Νέο πλαίσιο ρύθμισης ασφαλιστικών οφειλών σε έως 72 δόσεις ετοιμάζεται να ενεργοποιήσει η κυβέρνηση από τον Ιούνιο, με στόχο να διευκολύνει περισσότερους από 1,8 εκατομμύρια οφειλέτες του e-ΕΦΚΑ.
Η ρύθμιση θα αφορά χρέη που δημιουργήθηκαν έως το τέλος του 2023 και έρχεται σε μια περίοδο έντονης οικονομικής πίεσης για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες.
Γιατί έρχεται η νέα ρύθμιση
Η διεύρυνση των δόσεων από τις 24 στις 72 αποτελεί ουσιαστικά παραδοχή ότι το υφιστάμενο σύστημα των πάγιων ρυθμίσεων δεν μπόρεσε να ανταποκριθεί στις πραγματικές δυνατότητες χιλιάδων οφειλετών.
Οι υψηλές μηνιαίες καταβολές, σε συνδυασμό με τις τρέχουσες ασφαλιστικές εισφορές, τις φορολογικές υποχρεώσεις, το ενεργειακό κόστος και τις ανατιμήσεις στην αγορά, οδήγησαν πολλούς επαγγελματίες στην απώλεια των ρυθμίσεών τους λίγο μετά την ένταξη.
Με τη νέα ρύθμιση, το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να μειώσει τη μηνιαία επιβάρυνση και να αυξήσει τις πιθανότητες βιώσιμης αποπληρωμής των χρεών.
Χρέη 51,31 δισ. ευρώ στα ασφαλιστικά ταμεία
Τα στοιχεία του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος. Στο τέλος του 2025, τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς τα ασφαλιστικά ταμεία ανήλθαν στα 51,31 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά περίπου 2 δισ. ευρώ σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα.
Από το συνολικό ποσό, περίπου 10,5 δισ. ευρώ χαρακτηρίζονται χαμηλής ή μηδενικής εισπραξιμότητας, γεγονός που ενισχύει την ανάγκη για πιο ρεαλιστικούς τρόπους αποπληρωμής.
Η πλειονότητα των οφειλετών αφορά μικρές και μεσαίες οφειλές. Περίπου 1,44 εκατομμύρια ασφαλισμένοι χρωστούν έως 15.000 ευρώ, ενώ σχεδόν 9 στους 10 έχουν συνολικά χρέη έως 30.000 ευρώ.
Χωρίς διαγραφή προσαυξήσεων
Παρότι η αύξηση των δόσεων θεωρείται σημαντική παρέμβαση, η νέα ρύθμιση συνοδεύεται από αυστηρούς όρους που προκαλούν αντιδράσεις στην αγορά.
Το επιτόκιο εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί περίπου στο 5,84%, επίπεδο που χαρακτηρίζεται υψηλό για επιχειρήσεις και επαγγελματίες που ήδη αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα ρευστότητας.
Παράλληλα, δεν προβλέπεται διαγραφή προσαυξήσεων ή πρόσθετων τελών. Αυτό θεωρείται από επαγγελματικούς φορείς το βασικό μειονέκτημα της ρύθμισης, καθώς σημαντικό μέρος των συνολικών οφειλών έχει προκύψει από συσσωρευμένους τόκους και προσαυξήσεις.
Πώς επηρεάζονται όσοι θέλουν να βγουν στη σύνταξη
Ιδιαίτερη σημασία έχει η σύνδεση της νέας ρύθμισης με τη δυνατότητα συνταξιοδότησης ασφαλισμένων που έχουν χρέη προς τον ΕΦΚΑ.
Σήμερα, ασφαλισμένοι με οφειλές άνω των 30.000 ευρώ προς πρώην ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ ή άνω των 10.000 ευρώ προς πρώην ΟΓΑ δεν μπορούν να λάβουν σύνταξη, εκτός εάν καταβάλουν το υπερβάλλον ποσό μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Με τη νέα ρύθμιση, οι παλαιές οφειλές θα μπορούν να ενταχθούν στις 72 δόσεις, δίνοντας σε αρκετούς ασφαλισμένους τη δυνατότητα να μειώσουν το συνολικό χρέος κάτω από τα ισχύοντα όρια και να ανοίξουν τον δρόμο προς τη συνταξιοδότηση.
Ωστόσο, βασική προϋπόθεση παραμένει η τακτοποίηση όλων των νεότερων χρεών που δημιουργήθηκαν από το 2024 και μετά.
Τα αιτήματα της αγοράς
Οι επαγγελματικοί φορείς ζητούν βελτιώσεις πριν από την τελική εφαρμογή της ρύθμισης. Στα βασικά αιτήματα περιλαμβάνονται η μείωση του επιτοκίου, η αύξηση του αριθμού των δόσεων και η επαναφορά διαγραφής προσαυξήσεων.
Όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, χωρίς ουσιαστικά κίνητρα ελάφρυνσης, υπάρχει κίνδυνος η νέα ρύθμιση να μην αποδειχθεί αρκετή για να κρατήσει τους οφειλέτες συνεπείς και να οδηγηθεί σταδιακά στην ίδια αποτυχία με τις πάγιες ρυθμίσεις των 24 δόσεων.