-
Το φιλόδοξο πρόγραμμα SPACE-Crete βάζει το νησί στον ευρωπαϊκό διαστημικό χάρτη
-
Δημιουργείται Κέντρο Αριστείας για κβαντικές επικοινωνίες, laser και τεχνητή νοημοσύνη σε δορυφόρους
-
Airbus και ευρωπαϊκοί κολοσσοί αεροναυπηγικής υπογράφουν ήδη συμφωνίες συνεργασίας
-
Στόχος η δημιουργία 120 θέσεων εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και η επιστροφή επιστημόνων στη χώρα
Η Ελλάδα αφήνει πίσω της τον ρόλο του απλού παρατηρητή στις διαστημικές εξελίξεις και επιχειρεί να γίνει επίσημος παραγωγός τεχνολογίας, με το επίκεντρο αυτής της εθνικής προσπάθειας να μεταφέρεται στην Κρήτη.
Με μια στρατηγική χρηματοδότηση που αγγίζει τα 35 εκατομμύρια ευρώ (από ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους) και ορίζοντα εξαετίας, το πρόγραμμα SPACE-Crete αποτελεί τη διαστημική «απόβαση» της χώρας στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Η ελληνική πρόταση, με συντονιστή το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), κατέκτησε τη 2η θέση ανάμεσα σε 61 προτάσεις από ολόκληρη την Ευρώπη στον εξαιρετικά ανταγωνιστικό θεσμό «Teaming for Excellence» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αποδεικνύοντας ότι οι Βρυξέλλες βλέπουν πλέον το νησί ως έναν ισχυρό περιφερειακό κόμβο.
Τι περιλαμβάνει το σχέδιο-μαμούθ
Στην καρδιά του εγχειρήματος βρίσκεται η ίδρυση του Κέντρου Αριστείας Κρήτης στις Αναδυόμενες Διαστημικές Τεχνολογίες (CCEST). Ο νέος αυτός αυτόνομος φορέας θα επικεντρωθεί σε τρεις τομείς αιχμής:
-
Κβαντικές και οπτικές επικοινωνίες (συστήματα κρυπτογράφησης μέσω φωτός και δορυφορικές επικοινωνίες με laser αντί για ραδιοκύματα).
-
«Έξυπνα» διαστημικά συστήματα με επεξεργαστές τεχνητής νοημοσύνης που θα αναλύουν δεδομένα απευθείας πάνω στους δορυφόρους.
-
Κβαντικούς αισθητήρες για την κυβερνοασφάλεια και την παρατήρηση της Γης.
«Το νησί αναγνωρίζεται ως ένας από τους περιφερειακούς πυρήνες όπου θα χτιστεί τα επόμενα χρόνια η ευρωπαϊκή διαστημική οικονομία», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του ΙΤΕ, καθηγητής Βασίλης Χαρμανδάρης, τονίζοντας ότι η Ελλάδα αποκτά πλέον υποδομές για να έχει ηγετικό ρόλο.
Συμμαχία με τους «γίγαντες» της αεροναυπηγικής
Το έργο δεν μένει στα χαρτιά, καθώς στηρίζεται σε μια ισχυρή διεθνή σύμπραξη με τον γαλλικό ερευνητικό κολοσσό CEA, το γερμανικό κέντρο αεροδιαστημικής έρευνας DLR και την OHB-Hellas.
Παράλληλα, παγκόσμιοι κολοσσοί όπως η Airbus, η Safran Electronics & Defense και η Planetek Italia έχουν ήδη υπογράψει επιστολές πρόθεσης συνεργασίας. Όπως εξήγησε ο συντονιστής του έργου και διευθυντής του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ, καθηγητής Παναγιώτης Τσακαλίδης, οι εταιρείες αυτές θα χρηματοδοτήσουν βιομηχανικά διδακτορικά και θα εργαστούν δίπλα στους ερευνητές για την ανάπτυξη εφαρμοσμένων τεχνολογιών.
Στο πλαίσιο αυτό, το Πανεπιστήμιο Κρήτης αναλαμβάνει τον εκπαιδευτικό βραχίονα, ενώ το ιστορικό Αστεροσκοπείο Σκίνακα στον Ψηλορείτη —που φέτος κλείνει 40 χρόνια λειτουργίας— αναβαθμίζεται σε ευρωπαϊκή υποδομή οπτικών επικοινωνιών.
Το στοίχημα του «Brain Gain» και το crash test της αγοράς
Η επένδυση αναμένεται να δημιουργήσει περισσότερες από 120 θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης. Το Κέντρο σχεδιάζει διεθνείς προκηρύξεις με άκρως ανταγωνιστικές αποδοχές και πακέτα μετεγκατάστασης, στοχεύοντας στην προσέλκυση Ελλήνων επιστημόνων που εργάζονται στο εξωτερικό.
«Οι Έλληνες ερευνητές δεν επιλέγουν τόπο εργασίας μόνο με βάση συναισθηματικά κίνητρα, αλλά με βάση την ποιότητα της έρευνας, τις αποδοχές και τις συνθήκες ζωής», υπογράμμισε ο κ. Τσακαλίδης. Παράλληλα, θα δημιουργηθεί η θερμοκοιτίδα SPACE-Crib για τη στήριξη νέων startups, με σκοπό σε βάθος δεκαετίας οι ελληνικές εταιρείες να εμφανίζονται σταθερά ως κύριοι ανάδοχοι σε ευρωπαϊκές αποστολές της ESA.
Οι επικεφαλής του έργου αποφεύγουν πάντως τους πρόωρους πανηγυρισμούς, θέτοντας οι ίδιοι σκληρά κριτήρια αξιολόγησης: Αν το Κέντρο δεν αποκτήσει οικονομική αυτοδυναμία και οι τεχνολογίες εγκλωβιστούν στα εργαστήρια χωρίς να βγουν στην αγορά, το εγχείρημα θα θεωρηθεί αποτυχημένο. Αυτή η προσήλωση στα μετρήσιμα αποτελέσματα δείχνει ότι η χώρα αντιμετωπίζει πλέον το διάστημα ως μια σοβαρή, μακροπρόθεσμη βιομηχανική στρατηγική.