Ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρης Κιρμικίρογλου αναλύει τις κυβερνητικές παρεμβάσεις για την προστασία των δημοσιογράφων, τη βιωσιμότητα του περιφερειακού Τύπου, την αντιμετώπιση των fake news και τον ψηφιακό μετασχηματισμό της ενημέρωσης.
Συνέντευξη του Γενικού Γραμματέα Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, Δημήτρη Κιρμικίρογλου στον Αντώνη Κατωπόδη
Η ασφάλεια των δημοσιογράφων, η θεσμική θωράκιση του περιφερειακού Τύπου και η αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης βρίσκονται στο επίκεντρο της νέας στρατηγικής της κυβέρνησης για τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρης Κιρμικίρογλου, σε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη, παρουσιάζει τις βασικές προτεραιότητες του πρώτου Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων, τις αλλαγές στην αδειοδότηση των περιφερειακών. τηλεοπτικών σταθμών και τα νέα εργαλεία ενίσχυσης της διαφάνειας και της βιωσιμότητας των μέσων ενημέρωσης. Παράλληλα, αναφέρεται στις ευρωπαϊκές προκλήσεις για την προστασία της πληροφορίας, στον ρόλο της παιδείας απέναντι στα fake news και στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης.
Κύριε Κιρμικίρογλου, ποιοι είναι οι βασικοί πυλώνες του πρώτου Εθνικού Σχεδίου Δράσης που αναμένεται να παρουσιαστεί άμεσα και πώς θα διασφαλιστεί η προστασία των λειτουργών της ενημέρωσης στην πράξη;
Πυξίδα μας κατά την κατάρτιση του πρώτου Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων στην ιστορία της χώρας, το οποίο θα παρουσιάσουμε πολύ σύντομα, είναι μια αρχή: ένας δημοσιογράφος οφείλει να αισθάνεται ασφαλής όταν κάνει τη δουλειά του. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη συνολική κατεύθυνση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ώστε το ελληνικό κράτος να σέβεται έμπρακτα την ελευθερία του Τύπου.
«Η παραπληροφόρηση αντιμετωπίζεται με περισσότερη, καλύτερη και ελεύθερη ενημέρωση, ποτέ με λιγότερη»
Το Σχέδιο στηρίζεται σε τέσσερις πυλώνες: θεσμική θωράκιση των δημοσιογράφων από καταχρηστικές αγωγές που στοχεύουν στη φίμωσή τους· πρόληψη, με εκπαίδευση δημοσιογράφων και αστυνομικών σε καταστάσεις υψηλού κινδύνου, αξιοποιώντας τεχνογνωσία από ΟΑΣΕ και Συμβούλιο της Ευρώπης· προστασία, με ενιαίο σημείο επαφής για περιστατικά απειλών και ειδική μέριμνα για γυναίκες δημοσιογράφους που υφίστανται διαδικτυακή κακοποίηση· και λογοδοσία, με ετήσια έκθεση παρακολούθησης.
Η εφαρμογή βασίζεται σε διαρκή διαβούλευση μέσω Ομάδας Εργασίας με Πολιτεία, ενώσεις συντακτών, ιδιοκτήτες, κοινωνία των πολιτών και ακαδημαϊκή κοινότητα. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει το Διεθνές Κέντρο Προστασίας Δημοσιογράφων στη Θεσσαλονίκη, σε συνεργασία με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, ως πόλος εκπαίδευσης και έρευνας. Διότι αν δεν μετρήσουμε, δεν έχουμε προστασία· έχουμε ευχολόγιο.
Έχετε χαρακτηρίσει τον περιφερειακό τύπο ως «θεμελιώδη πυλώνα» του ειδησεογραφικού οικοσυστήματος. Ποια συγκεκριμένα μέτρα στήριξης προβλέπονται για τη βιωσιμότητά του;
Σε κάθε ελληνική επαρχιακή πόλη υπάρχει ένα τοπικό μέσο που ίσως διαβάζει περισσότερος κόσμος απ’ όσο φανταζόμαστε. Όχι γιατί καλύπτει την παγκόσμια οικονομία, αλλά γιατί ξέρει τα ονόματα των δρόμων και τα πρόσωπα των ανθρώπων. Όταν αυτό το μέσο εξαφανίζεται, χάνεται μια κοινότητα που μιλάει στον εαυτό της.
