Συγκλονιστικές φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 Ελλήνων στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944 παρουσιάστηκαν σε συνέντευξη Τύπου στο αμφιθέατρο του Υπουργείου Πολιτισμού, στο πλαίσιο της παρουσίασης της Συλλογής Χόιερ. Παράλληλα, ανακοινώθηκε η δημιουργία Εθνικού Φωτογραφικού Αρχείου, που θα συγκεντρώνει και θα προστατεύει σημαντικά φωτογραφικά τεκμήρια της νεότερης ιστορίας της χώρας.
Η παρουσίαση πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη παρουσία της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη και ειδικών επιστημόνων που συμμετείχαν στη διαδικασία αξιολόγησης και απόκτησης της συλλογής.
Η συλλογή περιλαμβάνει συνολικά 262 φωτογραφίες, 16 έγγραφα και τέσσερα παλαιά χαρτονομίσματα, τα οποία είχαν τεθεί προς πώληση από Βέλγο συλλέκτη σε διαδικτυακή δημοπρασία. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν 13 φωτογραφίες που απεικονίζουν την εκτέλεση των 200 πατριωτών στην Καισαριανή από τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής.
Τρεις από τις φωτογραφίες αυτές καταγράφουν δραματικές στιγμές της εκτέλεσης, ωστόσο για λόγους σεβασμού στη μνήμη των θυμάτων ζητήθηκε να μην αποτυπωθούν από τους φωτορεπόρτερ κατά τη διάρκεια της παρουσίασης.
Η απόκτηση της συλλογής
Η συλλογή εξαγοράστηκε από το ελληνικό Δημόσιο έναντι 100.000 ευρώ, μετά από διαδικασία ταχείας αξιολόγησης της αυθεντικότητας, της νομιμότητας προέλευσης και της ιστορικής της σημασίας.
Για τον σκοπό αυτό ομάδα εμπειρογνωμόνων από το Υπουργείο Πολιτισμού και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών ταξίδεψε δύο φορές στο Βέλγιο προκειμένου να εξετάσει το υλικό και να διαπραγματευτεί την απόκτησή του.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε ότι η διαδικασία ολοκληρώθηκε μέσα σε μόλις 13 ημέρες, χαρακτηρίζοντάς την παράδειγμα αποτελεσματικής λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης.
Δημιουργία Εθνικού Φωτογραφικού Αρχείου
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου ανακοινώθηκε και η δημιουργία Εθνικού Φωτογραφικού Αρχείου, το οποίο θα ενταχθεί στο Εθνικό Αρχείο Μνημείων.
Όπως εξήγησε η Λίνα Μενδώνη, το νέο αρχείο θα συγκεντρώνει σημαντικές φωτογραφικές συλλογές που βρίσκονται ήδη στην κατοχή του Υπουργείου Πολιτισμού, όπως φωτογραφίες από το Τατόι, αρχεία προσφύγων αλλά και το ιστορικό φωτογραφικό υλικό της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας.
Στόχος είναι η διατήρηση, η επιστημονική τεκμηρίωση και η ανάδειξη του υλικού, ώστε να αξιοποιηθεί τόσο στην εκπαίδευση όσο και στη δημόσια ιστορική μνήμη.
Τα επόμενα βήματα για τη συλλογή
Το πρώτο στάδιο για τη διαχείριση της συλλογής είναι η συντήρηση και η ψηφιοποίηση του υλικού από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού.
Στη συνέχεια θα ακολουθήσει η ιστορική τεκμηρίωση, η ταυτοποίηση προσώπων, τόπων και χρονολογιών και η ένταξη των φωτογραφιών στο ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα.
Το ερευνητικό έργο έχει αναλάβει το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, υπό την επιστημονική ευθύνη του ιστορικού Βαλεντίν Σνάιντερ.
Η ιστορική σημασία των φωτογραφιών
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η συλλογή αποτελεί μια σπάνια και συνεκτική μαρτυρία για την περίοδο της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Οι φωτογραφίες φαίνεται να έχουν τραβηχτεί από στρατιώτη της Βέρμαχτ, ο οποίος δημιουργούσε ένα προσωπικό άλμπουμ από την καθημερινότητα των στρατευμάτων κατοχής. Παρά τον ερασιτεχνικό χαρακτήρα τους, τα τεκμήρια αποκτούν ιδιαίτερη ιστορική αξία, καθώς καταγράφουν με άμεσο τρόπο στιγμές της εποχής.
Οι εικόνες της εκτέλεσης στην Καισαριανή αποτελούν τον σημαντικότερο πυρήνα της συλλογής, καταγράφοντας μία από τις πιο τραγικές στιγμές της ναζιστικής κατοχής στην Ελλάδα.