Οι πωλήσεις των 100 μεγαλύτερων κατασκευαστριών όπλων παγκοσμίως κατέγραψαν νέο ιστορικό ρεκόρ το 2024, φτάνοντας τα 679 δισ. δολάρια (586 δισ. ευρώ), σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του SIPRI (Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης). Η αύξηση σε σχέση με το προηγούμενο έτος ανέρχεται σε 5,9%, ενώ συνολικά την τελευταία δεκαετία (2015–2024) καταγράφεται άνοδος 26%.
Παρά τις καθυστερήσεις στην παραγωγή και τις δυσκολίες στις εφοδιαστικές αλυσίδες, η ζήτηση για στρατιωτικό εξοπλισμό ενισχύεται λόγω των συνεχιζόμενων πολεμικών συγκρούσεων στην Ουκρανία και στη Λωρίδα της Γάζας.
Η Ευρώπη ο βασικός μοχλός αύξησης
Σύμφωνα με την έρευνα, η μεγαλύτερη συμβολή στην άνοδο προήλθε από την Ευρώπη, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει εντείνει τους εξοπλιστικούς σχεδιασμούς σχεδόν σε όλες τις χώρες της ηπείρου.
Μεταξύ των παραγόντων που επηρεάζουν τη ζήτηση είναι:
-
η ανάγκη της Ουκρανίας για συνεχή προμήθεια οπλικών συστημάτων
-
η αναπλήρωση αποθεμάτων χωρών που έχουν ήδη διαθέσει υλικό στο Κίεβο
-
εκτεταμένα προγράμματα εκσυγχρονισμού αμυντικών συστημάτων στην ΕΕ
Συνολικά, οι 26 ευρωπαϊκές εταιρείες της λίστας αύξησαν τον ετήσιο τζίρο τους κατά 13%, φτάνοντας τα 151 δισ. δολάρια.
Εντυπωσιακή είναι η αύξηση της τσεχικής Czechoslovak Group, η οποία λόγω προμηθειών πυρομαχικών στην Ουκρανία είδε τα έσοδά της να εκτοξεύονται κατά 193%, στα 3,6 δισ. δολάρια — η μεγαλύτερη αύξηση μεταξύ των 100 εταιρειών.
ΗΠΑ: κυρίαρχες αλλά με καθυστερήσεις σε μεγάλα προγράμματα
Οι αμερικανικές αμυντικές βιομηχανίες διατηρούν τη δεσπόζουσα θέση με:
-
39 εταιρείες στη λίστα
-
Συνολικό τζίρο 334 δισ. δολαρίων
-
Αύξηση 3,8%
Στις πρώτες τρεις θέσεις παγκοσμίως βρίσκονται οι:
-
Lockheed Martin
-
RTX (πρώην Raytheon)
-
Northrop Grumman
Ωστόσο, σημαντικά προγράμματα –όπως τα F-35 και τα πυρηνικά υποβρύχια Columbia– καταγράφουν καθυστερήσεις και υπερβάσεις κόστους, γεγονός που περιορίζει τη δυναμική ανάπτυξης.
Ασία – Ωκεανία: μικρή μείωση και αβεβαιότητα
Η περιοχή ήταν η μόνη παγκοσμίως με πτώση πωλήσεων (–1,2%, στα 130 δισ. δολάρια). Η μείωση οφείλεται κυρίως σε κινεζικές εταιρείες, οι οποίες επηρεάστηκαν από:
-
σκάνδαλα διαφθοράς στις αμυντικές προμήθειες
-
ακυρώσεις μεγάλων συμβολαίων
-
δυσκολίες στο πρόγραμμα στρατιωτικού εκσυγχρονισμού της χώρας
Αντίθετα, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα επωφελήθηκαν από ευρωπαϊκές παραγγελίες.
Μέση Ανατολή: αυξημένες πωλήσεις παρά διεθνείς αντιδράσεις
Εννέα εταιρείες της λίστας έχουν έδρα τη Μέση Ανατολή, με συνδυαστικό τζίρο 31 δισ. δολάρια.
Οι τρεις ισραηλινές εταιρείες ξεχωρίζουν, καταγράφοντας:
-
συνολικά έσοδα 16,2 δισ. δολάρια
-
αύξηση 16%
Όπως επισημαίνει η ερευνήτρια Ζουμπάιντα Καρίμ, «οι παγκόσμιες αντιδράσεις για τις επιθέσεις στη Γάζα είχαν ελάχιστο αντίκτυπο στη ζήτηση για ισραηλινά οπλικά συστήματα».
Ρωσία: αύξηση πωλήσεων, αλλά έλλειψη προσωπικού
Δύο ρωσικές εταιρείες —η Rostec και η United Shipbuilding Corporation— παραμένουν στη λίστα των κορυφαίων 100, με αύξηση εσόδων 23%, στα 31,2 δισ. δολάρια.
Οι διεθνείς κυρώσεις έχουν περιορίσει τις εισαγωγές κρίσιμων εξαρτημάτων, όμως η υψηλή εσωτερική ζήτηση καλύπτει μεγάλο μέρος των απωλειών. Παρά ταύτα, η βιομηχανία αντιμετωπίζει έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, γεγονός που επηρεάζει τους ρυθμούς παραγωγής.