Μετά τη Eurobank και την Εθνική Τράπεζα, η Alpha Bank αναμένεται να γίνει η τρίτη συστημική τράπεζα που προχωρά σε αυτόματη αναβάθμιση των απλών καταθετικών λογαριασμών σε λογαριασμούς προνομίων, ενισχύοντας τη στροφή του τραπεζικού συστήματος προς τα συνδρομητικά πακέτα.
Η εξέλιξη επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα των αδρανών τραπεζικών καταθέσεων, σε μια περίοδο όπου οι ελληνικές τράπεζες επιχειρούν να εξορθολογίσουν τις χρεώσεις και να αυξήσουν τα επαναλαμβανόμενα έσοδά τους. Υπενθυμίζεται ότι στην Ελλάδα, εάν ένας τραπεζικός λογαριασμός παραμείνει ανενεργός για 20 χρόνια, το υπόλοιπό του περιέρχεται στο Δημόσιο.
Το επιχείρημα των τραπεζών
Τραπεζικές πηγές υποστηρίζουν ότι τα συνδρομητικά πακέτα απλοποιούν το σύστημα χρεώσεων και, στην πράξη, μειώνουν το κόστος για τους ενεργούς πελάτες. Με μια χαμηλή μηνιαία συνδρομή, ο καταθέτης μπορεί να πραγματοποιεί εμβάσματα, πληρωμές λογαριασμών και να διατηρεί κάρτα χωρίς επιμέρους προμήθειες, οι οποίες στο παρελθόν προκαλούσαν σύγχυση και δυσαρέσκεια.
Παράλληλα, αναγνωρίζεται ότι η αυτόματη μετατροπή των λογαριασμών λειτουργεί και ως «φίλτρο» για τους ανενεργούς, ωθώντας ορισμένους καταθέτες είτε να ενεργοποιήσουν ξανά τον λογαριασμό τους είτε να τον κλείσουν.
Οι αντιδράσεις των καταναλωτών
Στον αντίποδα, ενώσεις καταναλωτών αντιμετωπίζουν την πρακτική με καχυποψία. Η ΕΚΠΟΙΖΩ καταγγέλλει αδιαφανείς και παραπλανητικές πρακτικές, επισημαίνοντας ότι η αυτόματη αλλαγή όρων χωρίς ρητή συγκατάθεση του πελάτη μπορεί να χαρακτηριστεί καταχρηστική, βάσει νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Για πολλούς πολίτες, ιδίως ηλικιωμένους ή περιστασιακούς χρήστες τραπεζικών υπηρεσιών, ακόμη και μια φαινομενικά μικρή χρέωση της τάξης των 0,60 ή 0,80 ευρώ τον μήνα θεωρείται άδικη, όταν ο λογαριασμός διατηρείται απλώς ως αποταμιευτικό «μαξιλάρι» χωρίς συχνές συναλλαγές.
Το ερώτημα για το Δημόσιο
Κρίσιμος παράγοντας στη συζήτηση είναι και το Δημόσιο. Θεωρητικά, οι αδρανείς καταθέσεις που μεταφέρονται στο κράτος μετά από 20 χρόνια αποτελούν δυνητικό έσοδο. Στην πράξη, ωστόσο, πρόκειται συνήθως για μικρά ποσά και «ξεχασμένους» λογαριασμούς. Αν οι συνδρομητικές χρεώσεις οδηγήσουν σε μαζικό κλείσιμο τέτοιων λογαριασμών, το Δημόσιο ενδέχεται να στερηθεί μελλοντικά αυτά τα έσοδα.
Μια σύνθετη εξίσωση
Η στρατηγική των λογαριασμών προνομίων μπορεί να θεωρηθεί λογική από την πλευρά των τραπεζών, ως εργαλείο απλοποίησης υπηρεσιών και μείωσης λειτουργικού κόστους. Για τους καταθέτες –και κυρίως για το Δημόσιο– η εικόνα παραμένει πιο σύνθετη, με τη συζήτηση για τη διαφάνεια, τη συγκατάθεση και το πραγματικό όφελος να αναμένεται να συνεχιστεί.