Νέο τοπίο για χρέη σε εφορία & ταμεία: Τα μυστικά των 72 δόσεων

Νέο τοπίο επιχειρεί να διαμορφώσει η κυβέρνηση με τις ρυθμίσεις των 72 δόσεων, προκειμένου χιλιάδες οφειλέτες να ρυθμίσουν τα χρέη τους στην εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία.

Αντώνης Κατωπόδης

Το πρόβλημα έχει λάβει εκρηκτικές διαστάσεις και στόχος είναι να δοθεί μια δεύτερη ευκαιρία σε όσους πνίγονται από τα χρέη και επιθυμούν να κάνουν μια νέα αρχή μακριά από τα λάθη του παρελθόντος.

Μόνο τυχαίο δεν είναι το γεγονός ότι τα «φέσια» ανέρχονται στο ποσό των 128,5 δισ. ευρώ, γεγονός που διαμορφώνει συνθήκες ασφυξίας σε όσους θέλουν, αλλά δεν μπορούν να αποπληρώσουν τα χρέη τους.

Ουδείς ασφαλώς πιστεύει ότι το δημόσιο μπορεί να βάλει στα ταμεία του το σύνολο αυτών των οφειλών, καθώς η μεγάλη τους πλειονότητα έχει χαρακτηριστεί ως «ανεπίδεκτα είσπραξης».

Κοινό μυστικό είναι άλλωστε, ότι ακόμη και εάν εντοπιστούν κάποιοι από όσους χρωστούν, δεν διαθέτουν εμφανή περιουσιακά στοιχεία με τα οποία η εφορία θα μπορούσε να τους πιέσει μέσω κατασχέσεων.

Με βάση αυτό ως δεδομένο, η ρύθμιση των 72 δόσεων  αφορά οφειλές οι οποίες:

– έχουν βεβαιωθεί έως και την 31η Δεκεμβρίου του 2023 και

-δεν ήταν σε καμία άλλη ρύθμιση μέχρι την 21η Απριλίου 2026.

Οι αριθμοί

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, έως την συγκεκριμένη ημερομηνία, το συνολικό ύψος των χρεών προς την εφορία ήταν 106,3 δισ. ευρώ εκ των οποίων έχουν χαρακτηριστεί ως ανεπίδεκτα είσπραξης τα 26,32

Κατά συνέπεια, το «πραγματικό ληξιπρόθεσμο» μειώνεται σε 79,98 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑΑΔΕ.

Από τα συνολικά χρέη προς το Δημόσιο, ποσό ύψους 86,54 δισ. ευρώ, το οφείλουν 10.379 ΑΦΜ (8,34 εκατ. ευρώ έκαστος) που θεωρείται απίθανο να αποδεχτούν τη ρύθμιση. Επίσης, το ύψος των ληξιπρόθεσμων χρεών προς τον ΕΦΚΑ τον Δεκέμβριο του 2023 ήταν 48,52 δισ. ευρώ.

Η συντριπτική τους πλειονότητα, δηλαδή ποσό ύψους 35 δισ. ευρώ δημιουργήθηκε από οφειλέτες που έχουν χρέη προς τα ασφαλιστικά ταμεία από το 2010 ή και παλαιότερα.

Οι προσδοκίες για ευρεία αποδοχή της ρύθμισης περιορίζονται από τον αποκλεισμό των νεότερων οφειλών, που γεννήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά.

Όσοι επιθυμούν να ρυθμίσουν αυτά τα χρέη θα πρέπει υποχρεωτικά να ενταχθούν στην πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων, αλλιώς κινδυνεύουν να βρεθούν σε πλήρες αδιέξοδο.

Χρέη ΕΦΚΑ

Στο επίκεντρο της νέας ρύθμισης βρίσκονται οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ, καθώς αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν χιλιάδες επαγγελματίες.

Το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ), μέσω σχετικής εγκυκλίου προς τις αρμόδιες υπηρεσίες, αποσαφηνίζει ότι στο νέο πλαίσιο μπορούν να υπαχθούν αποκλειστικά οι ασφαλιστικές οφειλές που έχουν βεβαιωθεί έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2023.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αφορά το σύνολο των ασφαλιστικών ταμείων που έχουν ενταχθεί στον e-ΕΦΚΑ, καθώς και τις απαιτήσεις των λοιπών φορέων κοινωνικής ασφάλισης που εισπράττονται από το ΚΕΑΟ.

Προϋπόθεση αποτελεί οι οφειλές να μην ήταν ενταγμένες σε ενεργή ρύθμιση στις 21 Απριλίου 2026 και να παραμένουν αρρύθμιστες μέχρι την ημερομηνία υποβολής της νέας αίτησης.

