Η Μεσόγειος, λόγω του πρωταγωνιστικού ρόλου της στην παγκόσμια ιστορία και της διαχρονικής γεωπολιτικής της σημασίας, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θάλασσες του κόσμου. Αυτήν ακριβώς τη «μεγάλη διάρκεια» της Μεσογείου, όπως την ανέδειξε ο ιστορικός Φερνάν Μπροντέλ, επιχειρεί να φωτίσει η έκθεση «Mediterranea – Visioni di un mare antico e complesso» (Μεσόγειος – Όραμα μίας αρχαίας και σύνθετης θάλασσας), που φιλοξενείται στο Ίδρυμα Ευγενίδου σε συνεργασία με την ιταλική πρεσβεία στην Ελλάδα.
Η έκθεση εγκαινιάστηκε την Πέμπτη 22 Ιανουαρίου από τον πρέσβη της Ιταλίας στην Αθήνα Πάολο Κουκούλι και τον πρόεδρο του Ιδρύματος Ευγενίδου Λεωνίδας Δημητριάδης-Ευγενίδης, επισφραγίζοντας το πρόσφατο Μνημόνιο Συνεργασίας ανάμεσα στους δύο φορείς και αναδεικνύοντας τον ρόλο της τεχνολογίας ως γέφυρας πολιτισμού και γνώσης.
Τέχνη, επιστήμη και ιστορική τεκμηρίωση σε μία πολυεπίπεδη αφήγηση
Η έκθεση, που τελεί υπό την αιγίδα του ιταλικού υπουργείου Εξωτερικών και ξεκίνησε την πορεία της από τη Ρώμη, παρουσιάζει την ιστορική, πολιτιστική, οικονομική και φυσική διαδρομή της Μεσογείου μέσα από μία σύγχρονη, πολυεπίπεδη αφήγηση. Κεντρικό ρόλο διαδραματίζουν οι εντυπωσιακές δορυφορικές εικόνες της ESA και της Telespazio/e-Geos, πολλές από τις οποίες έχουν υποστεί ειδική επεξεργασία και προσεγγίζουν τα όρια της εικαστικής τέχνης.
Ο συνδυασμός επιστημονικής τεκμηρίωσης, ιστορικών χαρτών και καλλιτεχνικής προσέγγισης δημιουργεί ένα καθηλωτικό αποτέλεσμα, προσφέροντας στον επισκέπτη όχι μόνο γνώση αλλά και έντονη αισθητηριακή εμπειρία, με ισχυρό συναισθηματικό αποτύπωμα.
Οι θεματικές ενότητες και το παρελθόν που συνομιλεί με το παρόν
Κάτω από τον εντυπωσιακό θόλο του Πλανηταρίου, η έκθεση ξεδιπλώνεται σε διακριτές θεματικές ενότητες. Η πρώτη επικεντρώνεται στην ιστορία των εδαφών και των υδάτων, των λαών και των πολιτισμών της Μεσογείου. Μέσα από διαφορετικά αλφάβητα, γλώσσες και εκφράσεις της καθημερινότητας, αναδεικνύεται τόσο η πολιτισμική πολυμορφία όσο και οι κοινές ρίζες των λαών που συνυπήρξαν σε αυτήν την κλειστή αλλά προσπελάσιμη λεκάνη.
Η δεύτερη ενότητα φέρνει τον επισκέπτη σε άμεση επαφή με τη μεσογειακή φύση, μέσα από δείγματα βλάστησης και αρώματα, τα οποία μπορούν να αγγιχθούν και να μυριστούν, ενισχύοντας τη βιωματική διάσταση της έκθεσης.
Η τρίτη ενότητα στρέφει το βλέμμα στο σήμερα και το αύριο, αναδεικνύοντας τις προκλήσεις και τους κινδύνους που αντιμετωπίζει η Μεσόγειος ως κλειστή θάλασσα. Το θαλάσσιο εμπόριο, ο τουρισμός, η βιομηχανική δραστηριότητα και η ρύπανση παρουσιάζονται μέσα από τεκμηριωμένο οπτικό υλικό, με χαρακτηριστικό παράδειγμα εικαστικό έργο που συνδυάζει όστρακα με σκαλισμένα πλαστικά μπουκάλια, υπογραμμίζοντας την απειλή για το εύθραυστο οικοσύστημα της Mare Nostrum.
Δηλώσεις για τη σημασία της Μεσογείου και της ελληνοϊταλικής συνεργασίας
Σε δηλώσεις του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο πρέσβης της Ιταλίας Πάολο Κουκούλι τόνισε ότι η έκθεση συμβάλλει στην ανάδειξη των κοινών ριζών που ενώνουν Ευρώπη, Ασία και Αφρική, επισημαίνοντας ότι σε μία περίοδο αυξανόμενων οικονομικών, περιβαλλοντικών και γεωπολιτικών προκλήσεων, η ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών είναι καθοριστικής σημασίας για την κατανόηση και τη βιώσιμη διαχείριση της Μεσογείου.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Ιδρύματος Ευγενίδου Λεωνίδας Δημητριάδης-Ευγενίδης υπογράμμισε ότι η έκθεση αποτελεί ένα πρώτο, ουσιαστικό βήμα συνεργασίας ανάμεσα σε δύο χώρες που μοιράζονται κοινή ιστορία και πολιτισμό, τονίζοντας ότι τέτοιες πρωτοβουλίες μπορούν να ενισχύσουν την ευαισθητοποίηση σε ζητήματα βιωσιμότητας, εκπαίδευσης και δεξιοτήτων, δίνοντας ταυτόχρονα μία νότα αισιοδοξίας για το μέλλον.