Νέα επιστημονικά δεδομένα αλλάζουν τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την κατανάλωση αλατιού, καθώς μελέτες δείχνουν ότι η «λαχτάρα» για αλμυρές γεύσεις ενεργοποιεί τα ίδια εγκεφαλικά κυκλώματα με τις εξαρτησιογόνες ουσίες.
Σύμφωνα με πρόσφατη επιστημονική ανάλυση, το κοινό μαγειρικό αλάτι (χλωριούχο νάτριο) φαίνεται να πληροί τα περισσότερα από τα κριτήρια που θέτει ο ιατρικός κόσμος για τη διάγνωση του εθισμού. Αν και παραδοσιακά ο όρος «εξάρτηση» αφορούσε μόνο ψυχοδραστικές ουσίες, οι ερευνητές υποστηρίζουν πλέον ότι το αλάτι πρέπει να αντιμετωπίζεται ως «φάρμακο» που προκαλεί ανοχή και συμπτώματα στέρησης.
Τα σημάδια του εθισμού
Η μελέτη εφάρμοσε τα επτά κριτήρια του εγχειριδίου DSM-IV-TR για την εξάρτηση ουσιών στο αλάτι, διαπιστώνοντας ότι οι περισσότερες προϋποθέσεις ικανοποιούνται:
Συμπτώματα στέρησης: Η απότομη διακοπή του προκαλεί ανορεξία και ναυτία.
Ανοχή: Οι άνθρωποι που καταναλώνουν πολύ αλάτι χρειάζονται ολοένα και μεγαλύτερες ποσότητες για να ικανοποιηθούν γευστικά.
Αδυναμία ελέγχου: Παρά τις ιατρικές προειδοποιήσεις για τους κινδύνους υπέρτασης, οι ασθενείς δυσκολεύονται εξαιρετικά να περιορίσουν την πρόσληψή του.
«Πρωτόγονο ένστικτο» ριζωμένο στον εγκέφαλο
Ο επικεφαλής ερευνητής και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης, Δρ. Ντέρεκ Ντέντον, ρίχνει φως στο βιολογικό υπόβαθρο αυτής της έλξης. Μέσα από πειράματα σε τρωκτικά, η ομάδα του απέδειξε ότι η έλλειψη αλατιού ενεργοποιεί γονίδια και πρωτεΐνες στα εγκεφαλικά κύτταρα που σχετίζονται άμεσα με τον εθισμό στη νικοτίνη, την ηρωίνη και την κοκαΐνη.
Εντυπωσιακό είναι το εύρημα ότι ο εγκέφαλος «ηρεμεί» μόλις 10 λεπτά μετά την κατανάλωση αλατιού, πολύ πριν αυτό προλάβει να απορροφηθεί από το έντερο και να φτάσει στην κυκλοφορία του αίματος. Αυτό υποδηλώνει ότι η ικανοποίηση είναι καθαρά νευρολογική και βασίζεται σε ένα «αρχέγονο ένστικτο» επιβίωσης.
Μια παγκόσμια απειλή για την υγεία
Η αναγνώριση του αλατιού ως εθιστικής ουσίας θεωρείται κρίσιμη για τη δημόσια υγεία. Καθώς η υπερβολική κατανάλωση νατρίου αποτελεί τον κύριο ένοχο για την υπέρταση και ευθύνεται για εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο, οι ειδικοί ελπίζουν ότι η νέα αυτή προσέγγιση θα βοηθήσει στον σχεδιασμό αποτελεσματικότερων εκστρατειών περιορισμού του.
«Η ανάγκη για αλάτι βασίζεται σε νευρικά κυκλώματα που κρύβονται πίσω από τον εθισμό σε οπιοειδή», καταλήγει ο Δρ. Ντέντον, εξηγώντας γιατί η μάχη με την αλατιέρα είναι, για πολλούς, μια μάχη ενάντια στη ίδια τη φύση του εγκεφάλου τους.