Επίσης, δίνεται η δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους να εντάξουν στη ρύθμιση και οφειλές που βρίσκονται σε καθεστώς αναστολής πληρωμής, εφόσον το επιλέξουν οι ίδιοι κατά την υποβολή της αίτησης.

Με τον τρόπο αυτό, διευρύνεται το πεδίο εφαρμογής της ρύθμισης και αυξάνονται οι πιθανότητες να αντιμετωπιστούν συνολικά οι εκκρεμότητες κάθε ασφαλισμένου.

Η κυβέρνηση προσδοκά ότι η δυνατότητα αποπληρωμής σε έως 72 μηνιαίες δόσεις θα λειτουργήσει ως σημαντικό κίνητρο για όσους επιθυμούν να επανέλθουν σε καθεστώς συνέπειας.

Ωστόσο, σημαντικός αριθμός οφειλετών έχει και νεότερα χρέη, κάτι που σημαίνει πρέπει να τακτοποιήσει και αυτές τις υποχρεώσεις, ώστε να διατηρήσει ενεργή τη νέα ρύθμιση χωρίς να κινδυνεύσει με απώλειά της.

Οι κωδικοί

Για την εφαρμογή της νέας διαδικασίας το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών έχει δημιουργήσει δύο διακριτούς κωδικούς.

Η απόφαση αυτή έχει ως στόχο, να γίνεται με σαφήνεια ο διαχωρισμός των οφειλών που μπορούν να ενταχθούν στη ρύθμιση των 72 δόσεων από εκείνες που εξυπηρετούνται μέσω της πάγιας ρύθμισης.

Με τον τρόπο αυτό, το πληροφοριακό σύστημα έχει τη δυνατότητα να αναγνωρίζει αυτόματα το είδος της οφειλής και να εφαρμόζει το αντίστοιχο καθεστώς αποπληρωμής.

Στο πλαίσιο αυτό, ο κωδικός 795 αφορά αποκλειστικά τις ασφαλιστικές οφειλές που προέρχονται από χρονικές περιόδους έως και την 31η Δεκεμβρίου 2023.

Οι συγκεκριμένες οφειλές μπορούν, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να αποπληρωθούν σε έως 72 μηνιαίες δόσεις, προσφέροντας σημαντική διευκόλυνση στους οφειλέτες.

Ο κωδικός 790 χρησιμοποιείται για όλες τις οφειλές που δημιουργήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά.

Τα συγκεκριμένα χρέη δεν καλύπτονται από τη νέα ευνοϊκή ρύθμιση και μπορούν να τακτοποιηθούν μόνο μέσω της πάγιας ρύθμισης, η οποία προβλέπει έως 24 μηνιαίες δόσεις. Έτσι, αρκετοί οφειλέτες ενδέχεται να διατηρούν ταυτόχρονα δύο ενεργές ρυθμίσεις, μία για τα παλαιότερα και μία για τα νεότερα χρέη τους.

Το πληροφοριακό σύστημα του ΚΕΑΟ πραγματοποιεί αυτόματα όλους τους απαραίτητους ελέγχους. Εάν διαπιστωθεί ότι ο ενδιαφερόμενος δεν πληροί τις προϋποθέσεις υπαγωγής, κατά την επιλογή της ρύθμισης των 72 δόσεων εμφανίζεται σχετικό ενημερωτικό μήνυμα.

Συνήθως αυτό αφορά περιπτώσεις στις οποίες υπήρχε ενεργή ρύθμιση στις 21 Απριλίου 2026 ή οι οφειλές είχαν ήδη ενταχθεί σε άλλο καθεστώς αποπληρωμής. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγονται λάθη κατά την υποβολή της αίτησης και οι ασφαλισμένοι γνωρίζουν άμεσα αν μπορούν να αξιοποιήσουν τη νέα δυνατότητα ή αν θα πρέπει να επιλέξουν διαφορετική διαδικασία.

Αίτηση υπαγωγής

Η διαδικασία ένταξης στη ρύθμιση πραγματοποιείται αποκλειστικά με ηλεκτρονική αίτηση, η οποία υποβάλλεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 μέσω των υπηρεσιών του ΚΕΑΟ.

Η δυνατότητα αυτή αφορά οφειλές του e-ΕΦΚΑ που έχουν διαβιβαστεί στο ΚΕΑΟ, καθώς και απαιτήσεις λοιπών φορέων κοινωνικής ασφάλισης των οποίων η είσπραξη πραγματοποιείται από το ίδιο όργανο.