Με αυτή την παραδοχή σχεδιάσαμε τη στρατηγική των Περιφερειακών Κόμβων Μέσων Ενημέρωσης. Πρώτη εφαρμογή ήταν το 1ο Thrace Media Hub, τον Μάρτιο του 2026 στο Διδυμότειχο, σε συνδιοργάνωση με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Ακολουθεί η Δυτική Ελλάδα, με στόχο κάθε περιφέρεια να αποκτήσει τον δικό της κόμβο. Παράλληλα, με τις νέες ρυθμίσεις για τη διαφάνεια της κρατικής διαφημιστικής δαπάνης, οι φορείς του δημοσίου τομέα υποχρεούνται για πρώτη φορά να δημοσιοποιούν τις δαπάνες κρατικής διαφήμισης πριν και μετά την υλοποίησή τους.
«Τα περιφερειακά μέσα είναι η ασπίδα της δημοκρατίας και η πυξίδα της ποιοτικής ενημέρωσης στην ελληνική περιφέρεια»
Το σημαντικότερο όμως είναι ο νέος μηχανισμός στήριξης των Μέσων Ενημέρωσης, πενταετούς ορίζοντα, ένα μακροχρόνιο εργαλείο ενδυνάμωσης της βιωσιμότητάς τους. Τα δεδομένα αλλάζουν ραγδαία και απειλείται η βιωσιμότητα του περιφερειακού Τύπου· η Πολιτεία προσφέρει μια σταθερή βάση πάνω στην οποία τα Μέσα θα μπορέσουν να σχεδιάσουν τον ψηφιακό και οργανωτικό τους μετασχηματισμό. Ο μηχανισμός δεν έχει επιδοματικό χαρακτήρα. Στοχεύει στον ουσιαστικό μετασχηματισμό του μιντιακού τοπίου και η ενίσχυση κατευθύνεται αποκλειστικά σε Μέσα που είναι εγγεγραμμένα στα μητρώα της Γενικής Γραμματείας, διαθέτουν διαφανείς όρους λειτουργίας, δημοσιογραφικό προσωπικό και πρωτότυπο περιεχόμενο. Προβλέπει, μεταξύ άλλων, την κάλυψη από την Πολιτεία στον ΕΔΟΕΑΠ του 2% επί του κύκλου εργασιών όλων των επιχειρήσεων ΜΜΕ της χώρας, πλην των καναλιών πανελλαδικής εμβέλειας, μια ρύθμιση που δίνει στα περιφερειακά Μέσα σταθερότητα και δυνατότητα προγραμματισμού. Ένα δεύτερο σκέλος αφορά την ενίσχυση του μετασχηματισμού μέσα από επενδύσεις και στήριξη της απασχόλησης.
Τα περιφερειακά μέσα είναι η ασπίδα της δημοκρατίας, η πυξίδα της ποιοτικής ενημέρωσης στην ελληνική περιφέρεια και περιφερειακοί πυλώνες της κοινωνικής συνοχής. Είναι αυτά που χτίζουν, καθημερινά, την εμπιστοσύνη του πολίτη με την πληροφορία. Όταν αυτή η σχέση σπάει, το κενό δεν μένει ποτέ άδειο: το γεμίζουν τα fake news.
Στο πλαίσιο των συζητήσεων στην Ε.Ε. (όπως στην Κοπεγχάγη), ποιες είναι οι προκλήσεις για τη διαφύλαξη της πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον και το μέλλον του ευρωπαϊκού οπτικοακουστικού περιεχομένου;
Η Ευρώπη βρίσκεται σε ιστορικό σημείο καμπής. Καλείται να αντιμετωπίσει συστηματικές εκστρατείες παραπληροφόρησης από τρίτες χώρες, την κατάχρηση της τεχνητής νοημοσύνης για παραγωγή πειστικού ψευδούς περιεχομένου, τη στρέβλωση που προκαλούν οι αλγόριθμοι των μεγάλων πλατφορμών. Και να το πράξει χωρίς να θυσιάσει αυτό που την κάνει Ευρώπη: την ελευθερία της έκφρασης, την πολυφωνία, το κράτος δικαίου.
Στις συζητήσεις από την Κοπεγχάγη μέχρι το επερχόμενο Democracy Shield, η Ελλάδα καταθέτει σταθερά τρεις θέσεις. Πρώτον, η απάντηση στην παραπληροφόρηση δεν είναι η λογοκρισία· είναι η ενίσχυση της ποιοτικής δημοσιογραφίας και της παιδείας στα Μέσα. Δεύτερον, το ευρωπαϊκό οπτικοακουστικό περιεχόμενο είναι στρατηγικός πόρος, όχι παραπροϊόν: χρειάζεται επενδύσεις και σαφείς υποχρεώσεις προβολής από τις παγκόσμιες πλατφόρμες. Τρίτον, η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις ψηφιακές υπηρεσίες και την ελευθερία των Μέσων είναι το ευρωπαϊκό μας μοντέλο διακυβέρνησης του ψηφιακού χώρου.
