Μείωση κατά 26% των παράνομων διελεύσεων στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2025, σε σύγκριση με το 2024, καταγράφει η ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την κατάσταση του χώρου Σένγκεν την περίοδο 2025-2026, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα τη Δευτέρα 18 Μαΐου.
Σύμφωνα με την έκθεση, η προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ έχει βελτιωθεί, ενώ πρόοδος καταγράφεται και στις επιστροφές ατόμων που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ποσοστό επιστροφών έφτασε το 28% το 2025, επίδοση που αποτελεί την υψηλότερη της τελευταίας δεκαετίας.
Αύξηση επιστροφών και ενισχυμένος ρόλος της Frontex
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι τα συστήματα επιστροφών έγιναν πιο αποτελεσματικά σε 17 χώρες του χώρου Σένγκεν, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Οι πραγματικές επιστροφές αυξήθηκαν κατά 19% σε σχέση με το 2024.
Καθοριστική ήταν και η συμβολή της Frontex, η οποία στήριξε τη διαδικασία με τη διεκπεραίωση 63.500 επιστροφών. Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί στο 42% του συνόλου των επιστροφών που πραγματοποιήθηκαν.
Το 2025, η Frontex υποστήριξε τα κράτη μέλη με 18.453 αποστολές προσωπικού, παρέχοντας επιχειρησιακή, τεχνική και υλικοτεχνική βοήθεια σε 35 επιχειρήσεις. Η στήριξη επικεντρώθηκε κυρίως στην Ελλάδα, την Ισπανία και την Ιταλία.
Πάνω από 66 εκατ. καταγραφές στο σύστημα εισόδου/εξόδου
Ως βασικό ορόσημο για την προστασία των εξωτερικών συνόρων χαρακτηρίζεται η πλήρης δρομολόγηση του συστήματος εισόδου/εξόδου τον Απρίλιο του 2026, με στόχο έναν πιο ισχυρό και ψηφιοποιημένο χώρο Σένγκεν.
Κατά τους πρώτους έξι μήνες λειτουργίας του, τα κράτη μέλη κατέγραψαν περισσότερες από 66 εκατομμύρια εισόδους και εξόδους. Παράλληλα, απορρίφθηκε η είσοδος σε 32.000 άτομα που δεν είχαν δικαίωμα εισόδου στην ΕΕ. Από αυτούς, περίπου 800 κρίθηκαν ως απειλή για την εσωτερική ασφάλεια.
Η έκθεση αναφέρεται και στην επικείμενη έναρξη του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφοριών και Άδειας Ταξιδιού, το οποίο αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τους ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα, επιτρέποντας την έγκαιρη αναγνώριση πιθανών κινδύνων ασφαλείας.
Αυξημένο προσωπικό και στην Ελλάδα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι για την αποτελεσματική εφαρμογή των νέων ψηφιακών συστημάτων απαιτούνται σύγχρονες υποδομές, αλλά και επαρκώς εκπαιδευμένοι συνοριοφύλακες.
Σύμφωνα με την έκθεση, δέκα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, έχουν αυξήσει το προσωπικό τους. Ωστόσο, εξακολουθούν να καταγράφονται ελλείψεις σε ορισμένες χώρες, γεγονός που παραμένει πρόκληση για την πλήρη εφαρμογή των νέων εργαλείων ελέγχου.
Οι προτεραιότητες για το 2026-2027
Η έκθεση καταλήγει ότι ο χώρος Σένγκεν παραμένει ανθεκτικός, χάρη στις κοινές προσπάθειες τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Όπως επισημαίνεται, έχουν υπάρξει συγκεκριμένα αποτελέσματα στη μείωση των παράνομων διελεύσεων, στον περιορισμό των δευτερογενών μετακινήσεων, στην ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας και στην αύξηση των αποτελεσματικών επιστροφών.
Παράλληλα, η Επιτροπή τονίζει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν κενά που πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα, ιδιαίτερα λόγω του ασταθούς γεωπολιτικού περιβάλλοντος και των αυξανόμενων προκλήσεων ασφαλείας.
Οι βασικές προτεραιότητες του πέμπτου κύκλου Σένγκεν για την περίοδο 2026-2027 θα επικεντρωθούν στην ενίσχυση της εξωτερικής διάστασης του Σένγκεν και της πολιτικής θεωρήσεων, στην περαιτέρω ψηφιοποίηση των ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα μέσω του συστήματος εισόδου/εξόδου και του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφοριών και Άδειας Ταξιδιού, στη βελτίωση του συστήματος επιστροφών και στην ενίσχυση της συνεργασίας για την εσωτερική ασφάλεια.
Στις προτεραιότητες περιλαμβάνεται επίσης η σταδιακή άρση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα, η ενδυνάμωση της διακυβέρνησης Σένγκεν και η ολοκλήρωση της ένταξης της Κύπρου στον χώρο Σένγκεν.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο Σένγκεν να εγκρίνει τις προτεραιότητες για την περίοδο 2026-2027 στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων τον Ιούνιο.