Σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς της προκαταβολής φόρου εξετάζει η κυβέρνηση, καθώς το ισχύον σύστημα θεωρείται ότι ασκεί έντονη πίεση στη ρευστότητα των επιχειρήσεων και λειτουργεί έμμεσα ως αύξηση του πραγματικού φορολογικού συντελεστή. Σήμερα, οι επιχειρήσεις καλούνται να καταβάλουν προκαταβολή που φτάνει έως το 80% του φόρου εισοδήματος που προκύπτει από τα κέρδη του προηγούμενου έτους, ποσό που πληρώνεται ταυτόχρονα με τον κύριο φόρο.
Αν και η προκαταβολή φόρου δεν αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα, ο τρόπος εφαρμογής της στη χώρα διαφέρει ουσιαστικά από ό,τι ισχύει στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς βασίζεται αποκλειστικά στα περυσινά αποτελέσματα, χωρίς να λαμβάνει υπόψη την τρέχουσα οικονομική κατάσταση της επιχείρησης. Στην πράξη, μια εταιρεία με υψηλά κέρδη σε μια καλή χρονιά μπορεί να κληθεί να προπληρώσει φόρο για την επόμενη, ακόμη κι αν αυτή αποδειχθεί ζημιογόνα ή εμφανίσει σημαντική πτώση εσόδων. Έτσι, η προκαταβολή μετατρέπεται σε μηχανισμό έντονης ταμειακής πίεσης, που περιορίζει τη ρευστότητα, δυσχεραίνει τον προγραμματισμό και επηρεάζει αρνητικά την επενδυτική δραστηριότητα.
Το πλαίσιο αυτό απέχει από όσα εφαρμόζονται σε χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία, όπου οι προκαταβολές καταβάλλονται σε δόσεις και μπορούν να αναπροσαρμοστούν αν αλλάξουν τα οικονομικά δεδομένα, καθώς και από την Ισπανία και την Ιταλία, όπου υπάρχει μεγαλύτερη ευελιξία στον υπολογισμό και στον χρόνο πληρωμής. Στην Ελλάδα, αντίθετα, η προκαταβολή λειτουργεί ουσιαστικά ως βαριά προπληρωμή φόρου, ανεβάζοντας το πραγματικό φορολογικό βάρος πάνω από τον ονομαστικό συντελεστή του 22%, ανάλογα με τις αυξομειώσεις των κερδών.
Στο πλαίσιο των συζητήσεων, εξετάζεται η μείωση του ποσοστού της προκαταβολής, τουλάχιστον για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Σήμερα η προκαταβολή αποφέρει περίπου 3,6 δισ. ευρώ ετησίως στον προϋπολογισμό, ωστόσο μια μείωσή της θα δημιουργούσε δημοσιονομικό κενό μόνο για ένα έτος, καθώς πρόκειται για έσοδα που συμψηφίζονται στο μέλλον. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να προσφέρει άμεση ανάσα ρευστότητας χωρίς μόνιμη επιβάρυνση των δημόσιων οικονομικών.
Την ίδια ώρα, επισημαίνεται ότι μια απλή μείωση του ποσοστού δεν αρκεί για να λυθεί το πρόβλημα στη ρίζα του. Αυτό που μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά είναι ο τρόπος υπολογισμού και λειτουργίας της προκαταβολής, με μεγαλύτερη σύνδεση με τα τρέχοντα οικονομικά δεδομένα της επιχείρησης, δυνατότητα αναπροσαρμογής όταν τα κέρδη μειώνονται και καταβολή σε περισσότερες δόσεις. Παράλληλα, εξετάζεται ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο για νέες και μικρές επιχειρήσεις, ώστε να περιοριστεί η έμμεση αύξηση του φορολογικού συντελεστή που προκαλεί σήμερα η προκαταβολή φόρου.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο αυξημένων πιέσεων για την αγορά, καθώς η ρευστότητα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα επιβίωσης και ανάπτυξης. Το ισχύον καθεστώς επηρεάζει και την ελκυστικότητα της χώρας για ξένες επενδύσεις, αφού πολλοί επιχειρηματίες δυσκολεύονται να αποδεχθούν ένα σύστημα που ανεβάζει έμμεσα το πραγματικό φορολογικό βάρος πολύ πάνω από τον ονομαστικό συντελεστή. Για τον λόγο αυτό, η αναμόρφωση της προκαταβολής φόρου θεωρείται από πολλούς κρίσιμο βήμα για ένα πιο φιλικό και ανταγωνιστικό φορολογικό περιβάλλον.