Μάχιμοι με χορηγίες
Αικατερίνη Στάμου
Σε αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα τέθηκαν τις τελευταίες ημέρες το Πυροσβεστικό Σώμα, οι υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας και οι κατά τόπους Δήμοι, καθώς ο κίνδυνος πυρκαγιάς έφτασε στο «κόκκινο». Ο Σταμάτης Γερμανός, Γενικός Γραμματέας του Συλλόγου Εθελοντών Πολιτικής Προστασίας Αγίου Στεφάνου, μιλά στον «ΧΤΥΠΟ» για τον ρόλο των εθελοντών και το υψηλό κόστος λειτουργίας ενός οργανωμένου κλιμακίου.
Τις δύσκολες ημέρες του καύσωνα, πέρα από την υπομονή των πολιτών, δοκιμάζεται και η αποτελεσματικότητα του συστήματος Πολιτικής Προστασίας. Ο νέος νόμος «Ενεργή Μάχη» επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο των εθελοντικών οργανώσεων, ρυθμίζοντας ζητήματα όπως η κινητοποίηση, η ασφαλιστική κάλυψη και η οικονομική τους ενίσχυση.
Το τηλέφωνο χτυπά μόλις μία φορά και αμέσως κάποιος απαντά. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα έχουμε συνδεθεί με τον Γενικό Γραμματέα του Συλλόγου Εθελοντών Πολιτικής Προστασίας Αγίου Στεφάνου, Σταμάτη Γερμανό. Η αίσθηση της ετοιμότητας είναι εμφανής.
«Για να είμαι ειλικρινής, το μεγαλύτερο ποσοστό των συμβάντων που αντιμετωπίζουμε αφορά δασικές πυρκαγιές, τόσο λόγω της τοποθεσίας του κλιμακίου μας όσο και της αυξημένης ευθύνης προστασίας που μας αναλογεί στην περιοχή», εξηγεί απαντώντας στις ερωτήσεις μας.
Παράλληλα, όπως αναφέρει, οι εθελοντές επιχειρούν σε αστικές πυρκαγιές, αντλήσεις υδάτων, τροχαία και γενικότερα σε φυσικές καταστροφές, όπου απαιτείται η συνδρομή τους στο πλευρό της Πυροσβεστικής.
Στο σημείο αυτό είναι χρήσιμο να γίνει μια διάκριση που μπερδεύει αρκετό κόσμο: άλλος είναι ο ρόλος του Εθελοντή Πυροσβέστη, ο οποίος εντάσσεται οργανικά στο Πυροσβεστικό Σώμα και υπηρετεί στις δομές του, και άλλος εκείνος του Εθελοντή Πολιτικής Προστασίας. Ο δεύτερος δρα ως πιστοποιημένο μέλος εγγεγραμμένης εθελοντικής οργάνωσης και μπορεί, ανάλογα με την πιστοποίηση και την κατηγορία δράσης της ομάδας του, να συνδράμει σε πυρκαγιές και άλλες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης υπό τον συντονισμό του αρμόδιου επιχειρησιακού φορέα.
«Το να εγγραφεί κανείς σε έναν σύλλογο είναι το εύκολο κομμάτι, καθώς γίνεται απλώς με μία αίτηση», εξηγεί ο κ. Γερμανός. «Από εκεί και πέρα, όμως, κάθε ομάδα έχει τη δική της διαδικασία εκπαίδευσης των μελών της, ώστε να φτάσουν στο επίπεδο να επιχειρούν σε διάφορα είδη συμβάντων.
Παράλληλα, απαιτείται η απαραίτητη πιστοποίηση από την Πολιτική Προστασία, διαδικασία που δεν εξαρτάται από τη δική μας ομάδα, καθώς πρέπει πρώτα να προκηρυχθεί η σχετική Σχολή Πολιτικής Προστασίας. Έτσι, μπορεί κάποιος να εγγραφεί φέτος και να λάβει την επίσημη πιστοποίηση μετά από έξι μήνες».
Τι αλλάζει με τον νέο νόμο
Σε ένα μεγάλο συμβάν η επιτυχία δεν εξαρτάται μόνο από τον αριθμό των δυνάμεων που βρίσκονται στο πεδίο, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο συνεργάζονται. Αυτή ακριβώς τη συνεργασία επιχειρεί να οργανώσει η «Ενεργή Μάχη», εντάσσοντας τις εθελοντικές οργανώσεις στο νέο Incident Command System (ICS).
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ο εθελοντής δεν λειτουργεί πλέον απλώς ως «βοήθεια» στο πεδίο, αλλά εντάσσεται σε μια ενιαία επιχειρησιακή αλυσίδα διοίκησης, με σαφείς κανόνες για το ποιος τον κινητοποιεί, ποιος τον διοικεί και υπό ποιες προϋποθέσεις καλύπτεται ασφαλιστικά.
