Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΗΠΑ – ΙΡΑΝ ΚΑΙ ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Άρθρο του Αντιπροέδρου του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, Νίκου Γρέντζελου
Η συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν αποτελεί αναμφίβολα μια εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία για τη διεθνή οικονομία και τις αγορές. Μετά από μια μακρά περίοδο γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή, η προοπτική αποκλιμάκωσης δημιουργεί προσδοκίες για μεγαλύτερη σταθερότητα στις ενεργειακές αγορές, στις μεταφορές και στο παγκόσμιο εμπόριο. Ωστόσο, όπως συμβαίνει σε κάθε μεγάλη διεθνή συμφωνία, οι επιπτώσεις δεν είναι μονοδιάστατες και απαιτούν προσεκτική αξιολόγηση.
«Η ελληνική ναυτιλία έχει κάθε λόγο να επιθυμεί τη σταθερότητα στην περιοχή»
Η πρώτη και πιο άμεση επίδραση αφορά την ενέργεια. Η Μέση Ανατολή παραμένει η σημαντικότερη περιοχή παραγωγής πετρελαίου παγκοσμίως και κάθε ένταση στην περιοχή επηρεάζει άμεσα τις τιμές των καυσίμων. Η συμφωνία δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ομαλοποίηση της αγοράς, αύξηση της προσφοράς και περιορισμό των πιέσεων στις διεθνείς τιμές πετρελαίου. Για την Ελλάδα, η οποία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας, μια τέτοια εξέλιξη μπορεί να μειώσει το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων και να ανακουφίσει τα νοικοκυριά από τις αυξήσεις που έχουν επιβαρύνει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς τα τελευταία χρόνια.
«Η συμφωνία δεν εξαλείφει όλες τις εστίες αστάθειας»
Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι επιπτώσεις στον τομέα των μεταφορών. Οι αυξήσεις στα καύσιμα επηρεάζουν άμεσα το κόστος διακίνησης προϊόντων, τόσο στην εσωτερική αγορά όσο και στις διεθνείς εμπορευματικές μεταφορές. Η αποκλιμάκωση της έντασης και η αποκατάσταση της ομαλής ναυσιπλοΐας σε κρίσιμες θαλάσσιες οδούς, όπως τα Στενά του Ορμούζ, μπορούν να περιορίσουν τα μεταφορικά κόστη και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων.
Παράλληλα, η ελληνική ναυτιλία, που αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της εθνικής οικονομίας, έχει κάθε λόγο να επιθυμεί τη σταθερότητα στην περιοχή. Η μείωση των γεωπολιτικών κινδύνων συνεπάγεται χαμηλότερα ασφάλιστρα, καλύτερες συνθήκες μεταφοράς και μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στις διεθνείς εμπορικές ροές. Από την άλλη πλευρά, δεν θα πρέπει να αγνοηθεί το γεγονός ότι ορισμένες ναυτιλιακές δραστηριότητες επωφελούνται βραχυπρόθεσμα από τις αυξημένες τιμές ναύλων που προκαλούνται σε περιόδους κρίσεων. Συνεπώς, οι επιπτώσεις δεν θα είναι ίδιες για όλους τους κλάδους.
Θετικές προοπτικές διαμορφώνονται και για τον ελληνικό τουρισμό. Η σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο ενισχύει το αίσθημα ασφάλειας των ταξιδιωτών και ευνοεί τις κρατήσεις από αγορές που παρακολουθούν στενά τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Επιπλέον, η αποκλιμάκωση μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κόστους των αερομεταφορών, γεγονός που λειτουργεί υποστηρικτικά για έναν κλάδο που αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης της χώρας.
«Οι διεθνείς αγορές χρειάζονται χρόνο για να απορροφήσουν τις αλλαγές»
Υπάρχουν, όμως, και παράγοντες που επιβάλλουν συγκρατημένη αισιοδοξία. Η συμφωνία δεν εξαλείφει όλες τις εστίες αστάθειας στην περιοχή, ενώ η ιστορία έχει δείξει ότι οι γεωπολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή είναι ιδιαίτερα εύθραυστες. Οποιαδήποτε ανατροπή ή νέα ένταση θα μπορούσε να επηρεάσει εκ νέου τις αγορές ενέργειας και να αναζωπυρώσει τις πληθωριστικές πιέσεις.
Αξίζει επίσης να τονιστεί ότι ακόμη και στο πιο θετικό σενάριο, τα οφέλη δεν θα γίνουν άμεσα αισθητά. Οι διεθνείς αγορές χρειάζονται χρόνο για να απορροφήσουν τις αλλαγές, να επαναφέρουν τις εμπορικές ισορροπίες και να αποκαταστήσουν πλήρως την εμπιστοσύνη των επενδυτών. Η αποκλιμάκωση στις τιμές των καυσίμων, η εξομάλυνση των ναύλων και η βελτίωση των συνθηκών στις μεταφορές δεν αποτελούν διαδικασίες ημερών ή εβδομάδων. Ακόμη και αν η συμφωνία εφαρμοστεί χωρίς προβλήματα και δεν υπάρξουν νέες εντάσεις, θα απαιτηθούν αρκετοί μήνες μέχρι να αποτυπωθούν πλήρως τα θετικά αποτελέσματα στην πραγματική οικονομία.
Επομένως, η προοπτική σταθερότητας είναι αναμφίβολα θετική. Ωστόσο, η αισιοδοξία πρέπει να συνοδεύεται από ρεαλισμό, καθώς η πλήρης ομαλοποίηση θα απαιτήσει χρόνο, συνέπεια και διατήρηση της γεωπολιτικής ισορροπίας στην ευρύτερη περιοχή.