Εν μέσω αναβρασμών για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, που έχει αφήσει ανεξίτηλο στίγμα για τη διαχείριση των ευρωπαικών κονδυλίων στην χώρα μας, μια νέα έρευνα-κόλαφος αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα του ευρωπαϊκού μοντέλου αγροτικών επιδοτήσεων, αποκαλύπτοντας συνδέσεις δεκάδων εκατομμυρίων με το καθεστώς των ΗΑΕ.
Δισεκατομμύρια από τα ταμεία της ΕΕ φέρεται να καταλήγουν σε βασιλικές οικογένειες του Κόλπου, ενώ, η παρουσία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων είναι ήδη ορατή σε Ελλάδα και Βαλκάνια.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τα ΗΑΕ, αλλά αγγίζει την «καρδιά» του τρόπου διαμοιρασμού των αγροτικών επιδοτήσεων στην ΕΕ, ο οποίος στην Ελλάδα οργανώνεται μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ και έχει δεχθεί επανειλημμένα κριτική για το ποιοι τελικά ωφελούνται από τα κονδύλια της ΚΑΠ.
Η έρευνα του DeSmog, σε συνεργασία με μέσα ενημέρωσης από την Ισπανία και τη Ρουμανία, αποκάλυψε ότι εταιρείες και θυγατρικές που συνδέονται με τη βασιλική οικογένεια Αλ Ναχιάν έλαβαν περισσότερα από 71 εκατ. ευρώ σε ευρωπαϊκές επιδοτήσεις την περίοδο 2019-2024 για αγροτικές εκτάσεις που ελέγχουν σε Ρουμανία, Ισπανία και Ιταλία.
Η οικογένεια Αλ Ναχιάν αποτελεί τη κυρίαρχη δυναστεία των ΗΑΕ και συγκαταλέγεται στις πλουσιότερες οικογένειες παγκοσμίως, με περιουσία που εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 320 δισ. δολάρια, προερχόμενη κυρίως από τα πετρελαϊκά αποθέματα του Άμπου Ντάμπι.
Η αποκάλυψη έσει προκαλέσει αντιδράσεις για τη διαφάνεια και τη στόχευση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), καθώς, μιλάμε για τεράστιο μέρος του συνολικού προϋπολογισμού της ΕΕ, η οποία διαθέτει κάθε χρόνο περίπου 54 δισ. ευρώ για στήριξη αγροτών και αγροτικών περιοχών.
Η έρευνα αναδεικνύει ότι σημαντικό μέρος αυτών των χρημάτων καταλήγει σε μεγάλους επενδυτές και πολυεθνικά σχήματα που ελέγχουν τεράστιες εκτάσεις γης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ρουμανική εταιρεία Agricost, η οποία διαχειρίζεται το μεγαλύτερο ενιαίο αγρόκτημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έκτασης περίπου 57.000 εκταρίων – πέντε φορές μεγαλύτερης από την έκταση του Παρισιού. Μόνο το 2024, η εταιρεία έλαβε 10,5 εκατ. ευρώ σε άμεσες ενισχύσεις της ΚΑΠ.
Οι επιδοτήσεις της ΚΑΠ και οι «μεγάλοι παίκτες»
Η Agricost εξαγοράστηκε το 2018 από τον όμιλο Al Dahra, αγροδιατροφικό κολοσσό των ΗΑΕ που συνδέεται με μέλη της οικογένειας Αλ Ναχιάν και με το κρατικό επενδυτικό ταμείο ADQ.
Στην Ευρώπη, η Al Dahra απέκτησε εκτάσεις στην Ισπανία, όπου καλλιεργούνται κυρίως μηδική και ζωοτροφές που εξάγονται προς τον Κόλπο για τη στήριξη της ραγδαία αναπτυσσόμενης γαλακτοβιομηχανίας των Εμιράτων.
Μέσω επενδύσεων σε γη και αγροτικές επιχειρήσεις σε Ευρώπη, Αφρική και Νότια Αμερική, τα ΗΑΕ ελέγχουν πλέον περίπου 960.000 εκτάρια αγροτικής γης παγκοσμίως.
Η επέκταση των ΗΑΕ στον αγροτικό τομέα της Ευρώπης εντάσσεται στη στρατηγική επισιτιστικής ασφάλειας της χώρας. Λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, της έλλειψης νερού και των εδαφικών περιορισμών, τα Εμιράτα εισάγουν έως και το 90% των τροφίμων τους.
