεχίσουν να επιβαρύνουν σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Οι καταναλωτές κόβουν αγορές και αναζητούν προσφορές
Η οικονομική πίεση οδηγεί όλο και περισσότερα νοικοκυριά σε αλλαγή καταναλωτικής συμπεριφοράς.
Έξι στους δέκα καταναλωτές έχουν ήδη αναβάλει αγορές ένδυσης και προσωπικών ειδών, ενώ περισσότεροι από τους μισούς περιορίζουν δαπάνες για διασκέδαση, εστίαση και διακοπές.
Παράλληλα, το 42% δηλώνει ότι αναζητά περισσότερο προσφορές και εκπτώσεις, το 40% στρέφεται σε φθηνότερα προϊόντα, ενώ το 36% περιορίζει ακόμη και βασικές αγορές τροφίμων και ειδών παντοπωλείου.
Η εικόνα που προκύπτει από τις δύο έρευνες δείχνει ότι τα ελληνικά νοικοκυριά λειτουργούν πλέον με αμυντική λογική, προσαρμόζοντας την κατανάλωσή τους σε ένα περιβάλλον ακρίβειας, χαμηλής εμπιστοσύνης και διαρκούς αβεβαιότητας.