Η αναζωπύρωση της γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή επηρεάζει ήδη τις διεθνείς αγορές ενέργειας και μεταφέρεται άμεσα στο κόστος ζωής στην Ελλάδα, εντείνοντας τις πιέσεις στα νοικοκυριά. Παρά το δύσκολο περιβάλλον, οι καταναλωτές εμφανίζονται πλέον πιο προετοιμασμένοι, έχοντας αναπτύξει μηχανισμούς προσαρμογής απέναντι στην ακρίβεια.
Η εμπειρία των τελευταίων ετών, από τη δημοσιονομική κρίση έως την πανδημία και την ενεργειακή κρίση, έχει διαμορφώσει ένα πιο ώριμο καταναλωτικό πρότυπο. Οι πολίτες συγκρίνουν τιμές, αξιοποιούν ψηφιακά εργαλεία και οργανώνουν καλύτερα τις αγορές τους, με στόχο τη διατήρηση της αγοραστικής τους δύναμης.
Στροφή σε πιο οικονομικές επιλογές
Κυρίαρχη τάση αποτελεί η αυξημένη προτίμηση σε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, τα οποία προσφέρουν χαμηλότερες τιμές χωρίς σημαντικές εκπτώσεις στην ποιότητα. Τα σούπερ μάρκετ ενισχύουν συνεχώς τις σχετικές σειρές, ανταποκρινόμενα στη ζήτηση.
Παράλληλα, οι καταναλωτές προχωρούν σε πιο αυστηρό προγραμματισμό των αγορών τους, αποφεύγοντας παρορμητικές επιλογές. Η χρήση λίστας, η αξιοποίηση προσφορών και η επιλογή μεγαλύτερων, οικονομικότερων συσκευασιών αποτελούν βασικές πρακτικές εξοικονόμησης.
Προσαρμογή και στην κατανάλωση ενέργειας
Η αύξηση του ενεργειακού κόστους οδηγεί και σε αλλαγές στη χρήση ενέργειας, με τα νοικοκυριά να περιορίζουν την κατανάλωση και να επενδύουν σε πιο αποδοτικές λύσεις. Η εξοικονόμηση ενέργειας έχει μετατραπεί από επιλογή σε αναγκαιότητα.
Αυξημένη ανησυχία αλλά όχι πανικός
Σύμφωνα με στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, τα επίπεδα ανησυχίας των καταναλωτών είναι αυξημένα σε σχέση με προηγούμενες κρίσεις.
Το 25% δηλώνει φόβο, το 27% θυμό και το 26% ανησυχία για τις εξελίξεις, με βασικό σημείο προβληματισμού το κόστος τροφίμων και ενέργειας. Παράλληλα, το 60% περιορίζει ή αναβάλλει αγορές, ενώ το 54% μειώνει δαπάνες για εστίαση και υπηρεσίες.
Πιέσεις και προσδοκίες για μέτρα στήριξης
Η πίεση στα εισοδήματα ενισχύει και τις προσδοκίες για κρατική παρέμβαση, με το 81% των πολιτών να ζητά μέτρα για την ενέργεια, το 77% για τα καύσιμα και το 67% για τα τρόφιμα.
Την ίδια ώρα, η καταναλωτική εμπιστοσύνη παραμένει χαμηλή, σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, με τον σχετικό δείκτη να υποχωρεί τον Μάρτιο στις -52,5 μονάδες.
Οι προσδοκίες για την οικονομία παραμένουν αρνητικές, ενώ περιορισμένη είναι και η πρόθεση για μεγάλες αγορές ή αποταμίευση, καθώς τα νοικοκυριά εκτιμούν ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται.
Η συνολική εικόνα δείχνει έναν καταναλωτή πιο έμπειρο και προσαρμοστικό, αλλά ταυτόχρονα πιο επιφυλακτικό και πιεσμένο, σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από έντονη αβεβαιότητα και διαρκείς προκλήσεις.