Παράλληλα, το κρατικό επενδυτικό ταμείο ADQ εξαγόρασε το 2022 την εταιρεία φρούτων Unifrutti, της οποίας ιταλικές αγροτικές μονάδες έλαβαν επιδοτήσεις μέσω της ΚΑΠ.
Παρουσία και στην Ελλάδα
Η αγροτική επέκταση των ΗΑΕ δεν περιορίζεται στις χώρες που εξετάστηκαν από την έρευνα. Σύμφωνα με το DeSmog, η Al Dahra και το ADQ έχουν επεκτείνει τις δραστηριότητές τους και στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας και της Βουλγαρίας, μέσω επενδύσεων σε μύλους σιτηρών και αγροδιατροφικές υποδομές.
Το γεγονός αυτό αναδεικνύει ότι το ευρωπαϊκό αγροτικό μοντέλο προσελκύει ολοένα και περισσότερο κρατικά επενδυτικά κεφάλαια εκτός ΕΕ, τα οποία αξιοποιούν τόσο τις αγροτικές γαίες όσο και τα ευρωπαϊκά προγράμματα στήριξης.
Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση της Al Dahra, η εταιρεία των ΗΑΕ απέκτησε το 2024 ποσοστό 10% στη Loulis Mills μέσω της θυγατρικής της στην Ισπανία.
Παράλληλα, στις οικονομικές εκθέσεις της Loulis εμφανίζονται στελέχη της Al Dahra στο διοικητικό σχήμα και αναφέρονται εκτενείς διασυνδέσεις με το διεθνές δίκτυο εταιρειών του ομίλου Al Dahra σε ΗΑΕ, Ρουμανία, Σερβία, Ισπανία και ΗΠΑ.
Η συζήτηση, πλέον φαίνεται να μετακινείται από τις «μαϊμού επιδοτήσεις» και τα ανύπαρκτα βοσκοτόπια στη συγκέντρωση γης, κεφαλαίου και αγροδιατροφικής ισχύος σε διεθνείς επενδυτικούς ομίλους, που λαμβάνουν κανονικά ευρωπαϊκές επιδοτήσεις.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, δεν πρέπει να παραγνωριστεί ότι η διατήρηση καλών σχέσεων με τις χώρες της Μέσης Ανατολής, έχει τεράστια σημασία, για τις διπλωματικές σχέσεις με τα κράτη, σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας και επισφάλειας για τους Έλληνες.
Αντιδράσεις για τη χρηματοδότηση αυταρχικών καθεστώτων
Η αποκάλυψη προκάλεσε αντιδράσεις από οργανώσεις και ευρωβουλευτές, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η σημερινή μορφή της ΚΑΠ ενισχύει δυσανάλογα τους μεγάλους γαιοκτήμονες και πολυεθνικούς ομίλους εις βάρος των μικρών Ευρωπαίων παραγωγών.
Η διευθύντρια του European Environment Bureau, Faustine Bas-Defossez, δήλωσε ότι «η ΚΑΠ δεν βοηθά τους Ευρωπαίους αγρότες αλλά συνεχίζει να πλουτίζει τους μεγαλύτερους γαιοκτήμονες», ενώ ο Αυστριακός ευρωβουλευτής των Πρασίνων Thomas Waitz χαρακτήρισε την υπόθεση «σκάνδαλο που κρυβόταν σε κοινή θέα».
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται πλέον και η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την επόμενη περίοδο της ΚΑΠ (2028-2034), η οποία προβλέπει πλαφόν 100.000 ευρώ ετησίως στις άμεσες επιδοτήσεις ανά αγρότη, με στόχο τον περιορισμό των υπέρογκων ενισχύσεων προς πολύ μεγάλες αγροτικές επιχειρήσεις.
Ωστόσο, επικριτές του συστήματος επισημαίνουν ότι ακόμη και αυτή η αλλαγή ενδέχεται να επηρεάσει μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό των μεγαλύτερων γαιοκτημόνων της Ευρώπης, οι οποίοι εξακολουθούν να απορροφούν σημαντικό μέρος των ευρωπαϊκών αγροτικών κονδυλίων.