Σαφείς οδηγίες για τον χρόνο αποχώρησης των υπαλλήλων του Δημοσίου πριν ή μετά τη συνταξιοδότησή τους παρέχει νέα εγκύκλιος του e-ΕΦΚΑ, η οποία βασίζεται σε σχετικό έγγραφο του Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης. Η εγκύκλιος απαντά σε σωρεία ερωτημάτων υπηρεσιών του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα, σχετικά με το αν επιτρέπεται η παραμονή υπαλλήλων στην εργασία τους μετά τη συνταξιοδότηση λόγω γήρατος ή αναπηρίας.
Αφορμή για την έκδοση των οδηγιών αποτέλεσαν περιπτώσεις υπαλλήλων που συνταξιοδοτήθηκαν με δικό τους δικαίωμα αλλά συνέχισαν να εργάζονται ως «εργαζόμενοι συνταξιούχοι». Το γεγονός αυτό δημιούργησε σοβαρά νομικά και οικονομικά ζητήματα, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις οι υπηρεσίες ζητούν την επιστροφή μισθών που καταβλήθηκαν μετά την έκδοση της συνταξιοδοτικής απόφασης, θεωρώντας ότι η παραμονή στην υπηρεσία δεν ήταν νόμιμη.
Η εγκύκλιος ξεκαθαρίζει ότι, ως γενικός κανόνας, η απονομή συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων προϋποθέτει τη λύση της υπαλληλικής σχέσης, είτε πριν τη συνταξιοδότηση είτε αυτοδικαίως μετά την έκδοση της σχετικής απόφασης, ανάλογα με το είδος της εργασιακής σχέσης και το ασφαλιστικό καθεστώς.
Μόνιμοι υπάλληλοι δημοσίου δικαίου με πρόσληψη από 1/1/2011
Για μόνιμους υπαλλήλους με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου και πρόσληψη από 1η Ιανουαρίου 2011 και μετά, οι οποίοι ασφαλίζονται στο πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης τόσο για συνταξιοδότηση λόγω γήρατος όσο και λόγω αναπηρίας, εφόσον η υγειονομική κρίση είναι εφ’ όρου ζωής. Αν η συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας είναι προσωρινή, εφαρμόζονται οι διατάξεις του Υπαλληλικού Κώδικα περί αναρρωτικής άδειας ή διαθεσιμότητας για όσο διάστημα καταβάλλεται η προσωρινή σύνταξη. Όταν η υγειονομική κρίση αφορά περιορισμένο χρονικό διάστημα, η παραμονή στην υπηρεσία δεν αποτελεί κώλυμα για την έκδοση της συνταξιοδοτικής απόφασης και την έναρξη καταβολής της σύνταξης.
Μόνιμοι υπάλληλοι ΝΠΔΔ με ειδικό καθεστώς
Για μόνιμους υπαλλήλους Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου που υπάγονται στο ειδικό ασφαλιστικό καθεστώς του ν. 3163/1955, το δικαίωμα επιλογής συνταξιοδοτικών διατάξεων παρέχεται μόνο μετά την αποχώρησή τους από την υπηρεσία. Πρώτα λύεται η υπαλληλική σχέση και στη συνέχεια υποβάλλεται δήλωση επιλογής διατάξεων και αίτηση συνταξιοδότησης, είτε λόγω γήρατος είτε λόγω αναπηρίας.
Υπάλληλοι ΝΠΔΔ με διατήρηση ασφαλιστικού καθεστώτος ΙΚΑ
Για υπαλλήλους ΝΠΔΔ που διατήρησαν το ασφαλιστικό καθεστώς που είχαν ως συμβασιούχοι στο πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, στη συνταξιοδότηση λόγω γήρατος δεν απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης κατά την υποβολή της αίτησης. Η σχέση λύεται αυτοδίκαια την πρώτη ημέρα του επόμενου μήνα από την έκδοση της συνταξιοδοτικής απόφασης. Στη συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας, δεν απαιτείται λύση της σχέσης όταν η υγειονομική κρίση είναι περιορισμένης διάρκειας και όχι εφ’ όρου ζωής.
Υπάλληλοι ΙΔΑΧ ασφαλισμένοι στο πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ
Για υπαλλήλους με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, η συνταξιοδότηση λόγω γήρατος δεν προϋποθέτει λύση της υπαλληλικής σχέσης κατά την υποβολή και επεξεργασία της αίτησης. Η λύση επέρχεται αυτοδίκαια από την πρώτη ημέρα του επόμενου μήνα από την έκδοση της απόφασης. Στη συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας, η υπαλληλική σχέση δεν απαιτείται να λυθεί ούτε κατά την υποβολή της αίτησης ούτε κατά την έναρξη καταβολής της σύνταξης. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι εξακολουθούν να ισχύουν ειδικές οδηγίες ώστε να αποφεύγεται η αναζήτηση αχρεωστήτως καταβληθεισών αποδοχών, ιδίως όταν η σύνταξη αναπηρίας ξεκινά αναδρομικά.
Υπάλληλοι ΙΔΟΧ ασφαλισμένοι στο πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ
Για υπαλλήλους με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου, δεν απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης για την υποβολή και επεξεργασία της αίτησης συνταξιοδότησης, είτε λόγω γήρατος είτε λόγω αναπηρίας. Η παραμονή τους στην υπηρεσία μετά την έκδοση της απόφασης δεν αποτελεί κώλυμα για την έναρξη καταβολής της σύνταξης.
Η εγκύκλιος του e-ΕΦΚΑ στοχεύει να βάλει τέλος στις διαφορετικές ερμηνείες και να αποτρέψει μελλοντικά περιπτώσεις επιστροφής μισθών, ξεκαθαρίζοντας πότε η παραμονή στην εργασία επιτρέπεται και πότε η αποχώρηση είναι υποχρεωτική.