Η κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή για την ελληνική οικονομία, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα. Ο οργανισμός επισημαίνει ότι η αυξανόμενη αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας, σε συνδυασμό με τις δημοσιονομικές πιέσεις και τις διαρθρωτικές αδυναμίες της Ευρώπης, δημιουργούν ένα περιβάλλον αυξημένων κινδύνων για την οικονομική ανάπτυξη.
Παρά την ανθεκτικότητα που επέδειξε η ευρωζώνη κατά τη διάρκεια του 2025, ο ESM προειδοποιεί ότι οι κίνδυνοι παραμένουν ισχυροί και ενδέχεται να ενταθούν το επόμενο διάστημα, απαιτώντας προληπτικές παρεμβάσεις από τις κυβερνήσεις και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Ανησυχία για ενέργεια και πληθωρισμό
Σύμφωνα με την έκθεση, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχουν ήδη προκαλέσει αναταράξεις στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ο ESM τονίζει ότι ενδεχόμενες διαταραχές στις ενεργειακές ροές ή νέα άνοδος των τιμών ενέργειας θα μπορούσαν να επιβραδύνουν την ανάπτυξη και να ενισχύσουν τον πληθωρισμό στην ευρωζώνη.
Η εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενη ενέργεια εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική αδυναμία, καθώς περίπου το 60% των ενεργειακών αναγκών της καλύπτεται από εισαγωγές. Αυτό καθιστά τις ευρωπαϊκές οικονομίες ιδιαίτερα ευάλωτες σε εξωτερικές κρίσεις και γεωπολιτικές αναταράξεις.
Οι προκλήσεις για την ευρωπαϊκή οικονομία
Ο ESM υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη καλείται να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τη χαμηλή παραγωγικότητα, τη γήρανση του πληθυσμού, την κλιματική αλλαγή, την ψηφιακή μετάβαση και την ανάγκη αύξησης των αμυντικών δαπανών.
Η έκθεση εκτιμά ότι οι επενδυτικές ανάγκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να ξεπεράσουν το 1 τρισ. ευρώ ετησίως τα επόμενα χρόνια. Για τον λόγο αυτό, ο οργανισμός ζητά την επιτάχυνση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, καθώς και την ανάπτυξη ψηφιακών χρηματοδοτικών εργαλείων και του ψηφιακού ευρώ.
Παράλληλα, επισημαίνεται η ανάγκη στενής παρακολούθησης των κινδύνων που συνδέονται με τις υψηλές αποτιμήσεις σε τεχνολογικούς κλάδους, ιδιαίτερα γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και με τις αδυναμίες του μη τραπεζικού χρηματοπιστωτικού τομέα.
Θετική εικόνα για την Ελλάδα με προειδοποιήσεις
Για την Ελλάδα, ο ESM διατηρεί θετική αξιολόγηση, επισημαίνοντας ότι η οικονομία κατέγραψε το 2025 υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Παράλληλα, το δημόσιο χρέος συνέχισε να αποκλιμακώνεται, η ανεργία υποχώρησε στα χαμηλότερα επίπεδα από την περίοδο της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης και τα ελληνικά ομόλογα ενίσχυσαν περαιτέρω τη θέση τους στις αγορές.
Ωστόσο, η έκθεση αναφέρει ότι ο πληθωρισμός παραμένει κοντά στο 3%, ενώ το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση παρά τη βελτίωση που έχει καταγραφεί.
Ο οργανισμός τονίζει ότι η αύξηση της παραγωγικότητας, η ενίσχυση της καινοτομίας και η προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι καθοριστικοί παράγοντες για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της χώρας.
Ο τουρισμός και η ενέργεια τα αδύναμα σημεία
Ο ESM χαρακτηρίζει τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή ως τον σημαντικότερο εξωτερικό κίνδυνο για την Ελλάδα. Η εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενη ενέργεια, αλλά και η μεγάλη συμβολή του τουρισμού στην οικονομία, αυξάνουν την ευαισθησία της σε μια πιθανή παρατεταμένη κρίση στην περιοχή.
Όπως επισημαίνεται, μια νέα ενεργειακή κρίση ή σημαντικές διαταραχές στις διεθνείς μετακινήσεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την οικονομική δραστηριότητα και να ενισχύσουν τις πληθωριστικές πιέσεις.
Παρά τις προκλήσεις, ο ESM εκτιμά ότι η Ελλάδα διατηρεί πλήρη δυνατότητα εξυπηρέτησης των υποχρεώσεών της προς τον ίδιο και προς το EFSF κατά το 2026, ενώ οι πρόωρες αποπληρωμές δανείων ενισχύουν περαιτέρω τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους και την εμπιστοσύνη των επενδυτών.