Μετά την υποβολή της αίτησης, το πληροφορικό σύστημα ελέγχει αν πληρούνται οι προϋποθέσεις και ενημερώνει τον οφειλέτη για:

• το ύψος της οφειλής,
• τον αριθμό των δόσεων και
• το ποσό που θα καταβάλλεται κάθε μήνα.

Όροι ρύθμισης

Η νέα ρύθμιση δίνει τη δυνατότητα εξόφλησης των επιλέξιμων οφειλών σε έως εβδομήντα δύο μηνιαίες δόσεις, με βασική προϋπόθεση ότι κάθε μηνιαία καταβολή δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 30 ευρώ.

Ο ακριβής αριθμός των δόσεων διαμορφώνεται ανάλογα με το ύψος του χρέους και την επιλογή του οφειλέτη, προσφέροντας μεγαλύτερη ευελιξία σε σχέση με τις συνήθεις πάγιες ρυθμίσεις.

Με την ένταξη στο πρόγραμμα, το συνολικό ποσό της οφειλής κεφαλαιοποιείται και από την ημερομηνία υπαγωγής επιβαρύνεται με ετήσιο επιτόκιο 5,8%, το οποίο αντικαθιστά τους τόκους εκπρόθεσμης καταβολής, τα πρόσθετα τέλη και τις προσαυξήσεις που θα συνέχιζαν να υπολογίζονται εάν η οφειλή παρέμενε αρρύθμιστη.

Σημαντικό πλεονέκτημα αποτελεί η δυνατότητα πρόωρης εξόφλησης του υπολοίπου χωρίς επιβάρυνση για το χρονικό διάστημα που δεν θα χρησιμοποιηθεί.

Αν, για παράδειγμα, ένας οφειλέτης επιλέξει εξόφληση σε 72 δόσεις αλλά αποπληρώσει ολόκληρο το ποσό μετά από τρία χρόνια, θα επιβαρυνθεί μόνο με τους τόκους που αντιστοιχούν στις δόσεις που έχουν ήδη παρέλθει.

Με αυτόν τον τρόπο περιορίζεται το συνολικό κόστος της ρύθμισης και δίνεται κίνητρο για ταχύτερη αποπληρωμή, εφόσον οι οικονομικές δυνατότητες του οφειλέτη το επιτρέψουν.

Η υπαγωγή

Η ένταξη του οφειλέτη στη ρύθμιση ολοκληρώνεται μόνο μετά την εμπρόθεσμη καταβολή της πρώτης μηνιαίας δόσης. Η πληρωμή αυτή πρέπει να πραγματοποιηθεί έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα του μήνα μέσα στον οποίο υποβλήθηκε η αίτηση.

Σε διαφορετική περίπτωση, η διαδικασία δεν ολοκληρώνεται και ο ενδιαφερόμενος χάνει τη δυνατότητα υπαγωγής με τους συγκεκριμένους όρους.

Μόλις ενεργοποιηθεί η ρύθμιση, όλες οι επόμενες δόσεις καταβάλλονται μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα κάθε επόμενου μήνα, χωρίς να απαιτείται ξεχωριστή ειδοποίηση από τις υπηρεσίες του ΚΕΑΟ.

Εάν μέχρι τη λήξη της προθεσμίας καταβολής της πρώτης δόσης εισπραχθούν ποσά από μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης, αυτά μπορούν να συνυπολογιστούν για την κάλυψη της πρώτης δόσης της ρύθμισης, υπό την προϋπόθεση ότι δεν έχουν πιστωθεί για διαφορετικό σκοπό.

Με τον τρόπο αυτό διευκολύνεται η ενεργοποίηση της ρύθμισης και αποφεύγονται πρόσθετες οικονομικές επιβαρύνσεις για τον οφειλέτη.

Παραδείγματα

Ενδεικτικά, τα ποσά που θα καλούνται να καταβάλλουν κάθε μήνα οι οφειλέτες, εφόσον εντάξουν τις παλαιές οφειλές τους στη ρύθμιση των 72 δόσεων και τις νέες στη ρύθμιση των 24 δόσεων, διαμορφώνονται ως εξής:

Παράδειγμα 1: Για οφειλέτη με παλαιό χρέος ύψους 33.000 ευρώ και νέα οφειλή 7.200 ευρώ, η μηνιαία καταβολή ανέρχεται σε:

-539 ευρώ για τη ρύθμιση των 72 δόσεων.

-317 ευρώ για τη ρύθμιση των 24 δόσεων.

Συνολική μηνιαία δόση: 856 ευρώ.

