Σημαντικές φορολογικές και περιουσιακές υποχρεώσεις εξακολουθούν να έχουν οι φορολογικοί κάτοικοι εξωτερικού που διατηρούν δεσμούς με την Ελλάδα, είτε μέσω ακινήτων είτε μέσω εισοδημάτων είτε μέσω κληρονομικών δικαιωμάτων.
Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένους κανόνες για τη φορολογία εισοδήματος, την αγορά ακινήτων, την εισαγωγή συναλλάγματος, τον ΕΝΦΙΑ και τον προσδιορισμό της φορολογικής κατοικίας.
Τι ισχύει για κληρονομιές και εισόδημα
Σε περίπτωση κληρονομιάς, επιβάλλεται φόρος κληρονομιάς για κάθε περιουσιακό στοιχείο που βρίσκεται στην Ελλάδα και περιέρχεται σε αλλοδαπούς λόγω θανάτου, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας του δικαιούχου.
Σε ό,τι αφορά τη φορολογία εισοδήματος, οι φορολογικοί κάτοικοι εξωτερικού που αποκτούν εισοδήματα στην Ελλάδα φορολογούνται στη χώρα φορολογικής κατοικίας τους για το παγκόσμιο εισόδημά τους. Η αποφυγή διπλής φορολόγησης ρυθμίζεται συνήθως μέσω των διμερών συμβάσεων που έχει υπογράψει η Ελλάδα με άλλα κράτη.
Υποχρέωση υποβολής φορολογικής δήλωσης στην Ελλάδα υπάρχει μόνο όταν αποκτώνται εισοδήματα στη χώρα. Αν ο φορολογικός κάτοικος αλλοδαπής δεν έχει ελληνικό εισόδημα, δεν εφαρμόζονται τα τεκμήρια διαβίωσης και απόκτησης περιουσιακών στοιχείων και δεν απαιτείται υποβολή δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.
ΕΝΦΙΑ για ακίνητα στην Ελλάδα
Οι υποχρεώσεις παραμένουν για όσους διαθέτουν ακίνητη περιουσία στην Ελλάδα, καθώς ο ΕΝΦΙΑ επιβάλλεται κανονικά κάθε χρόνο.
Η κατοικία στο εξωτερικό δεν συνεπάγεται απαλλαγή από τον φόρο ακινήτων, εφόσον υπάρχει περιουσία στην ελληνική επικράτεια.
Εισαγωγή συναλλάγματος και επαναπατρισμός
Ειδικές ρυθμίσεις ισχύουν για την εισαγωγή συναλλάγματος. Για τους φορολογικούς κατοίκους εξωτερικού δεν απαιτείται δικαιολόγηση της προέλευσης των χρημάτων που εισάγονται στην Ελλάδα, υπό την προϋπόθεση ότι η μεταφορά γίνεται μέσω του τραπεζικού συστήματος.
Αντίστοιχες διευκολύνσεις προβλέπονται και για όσους επαναπατρίζονται. Δεν απαιτείται δικαιολόγηση προέλευσης συναλλάγματος όταν πρόκειται για πρόσωπα που διέμεναν τουλάχιστον τρία χρόνια στο εξωτερικό και εισάγουν τα κεφάλαια εντός δύο ετών από τη μετοικεσία τους στην Ελλάδα.
Ευνοϊκό καθεστώς ισχύει και για όσους είχαν συνεχή παραμονή πέντε ετών στο εξωτερικό, εφόσον τα ποσά προέρχονται από τραπεζικές καταθέσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο ή σε ελληνικές τράπεζες του εξωτερικού, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Πώς γίνεται η αγορά ακινήτου στην Ελλάδα
Για την αγορά ακινήτου στην Ελλάδα απαιτείται σύνταξη συμβολαίου στη χώρα.
Αν ο αγοραστής δεν μπορεί να παραστεί αυτοπροσώπως, μπορεί να εκπροσωπηθεί μέσω πληρεξουσίου που εκδίδεται από ελληνική προξενική αρχή.
Η μεταφορά των χρημάτων πρέπει να γίνεται μέσω τράπεζας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις τόσο το συμβόλαιο όσο και η εξόφληση μπορούν να ολοκληρωθούν στο εξωτερικό. Τα σχετικά δικαιολογητικά πρέπει να είναι διαθέσιμα στις φορολογικές αρχές, εφόσον ζητηθούν.
Πότε κάποιος θεωρείται φορολογικός κάτοικος Ελλάδας
Κρίσιμο παραμένει το ζήτημα του χαρακτηρισμού ενός φυσικού προσώπου ως φορολογικού κατοίκου Ελλάδας.
Φορολογικός κάτοικος Ελλάδας θεωρείται όποιος διατηρεί στη χώρα τη μόνιμη ή κύρια κατοικία του, τη συνήθη διαμονή του ή το κέντρο των ζωτικών του συμφερόντων, δηλαδή τους προσωπικούς και οικονομικούς δεσμούς του.
Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται και Έλληνες διπλωματικοί, προξενικοί ή δημόσιοι λειτουργοί που υπηρετούν στο εξωτερικό.
Επιπλέον, φορολογικός κάτοικος Ελλάδας θεωρείται κάθε φυσικό πρόσωπο που παραμένει στη χώρα για περισσότερες από 183 ημέρες συνολικά μέσα σε οποιαδήποτε περίοδο δώδεκα μηνών. Η ιδιότητα αυτή ισχύει από την πρώτη ημέρα παρουσίας του στην Ελλάδα.
Εξαίρεση προβλέπεται για πρόσωπα που βρίσκονται στη χώρα αποκλειστικά για τουριστικούς, ιατρικούς ή παρόμοιους ιδιωτικούς λόγους, εφόσον η παραμονή τους δεν υπερβαίνει τις 365 ημέρες, ακόμη και αν υπάρχουν σύντομα διαστήματα παραμονής στο εξωτερικό.