Η επιχειρησιακή εμπλοκή των Εθελοντικών Οργανώσεων γίνεται με πρωτοβουλία του εκάστοτε επικεφαλής συμβάντος του Πυροσβεστικού Σώματος, σύμφωνα με τους Κανόνες Εμπλοκής (Rules of Engagement) ή τα εγκεκριμένα επιχειρησιακά σχέδια. Σε αυτό το πλαίσιο, αυξημένες ευθύνες αναλαμβάνει και ο υπεύθυνος της εκάστοτε οργάνωσης.
«Είμαστε συνδεδεμένοι με το συντονιστικό της Πυροσβεστικής μέσω ασυρμάτου και εκείνη κρίνει αν χρειάζεται τη συνδρομή μας, καλώντας μας με τις ειδικές κωδικές ονομασίες, όπως κάνει με τις περισσότερες εθελοντικές ομάδες», εξηγεί ο κ. Γερμανός.
Παράλληλα, προβλέπεται για πρώτη φορά η δυνατότητα άμεσης χρηματικής ενίσχυσης των εθελοντικών οργανώσεων, πέρα από την παροχή εξοπλισμού. Ωστόσο, η διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο.
Η μεγαλύτερη πρόκληση παραμένει η εξεύρεση των απαραίτητων πόρων για την εύρυθμη λειτουργία μιας οργάνωσης. Μέχρι σήμερα η κρατική ενίσχυση αφορούσε κυρίως υλικοτεχνικό εξοπλισμό, ενώ οι Δήμοι μπορούν να καλύπτουν μέρος των λειτουργικών αναγκών. Το συνολικό κόστος λειτουργίας ενός οργανωμένου κλιμακίου, όμως, μπορεί να ξεπεράσει τις 300.000 ευρώ. Η λύση; Οι ιδιωτικές χορηγίες.
«Ένα πυροσβεστικό όχημα μπορεί να κοστίζει, χωρίς τον εξοπλισμό του, από 20.000 έως και 100.000 ή 120.000 ευρώ. Μια μέση τιμή για ένα αξιοπρεπές όχημα είναι γύρω στις 40.000 με 50.000 ευρώ, ενώ ο εξοπλισμός που φέρει στο εσωτερικό του μπορεί να κοστίσει επιπλέον 10.000 με 15.000 ευρώ», επισημαίνει ο κ. Γερμανός.
Παράλληλα, εξηγεί ότι ο Σύλλογος χρειάζεται να καλύψει το κόστος εξοπλισμού των 80 έως 90 ενεργών εθελοντών του – αρβύλες, στολή, κράνος, μάσκα, γάντια και άλλα μέσα -, το οποίο κυμαίνεται από 700 έως και 1.000 ευρώ ανά άτομο.
«Το κόστος αυτό δεν επιβαρύνει ποτέ τους εθελοντές. Φροντίζει να το καλύπτει ο Σύλλογος, και πάλι μέσα από ιδιωτικές χορηγίες», επισημαίνει.
«Για να λειτουργεί πλήρως ένα κλιμάκιο, να μπορεί να διαθέσει δύο ή τρία ασφαλή οχήματα σε ένα μεγάλο συμβάν και να έχει τον κατάλληλο εξοπλισμό – ο οποίος είναι διαφορετικός για τις δασικές πυρκαγιές, διαφορετικός για τις αστικές και διαφορετικός για τα τροχαία, όπου μόνο μια διασωστική σειρά κοστίζει περίπου 15.000 ευρώ -, το συνολικό κόστος μπορεί να ξεπεράσει τις 300.000 ευρώ», εξηγεί.
«Αν σε όλα αυτά προσθέσουμε τις μηχανικές βλάβες και τις έκτακτες ζημιές των οχημάτων, καταλαβαίνετε πόσο μεγάλα είναι τα ποσά. Επομένως, το πιο δύσκολο κομμάτι είναι να βρεις ανθρώπους που θα στηρίξουν οικονομικά όλη αυτή την προσπάθεια, ώστε να δημιουργηθεί ή να διατηρηθεί η λειτουργία ενός κλιμακίου», καταλήγει.
Για την έως τώρα συνεργασία με τον Δήμο, ο κ. Γερμανός αναφέρει: «Σε γενικές γραμμές, το κλιμάκιό μας έχει καταφέρει εδώ και κάποια χρόνια να εξασφαλίζει από τον Δήμο τα απολύτως απαραίτητα: τον χώρο, την υδροδότηση, την ηλεκτροδότηση και τα καύσιμα των οχημάτων, πράγματα που είναι ζωτικής σημασίας για να μπορούμε να λειτουργούμε».
«Θα μπορούσαν να είναι καλύτερα τα πράγματα, αλλά θα μπορούσαν να είναι και χειρότερα», σχολιάζει με πνεύμα ρεαλισμού.