Παράδειγμα 2: Οφειλέτης με παλαιό χρέος 25.000 ευρώ και νέα οφειλή 5.400 ευρώ θα καταβάλλει:

-408 ευρώ στο πλαίσιο της ρύθμισης των 72 δόσεων.

-238 ευρώ για τη ρύθμιση των 24 δόσεων.

Συνολική μηνιαία επιβάρυνση: 646 ευρώ.

Τα κέρδη

Η υπαγωγή στη ρύθμιση συνοδεύεται από μια σειρά σημαντικών πλεονεκτημάτων, αρκεί ο οφειλέτης να τηρεί με συνέπεια όλες τις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτή.

Ένα από τα βασικότερα οφέλη είναι η δυνατότητα έκδοσης αποδεικτικού ασφαλιστικής ενημερότητας, στοιχείο απαραίτητο για πολλές επαγγελματικές και επιχειρηματικές συναλλαγές.

Επίσης, αναστέλλεται κάθε ποινική δίωξη που έχει ασκηθεί για το αδίκημα της μη καταβολής ασφαλιστικών εισφορών, όσο διάστημα η ρύθμιση παραμένει σε ισχύ.

Σε περίπτωση που ο οφειλέτης εξοφλήσει πλήρως τις υποχρεώσεις του, το αξιόποινο εξαλείφεται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις.

Εφόσον έχει ήδη επιβληθεί ποινή, η εκτέλεσή της αναστέλλεται, ενώ αν έχει ξεκινήσει η εφαρμογή της, αυτή διακόπτεται.

Στα κέρδη είναι ότι:

-«παγώνει» η συνέχιση των διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης σε κινητή και ακίνητη περιουσία, προσφέροντας ουσιαστική προστασία στον οφειλέτη όσο παραμένει συνεπής στις δόσεις του,

-αναστέλλεται και η παραγραφή των οφειλών που έχουν υπαχθεί στη ρύθμιση, διατηρώντας σε ισχύ όλα τα δικαιώματα του Δημοσίου μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας.

Η συνδυαστική εφαρμογή των ευεργετημάτων αυτών δημιουργεί ένα πιο ασφαλές περιβάλλον για όσους επιδιώκουν να εξοφλήσουν σταδιακά τις υποχρεώσεις τους και να αποκαταστήσουν την οικονομική τους εικόνα.

Η διατήρηση της ρύθμισης προϋποθέτει την αυστηρή τήρηση των όρων που προβλέπει η νομοθεσία.

Σε διαφορετική περίπτωση, ο οφειλέτης χάνει τα ευεργετήματα και καθίσταται άμεσα απαιτητό το σύνολο του ανεξόφλητου υπολοίπου της οφειλής, μαζί με τις προβλεπόμενες επιβαρύνσεις.

Απώλεια

Η απώλεια της ρύθμισης επέρχεται όταν δεν καταβληθούν δύο συνεχόμενες μηνιαίες δόσεις ή όταν οι δύο τελευταίες δόσεις εξοφληθούν με καθυστέρηση μεγαλύτερη των δύο μηνών.

Βασική προϋπόθεση αποτελεί η εμπρόθεσμη τακτοποίηση και όλων των νέων ασφαλιστικών οφειλών που δημιουργούνται κατά τη διάρκεια της ρύθμισης. Εάν δεν εξοφληθούν ή δεν ενταχθούν εγκαίρως σε νόμιμο καθεστώς ρύθμισης, η ευνοϊκή διευκόλυνση παύει να ισχύει.

Ακόμη όμως και όταν η ρύθμιση τηρείται κανονικά, οι ασφαλιστικοί φορείς διατηρούν συγκεκριμένα δικαιώματα για τη διασφάλιση των απαιτήσεών τους.

Ειδικότερα, μπορούν να εγγράφουν υποθήκες σε περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη ή των συνυπόχρεων προσώπων, όταν οι οφειλές δεν καλύπτονται από επαρκείς εξασφαλίσεις.

Επιπλέον, έχουν τη δυνατότητα:

– να αρνηθούν τη χορήγηση ασφαλιστικής ενημερότητας για μεταβίβαση ακινήτου, εφόσον το χρέος παραμένει μη διασφαλισμένο και

-να προχωρούν σε συμψηφισμό απαιτήσεων του οφειλέτη έναντι του Δημοσίου μέχρι του ύψους της οφειλής.

Με βάση αυτό ως δεδομένο, η συνέπεια στις πληρωμές αποτελεί τη βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση όλων των πλεονεκτημάτων της ρύθμισης.