Η παρέμβαση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ) στη δημόσια συζήτηση για το νέο Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) έφερε στο προσκήνιο τόσο τη σημασία του εγχειρήματος όσο και τις σοβαρές προκλήσεις που συνοδεύουν την εφαρμογή του. Η Ομοσπονδία αναγνωρίζει ότι το ΜΙΔΑ μπορεί να αποτελέσει εργαλείο εκσυγχρονισμού και ενοποίησης στοιχείων της ακίνητης περιουσίας, προειδοποιεί όμως για πρακτικά και τεχνικά προβλήματα που –αν δεν αντιμετωπιστούν– ενδέχεται να δημιουργήσουν τριβές στην αγορά και νέες επιβαρύνσεις για τους φορολογούμενους.
Το «δύσκολο πάντρεμα» Κτηματολογίου, Ε9 και δηλώσεων χρήσης
Κεντρικό σημείο της κριτικής της ΠΟΜΙΔΑ είναι ότι το ΜΙΔΑ επιχειρεί κάτι εξαιρετικά σύνθετο: να «παντρέψει» δεδομένα από διαφορετικά συστήματα, όπως το Κτηματολόγιο, το Ε9 και τις δηλώσεις χρήσης των ακινήτων. Στην πράξη, αυτό το εγχείρημα προσκρούει σε μια πραγματικότητα γεμάτη ασυμφωνίες: λάθη δεκαετιών, ελλιπείς περιγραφές, αυθαίρετες αλλαγές χρήσης, αλλά και πολυκατοικίες με ασαφή ιδιοκτησιακή διάρθρωση. Σε αυτό το πλαίσιο, η ανησυχία ότι μια βιαστική έναρξη του μητρώου μπορεί να προκαλέσει «μπλοκαρίσματα» σε μισθώσεις, επιδόματα ενοικίου και μεταβιβάσεις ακινήτων κρίνεται ρεαλιστική.
Μεταβατική περίοδος χωρίς ασφυκτικές προθεσμίες
Η Ομοσπονδία θεωρεί αναγκαία μια μεταβατική περίοδο λειτουργίας, χωρίς πιεστικές προθεσμίες, ώστε ιδιοκτήτες και λογιστές να έχουν χρόνο προσαρμογής και διόρθωσης λαθών. Επιπλέον, επισημαίνει ότι η ένταξη σε μια ακόμη σύνθετη ψηφιακή πλατφόρμα έρχεται σε περίοδο όπου ήδη «τρέχουν» φορολογικές δηλώσεις, ΕΝΦΙΑ και άλλες υποχρεώσεις, άρα η προσαρμογή δεν μπορεί να γίνει «με το ζόρι» και χωρίς τεχνική υποστήριξη.
Αίτημα-κλειδί: Όχι αναδρομικές επιβαρύνσεις για τετραγωνικά
Ιδιαίτερα εύλογο χαρακτηρίζεται και το αίτημα να μην υπάρξουν αναδρομικές φορολογικές επιβαρύνσεις σε περιπτώσεις όπου, μέσω του ΜΙΔΑ, προκύπτουν μεγαλύτερα πραγματικά εμβαδά. Η ΠΟΜΙΔΑ επικαλείται το προηγούμενο των αδήλωτων τετραγωνικών στους δήμους: όταν δεν υπάρχει φόβος αναδρομικών χρεώσεων, η συμμόρφωση των πολιτών είναι ταχύτερη και ευκολότερη, άρα το κράτος κερδίζει τελικά σε αξιοπιστία και αποτελεσματικότητα.
Η αντίρρηση: «Χαλαρό» ΜΙΔΑ κινδυνεύει να μην ολοκληρωθεί ποτέ
Ωστόσο, η ΠΟΜΙΔΑ δέχεται κριτική στο σημείο όπου ζητά μια εκτεταμένη λειτουργία του ΜΙΔΑ χωρίς δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα – μια περίοδο που, όπως υποστηρίζει, θα μπορούσε να φτάσει έως και το 2026. Η παρατεταμένη «χαλαρή» λειτουργία ενός μητρώου ενδέχεται να ακυρώσει στην πράξη τον σκοπό του: την αξιόπιστη, ενιαία και επικαιροποιημένη εικόνα της ακίνητης περιουσίας. Επιπλέον, η πλήρης αμφισβήτηση των προστίμων δημιουργεί ένα ακόμη δίλημμα: χωρίς κάποιο πλαίσιο κυρώσεων, η εμπειρία δείχνει ότι η συμμόρφωση συχνά μετατίθεται επ’ αόριστον.
Το κρίσιμο σημείο, λοιπόν, φαίνεται να είναι ο εξορθολογισμός και όχι η κατάργηση των διοικητικών προστίμων, με σαφή διάκριση ανάμεσα σε υπαιτιότητα και αντικειμενική αδυναμία, αλλά και με ρεαλιστικές προθεσμίες που δεν θα «τιμωρούν» τους συνεπείς.
Το διακύβευμα για την αγορά και την ΑΑΔΕ
Σύμφωνα με την επιχειρηματολογία που αναπτύσσεται, η παρατεταμένη συνύπαρξη παλιών και νέων συστημάτων μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη σύγχυση, αντί να απλοποιήσει τη διαδικασία. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη στρατηγική ψηφιακής ενοποίησης που προωθεί η ΑΑΔΕ: ένα ενιαίο σύστημα, με σαφείς κανόνες, που θα μειώνει τη γραφειοκρατία και θα αποτρέπει τις γκρίζες ζώνες.
Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση γύρω από το ΜΙΔΑ δείχνει ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός στα ακίνητα δεν είναι μόνο τεχνικό εγχείρημα. Είναι μια βαθιά θεσμική αλλαγή που θα κριθεί στο αν θα καταφέρει να φέρει διαφάνεια και ασφάλεια δικαίου, χωρίς να επιβαρύνει άδικα τους πολίτες ή να «παγώσει» την αγορά.