Η αυξανόμενη χρήση των ηλεκτρικών πατινιών στις αστικές μετακινήσεις φέρνει στο προσκήνιο ζητήματα ασφάλειας, εργονομίας και προστασίας των αναβατών, αλλά και των πεζών. Αν και τα ηλεκτρικά πατίνια αποτελούν μια οικονομική, εύχρηστη και φιλική προς το περιβάλλον λύση μετακίνησης, η χρήση τους συνοδεύεται από κινδύνους που μπορούν να επηρεάσουν τόσο την υγεία του αναβάτη όσο και τη δημόσια ασφάλεια.
Ο καθηγητής Εμβιομηχανικής, Εργονομίας και Αθλητικής Τραυματολογίας στο Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Παναγιώτης Β. Τσακλής, επισημαίνει ότι η λειτουργία των ηλεκτρικών πατινιών απαιτεί συχνά από τους αναβάτες να διατηρούν στατική στάση για αρκετή ώρα, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει μυοσκελετική καταπόνηση.
Πού καταπονείται το σώμα
Σύμφωνα με τον κ. Τσακλή, οι αναβάτες ηλεκτρικών πατινιών συχνά γέρνουν ελαφρά προς τα εμπρός για να διατηρήσουν την ισορροπία και τον έλεγχο του τιμονιού. Αυτή η στάση αυξάνει τη μυϊκή ένταση και μπορεί να προκαλέσει κόπωση, κυρίως στη μέση, τον αυχένα, τους ώμους, τους καρπούς και τα γόνατα.
Παράλληλα, η συνεχής έκθεση σε κραδασμούς, ιδιαίτερα όταν η κίνηση γίνεται σε ανώμαλα ή κατεστραμμένα οδοστρώματα, μπορεί να επιβαρύνει τα χέρια και τους καρπούς. Όπως εξηγεί ο καθηγητής, τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν δυσφορία στον καρπό, μούδιασμα και μειωμένη δύναμη λαβής, ειδικά σε πατίνια με μικρά συμπαγή ελαστικά και περιορισμένη ανάρτηση.
Η ισορροπία πάνω στο πατίνι απαιτεί συνεχείς μικρές προσαρμογές της στάσης του σώματος. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε κόπωση στα πόδια, καταπόνηση των μυών της γάμπας και ενόχληση στους αστραγάλους. Επιπλέον, η επαναλαμβανόμενη χρήση γκαζιού και φρένων με τον αντίχειρα ενδέχεται να προκαλέσει ερεθισμό στους τένοντες και τραυματισμούς από επαναλαμβανόμενη καταπόνηση στα δάχτυλα και στα χέρια.
Πτώσεις, συγκρούσεις και τραυματισμοί
Πέρα από τα εργονομικά ζητήματα, τα ηλεκτρικά πατίνια συνδέονται και με σοβαρούς κινδύνους οδικής ασφάλειας. Ένας από τους βασικότερους είναι η πτώση ή η απώλεια ελέγχου, καθώς οι μικροί τροχοί και η ελαφριά κατασκευή των πατινιών τα καθιστούν ευάλωτα σε λακκούβες, βρεγμένο οδόστρωμα, χαλίκι και σκουπίδια στον δρόμο.
Το απότομο φρενάρισμα ή η οδήγηση με το ένα χέρι μπορεί επίσης να μειώσει τη σταθερότητα του οχήματος. Σε σχέση με τα ποδήλατα, τα ηλεκτρικά πατίνια προσφέρουν συνήθως χαμηλότερα επίπεδα ισορροπίας και απορρόφησης κραδασμών, αυξάνοντας την πιθανότητα ατυχήματος.
Ιδιαίτερα σημαντικός είναι και ο κίνδυνος σύγκρουσης. Τα ηλεκτρικά πατίνια είναι συχνά λιγότερο ορατά σε οδηγούς και πεζούς, λόγω του μικρού μεγέθους και της αθόρυβης λειτουργίας τους. Συνηθισμένα σενάρια ατυχημάτων είναι οι συγκρούσεις με οχήματα που στρίβουν, οι πόρτες αυτοκινήτων που ανοίγουν αιφνιδιαστικά και η κίνηση σε κοινόχρηστους χώρους με πεζούς.
Οι τραυματισμοί που αναφέρονται συχνότερα περιλαμβάνουν κατάγματα καρπού, τραύματα στο κεφάλι, τραυματισμούς στο πρόσωπο, εξαρθρήματα ώμων και εκδορές. Η μη χρήση κράνους αυξάνει σημαντικά τη σοβαρότητα των τραυματισμών στο κεφάλι, με τον κίνδυνο να φτάνει ακόμη και σε απώλεια ζωής.
Οι συνθήκες που αυξάνουν τον κίνδυνο
Οι καιρικές και περιβαλλοντικές συνθήκες παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ασφάλεια της οδήγησης. Η βροχή, ο πάγος, ο δυνατός άνεμος και το ανώμαλο έδαφος μειώνουν την πρόσφυση και αυξάνουν την απόσταση φρεναρίσματος, κάνοντας πιθανότερο ένα ατύχημα.
Η νυχτερινή οδήγηση δημιουργεί επιπλέον δυσκολίες, καθώς περιορίζεται η ορατότητα και η ικανότητα έγκαιρης αντίληψης κινδύνων. Ακόμη και σε μέτριες ταχύτητες, μια σύγκρουση μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό, καθώς ο αναβάτης δεν διαθέτει καμία δομική προστασία, όπως συμβαίνει στα κλειστά οχήματα.
Στους παράγοντες που επιβαρύνουν την ασφάλεια περιλαμβάνονται ακόμη η κακή σχεδίαση του πατινιού, τα φθαρμένα ελαστικά, η ανεπαρκής ανάρτηση, η υπερβολική ταχύτητα, η πυκνή κυκλοφορία και η απόσπαση της προσοχής, κυρίως από τη χρήση κινητού τηλεφώνου.
Πώς μπορεί να μειωθεί ο κίνδυνος
Ο Παναγιώτης Τσακλής τονίζει ότι υπάρχουν πρακτικά μέτρα που μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ασφάλεια και την άνεση του αναβάτη. Η χρήση κράνους, ανακλαστικών ενδυμάτων, φωτισμού και προστατευτικών γαντιών μπορεί να μειώσει τη σοβαρότητα των τραυματισμών και να αυξήσει την ορατότητα.
Παράλληλα, εργονομικές βελτιώσεις όπως το ρυθμιζόμενο τιμόνι, τα πνευματικά ελαστικά και τα καλύτερα συστήματα ανάρτησης μπορούν να περιορίσουν την έκθεση στους κραδασμούς και τη μυοσκελετική καταπόνηση.
Σημαντικό ρόλο έχουν και οι πρακτικές ασφαλούς οδήγησης, όπως η μείωση της ταχύτητας σε ανώμαλες επιφάνειες, η διατήρηση και των δύο χεριών στο τιμόνι και η αποφυγή οδήγησης σε δυσμενείς καιρικές συνθήκες.
Ο καθηγητής καταλήγει ότι τα ηλεκτρικά πατίνια μπορούν να αποτελέσουν μια καινοτόμο και βιώσιμη εναλλακτική λύση μετακίνησης, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει καλύτερος σχεδιασμός, εκπαίδευση των αναβατών, προσαρμογή των υποδομών και σαφές πλαίσιο ασφάλειας για την ομαλή ένταξή τους στις αστικές μεταφορές.