Η Ελλάδα δεν είναι παρατηρητής. Είναι συν-διαμορφωτής. Και προετοιμαζόμαστε ήδη ενόψει της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ το 2027, ώστε η ευρωπαϊκή ατζέντα για την ελευθερία της ενημέρωσης να αποκτήσει ξεκάθαρη ελληνική σφραγίδα.
Πρόσφατα αναφερθήκατε σε νέα δεδομένα στην αδειοδότηση των περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών. Ποιες είναι οι κύριες αλλαγές που θα δούμε το επόμενο διάστημα;
Το πλαίσιο αδειοδότησης των περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών έμενε στάσιμο επί χρόνια, με αποτέλεσμα αβεβαιότητα, καθυστερήσεις και δικαστικές διαμάχες. Το νομοσχέδιο που προωθεί η κυβέρνηση, με πρωτοβουλία του Υφυπουργού στον Πρωθυπουργό κ. Παύλου Μαρινάκη, είναι μια θεσμική τομή.
Έχει τρεις βασικούς στόχους. Πρώτον, ισονομία και αξιοκρατία στην αδειοδότηση, μέσω δίκαιης διαδικασίας από το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, με σαφείς και μετρήσιμους κανόνες. Δεύτερον, βιωσιμότητα των περιφερειακών καναλιών μέσω δεκαετών αδειών, αναβάθμισης σε υψηλή ευκρίνεια (HD) και Εθνικής Βάσης Ιδιοκτησίας Μέσων με πλήρη διαφάνεια. Τρίτον, ποιοτικό δημοσιογραφικό περιεχόμενο, με ελάχιστο αριθμό θέσεων εργασίας για δημοσιογράφους ανά περιφερειακή ζώνη.
Η φιλοσοφία μας είναι απλή: δεν επιλέγουμε εμείς ποιοι θα μείνουν στην αγορά. Θέλουμε σαφείς κανόνες, που εφαρμόζονται με ίσους όρους και ανταμείβουν την ποιοτική δημοσιογραφία. Στην ίδια λογική εντάσσεται και η ενίσχυση του ΕΣΡ· ένας ρυθμιστής χωρίς στελέχωση είναι ρυθμιστής μόνο στα χαρτιά.
Με αφορμή τη θέσπιση της Εθνικής Στρατηγικής με τον Ν. 5253/2025, πώς σχεδιάζετε να αξιοποιήσετε τη φινλανδική τεχνογνωσία για την ενίσχυση της κριτικής σκέψης των Ελλήνων πολιτών απέναντι στην πληροφορία;
Με τον Ν. 5253/2025 η χώρα μας απέκτησε για πρώτη φορά θεσμικό πλαίσιο για μια Εθνική Στρατηγική Παιδείας στα Μέσα. Η φινλανδική εμπειρία αποτελεί πολύτιμο σημείο αναφοράς: η Φινλανδία βρίσκεται σταθερά στην κορυφή της Ευρώπης στους δείκτες ανθεκτικότητας στην παραπληροφόρηση, επειδή επένδυσε επί τέσσερις δεκαετίες σε μια παιδεία στα Μέσα που ξεκινά από το νηπιαγωγείο.
Η Εθνική Στρατηγική κατά της Παραπληροφόρησης αξιοποιεί αυτή την τεχνογνωσία σε τρία επίπεδα. Στο σχολείο: το εμβληματικό πιλοτικό πρόγραμμα «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες» εφαρμόζεται ήδη σε 35 σχολεία της χώρας, εξοικειώνοντας τους μαθητές με τις τεχνικές της παραπληροφόρησης και καλλιεργώντας την υπεύθυνη χρήση των ψηφιακών μέσων, με στόχο τη σταδιακή επέκταση σε όλη την επικράτεια. Στους ενήλικες: πιστοποιημένα προγράμματα κατάρτισης με το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και την Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών. Στον έλεγχο γεγονότων: συνεργασίες με τα ευρωπαϊκά δίκτυα δημοσιογραφικής επαλήθευσης.
Πραγματοποιήθηκε ήδη το 1ο Athens Alitheia Forum, στις 10-11 Μαρτίου 2026. Οι συνεργασίες μας με την ακαδημαϊκή κοινότητα — Πάντειο, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, ΔΠΘ, ΑΠΘ, ΕΚΠΑ — αποτελούν στρατηγική επιλογή. Ο πιο αξιόπιστος αντίπαλος της παραπληροφόρησης δεν είναι ένας αλγόριθμος. Είναι ένας πολίτης που σκέφτεται.
Με την ιδιότητά σας ως απόφοιτος της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και την εμπειρία σας στις θεσμικές μεταρρυθμίσεις, πώς συμβάλλει η Γενική Γραμματεία στον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους;
Στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης διδάχθηκα κάτι που κουβαλάω μέχρι σήμερα: το κράτος δεν μετασχηματίζεται με προεδρικά διατάγματα. Μετασχηματίζεται με ανθρώπους, διαδικασίες και κουλτούρα.
Η Γενική Γραμματεία συμβάλλει με συγκεκριμένα έργα: το e-Πασιθέα, το ηλεκτρονικό σύστημα διαφάνειας της κρατικής διαφημιστικής δαπάνης· τα Μητρώα Επιχειρήσεων Ηλεκτρονικών και Έντυπων Μέσων Ενημέρωσης· τη νέα Εθνική Βάση Ιδιοκτησίας Μέσων· και την ψηφιοποίηση του αρχείου της Γραμματείας, που ανοίγει τον δρόμο για την ένταξη της τεχνητής νοημοσύνης σε όλες τις λειτουργίες μας, από την επεξεργασία του ενημερωτικού δελτίου και την υποστήριξη του briefing μέχρι την παρακολούθηση του δημόσιου διαλόγου και την έγκαιρη αναγνώριση φαινομένων παραπληροφόρησης.
Παράλληλα προχωράμε σε αναδιοργάνωση της ίδιας της Γενικής Γραμματείας, ώστε η δομή της να αποτυπώνει πλήρως τις σύγχρονες ανάγκες: ενίσχυση της βιωσιμότητας των Μέσων, διαφάνεια στην κρατική διαφήμιση, εποπτεία της αγοράς, ψηφιακός ειδησεογραφικός γραμματισμός, αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι ο τρόπος να αποκτήσει το κράτος τα εργαλεία που χρειάζεται για να επιτελέσει την αποστολή του.
Πώς σκοπεύει η κυβέρνηση να αντιμετωπίσει το φαινόμενο των «fake news» ενόψει των σύγχρονων τεχνολογικών απειλών, χωρίς να περιορίζεται η ελευθερία του τύπου;
Είναι ίσως η πιο σημαντική ερώτηση της εποχής μας και η πιο επικίνδυνη, αν απαντηθεί λάθος. Κάθε αυταρχική στροφή στην ιστορία ξεκίνησε με την υπόσχεση να προστατευθεί η αλήθεια. Η δική μας απάντηση είναι σαφής: η παραπληροφόρηση αντιμετωπίζεται με περισσότερη, καλύτερη και ελεύθερη ενημέρωση, ποτέ με λιγότερη.
Σύμφωνα με έρευνα Marc που παρουσιάστηκε στο Athens Alitheia Forum τον Μάρτιο του 2026, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ξεπέρασαν για πρώτη φορά την τηλεόραση ως κύρια πηγή ενημέρωσης (37% έναντι 36%), ενώ εννέα στους δέκα πολίτες θεωρούν τα fake news απειλή για τη δημοκρατία.
«Η μάχη για την αλήθεια είναι η μάχη για τη δημοκρατία»
Η στρατηγική μας ακολουθεί τέσσερις άξονες, χωρίς κανείς να αγγίζει την ελευθερία της έκφρασης: ενίσχυση του ελέγχου γεγονότων, με συνεργασίες με τα ευρωπαϊκά δίκτυα δημοσιογραφικής επαλήθευσης και στήριξη της ερευνητικής δημοσιογραφίας· σαφείς υποχρεώσεις των μεγάλων πλατφορμών, με διαφάνεια αλγορίθμων και λογοδοσία· παιδεία στα Μέσα μέσω της Εθνικής Στρατηγικής· και θεσμική ενίσχυση της αξιόπιστης πληροφορίας, με ισχυρή δημόσια ραδιοτηλεόραση και βιώσιμο ιδιωτικό και περιφερειακό τύπο.
Η μάχη για την αλήθεια είναι η μάχη για τη δημοκρατία. Και η δημοκρατία προστατεύεται όταν εμπιστεύεται τους πολίτες της και τους δίνει τα εργαλεία να σκεφτούν μόνοι τους. Αυτό είναι το χρέος μας.